Kỹ thuật chỉnh cân bằng trắng (white balance)
Cân bằng trắng là gì?
Vì ở trong các môi trường có màu sắc, màu trắng bị áp sắc của các màu sắc trong
môi trường đó đè lên nó. Có thể mắt bạn vẫn nhận biết được màu trắng tương đối
chuẩn do cơ cấu của thị giác nhưng sensor máy ảnh của bạn, chúng không giỏi thế.
Chúng vẫn bị nhầm. Thế nên khi chúng ta chụp ảnh trong nhà, dưới bóng đèn dây
tóc chẳng hạn, ảnh cứ vàng ệch. Và nhất là khi chụp sân khấu thì màu sắc náo loạn
cả lên. Và không chỉ màu trắng, màu nào cũng bị áp sắc khi ở trong môi trường.
Vậy thì cân bằng trắng nghĩa là ta xác lập và định nghĩa cho máy ảnh của chúng
ta biết màu trắng là thế nào. Và khi có màu trắng chuẩn rồi thì các màu sắc khác
cứ tuần tự được nội suy ra đúng như thế.
Cân bằng trắng bằng cách nào?
Bằng cách xác lập đúng môi trường bạn đang chụp ảnh cho máy ảnh hiểu. Trên
máy digital của các bạn nó có các chế độ sau:
- Auto WB: tự động nhưng lưu ý không phải lúc nào Auto cũng đúng được vì nó
chỉ được gán dải nhiệt độ màu từ 3000K-7000K thông thường mà thôi, vượt ngoài
ngưỡng đó, máy chịu thua và ngay trong khoảng ấy máy cũng không tính chính
xác chi li được.
- Chỉnh WB theo các chế độ WB có sẵn: Ngoài trời, trời có mây, mưa, mù, đèn
dây tóc (Tungsten), Đèn huỳnh quang, đèn flash.. Cái này thì chính xác hơn Auto
một tí nhưng cũng không chính xác lắm.
- Chỉnh WB bằng nhiệt độ màu (K)
Nhiệt độ màu: được định nghĩa “là nhiệt độ của vật đen tuyệt đối mà bức xạ của
nó cùng màu với bức xạ của Vonfram”. Nhiệt độ màu có đơn vị là độ Kelvin (độ
K). Màu đen ứng với nhiệt độ màu là 0 độ K. Một điều cần chú ý phân biệt là khi
nói đến nhiệt độ màu của vật thì ta đang nói tới độ sáng của vật đó, chứ không
phải nhiệt độ của nó.
Hãy xem bảng nhiệt độ màu Kelvin trong các điều kiện ánh sáng khác nhau. Chú
ý là các giá trị này chỉ mang tính tương đối do có nhiều yếu tố có thể tác động đến
nhiệt độ màu. Trong điều kiện ngoài trời, góc của mặt trời và điều kiện của bầu
trời (mây, sương mù, bụi…) có thể làm tăng hoặc giảm nhiệt độ màu. Ở trong nhà
thì nhiệt độ màu thay đổi theo tuổi của bóng đèn, điện áp, loại hắt sáng.
1000K Ánh nến, đèn dầu (Candles; oil lamps )
2000K Trời tờ mờ sáng, đèn Tungsten yếu (Very early sunrise; low effect tungsten
lamps)
2500K Đèn trong nhà bạn (Household light bulbs )
3000K Đèn Studio (Studio lights, photo floods)
4000K Đèn Flash đánh thẳng (Clear flashbulbs)
5000K Ánh sáng trời bình thường, ánh sáng đèn Flash điện tử (Typical daylight;
electronic flash)
5500K Trời hửng nắng
6000K Trời trong,có nắng (Bright sunshine with clear sky)
7000K Trời nắng nhiều mây (Slightly overcast sky)
8000K Trời sáng trắng (Hazy sky)
9000K Trời nắng to, lác đác mây (Open shade on clear day )
11,000K Trời nắng, trong xanh (Sunless blue skies )
20,000+K Trên vùng núi, trời nắng to, lác đác mây (Open shade in mountains on a
really clear day)
….
Nhận biết được bảng nhiệt độ màu, ta có thể set WB theo nhiệt độ màu K để có
tấm ảnh không bị áp sắc, màu sắc của chủ thể trong ảnh lên đúng như ý muốn.
- Chỉnh Custom White Balance: Cách này là chính xác nhất tuy nó hơi thủ công
nhưng tới nay dù máy móc tân tiến lắm rồi nhưng bạn vẫn thấy các nhà quay phim
vẫn thường Cân bằng trắng bằng cách dùng một tấm giấy trắng đặt trong môi
trường muốn quay để set WB.
Bạn chụp màu trắng ấy rồi, nhìn trong máy có thể nó đỏ quạch, nhưng không hề
gì, bạn set máy: đây, cái màu đỏ quạch này là màu trắng nhé và từ đó đảm bảo
màu sắc sẽ ngon lành ngay.
Chuẩn nhất là bạn dùng một tấm grey-card 18% làm chuẩn. Miếng bìa này có bán
tại các camera shop. Đặt miếng bìa này phía trước ống kính sao cho nó lấp đầy
khung ngắm, được chiếu sáng trực tiếp trong cùng một điều kiện ánh sáng và
không bị bóng đổ của vật nào in lên. Chụp tấm bìa đó rồi nạp vào mục Custom
White Balance trong trình đơn máy. Từ việc phân tích màu mẫu trung tính này,
máy ảnh sẽ suy ra phải thực hiện WB như thế nào cho đúng và ghi nhận chính xác
các màu sắc khác của khung cảnh.
Cácn nạp như sau: Chụp mẫu xong, set WB về Custom để ứng dụng hành động
vừa thao tác ban nãy. Tức là bác nhấn nút WB trên thân máy (với Canon), có các
tùy chọn Auto, Sunny, Cloudy… bạn chọn mục cuối cùng là Custom. Vào Menu,
tìm mục Custom WB (với Canon, nó nằm ngay dước mục Metering), nó sẽ hiện ra
ảnh mẫu grey-card mà bạn vừa chụp, bấm SET – máy sẽ hỏi “Use WB data from
this image for Custom WB” – OK là xong.
Hiệu quả khác khi “nghịch” Cân bằng Trắng