B GIÁO D C VÀ ĐÀO T OỘ Ụ Ạ
TR NG ĐI H C PHÚ XUÂNƯỜ Ạ Ọ
-------------
TÌM HI U V CÔNG NGH LAI (HYBRID)Ể Ề Ệ
TRÊN Ô TÔ VÀ XE MÁY
(Tài li u tham kh o cho sinh viên ngành CNKT Ô tô)ệ ả
Biên so n: ạThS. Nguy n Quân.ễ
Khoa: Công Ngh - K thuât.ệ ỹ
Tr ng ĐH Phú Xuân - Huườ ế
Hu , tháng 06 năm 2021ế
Tìm hi u v công ngh lai (hybrid) trên ô tô - xe máyể ề ệ ThS. Nguy n Quânễ
M C L CỤ Ụ :
2
Tìm hi u v công ngh lai (hybrid) trên ô tô - xe máyể ề ệ ThS. Nguy n Quânễ
M ĐUỞ Ầ
S phát tri n các ph ng ti n giao thông các khu v c trên th gi i nóiự ể ươ ệ ở ự ế ớ
chung không gi ng nhau nh ng đu có xu th chung là c gi i hoá quãngố ư ề ế ơ ớ
đng d ch chuy n. S gia tăng m t đ ph ng ti n giao thông d n đnườ ị ể ự ậ ộ ươ ệ ẫ ế
hai v n đ l n c n gi i quy t đó là s quá t i c a c s h t ng và ôấ ề ớ ầ ả ế ự ả ủ ơ ở ạ ầ
nhi m môi tr ng. S phát tri n ngành giao thông v n t i c a h u h t cácễ ườ ự ể ậ ả ủ ầ ế
n c đu đc th c hi n theo đnh h ng làm gi m nh s tác đng c aướ ề ượ ự ệ ị ướ ả ẹ ự ộ ủ
hai v n đ này đn kinh t - xã h i.ấ ề ế ế ộ
- Gi m t i cho c s h t ng:ả ả ơ ở ạ ầ
Gi i quy t v n đ này m t m t liên quan đn công tác qui ho ch đô th ,ả ế ấ ề ộ ặ ế ạ ị
nâng c p h th ng giao thông, m r ng đng, thi t k t t các nút giaoấ ệ ố ở ộ ườ ế ế ố
thông, xây d ng các bãi đu xe... và m t khác, c n ph i l a ch n lo iự ậ ặ ầ ả ự ọ ạ
ph ng ti n giao thông phù h p. M t th nh t c a v n đ là trách nhi mươ ệ ợ ặ ứ ấ ủ ấ ề ệ
c a các c p chính quy n qu c gia. Còn đi v i trách nhi m c a m t ng iủ ấ ề ố ố ớ ệ ủ ộ ườ
nghiên c u khoa h c thì nhi m v c n quan tâm là ph i xem xét đn m tứ ọ ệ ụ ầ ả ế ặ
th hai c a v n đ, nghiên c u đ xu t lo i ph ng tiên giao thông h p lýứ ủ ấ ề ứ ề ấ ạ ươ ợ
v i c s h t ng đô th .ớ ơ ở ạ ầ ị
Trong đi u ki n c s h t ng ph c v cho giao thông n c ta ch aề ệ ơ ở ạ ầ ụ ụ ở ướ ư
đc phát tri n, nhà thành ph ch t h p, ch đu xe ch a đc xâyượ ể ở ố ậ ẹ ỗ ậ ư ượ
d ng, vi c s d ng các lo i ph ng ti n giao thông cá nhân c l n nh ôự ệ ử ụ ạ ươ ệ ỡ ớ ư
tô du l ch t 4 đn 12 ch s gây nhi u phi n hà cho công tác t ch c giaoị ừ ế ỗ ẽ ề ề ổ ứ
thông cũng nh cho ng i s d ng. Vì v y nhi m v đt ra cho các cư ườ ử ụ ậ ệ ụ ặ ơ
quan qu n lý giao thông là khuy n khích ng i dân s d ng nh ng lo iả ế ườ ử ụ ữ ạ
ph ng ti n v n chuy n cá nhân thích h p nh ô tô kích c nh 2 ch ng iươ ệ ậ ể ợ ư ỡ ỏ ỗ ồ
ho c xe g n máy, trong đó xe g n máy là ph ng ti n giao thông đcặ ắ ắ ươ ệ ượ
3
Tìm hi u v công ngh lai (hybrid) trên ô tô - xe máyể ề ệ ThS. Nguy n Quânễ
ng i dân a chu n nh t hi n nay n c ta. M t dù đây ch a ph i làườ ư ộ ấ ệ ở ướ ặ ư ả
ph ng ti n chi m m t đ giao thông bé nh t (sau xe buýt) nh ng r t phùươ ệ ế ậ ộ ấ ư ấ
h p v i đi u ki n s d ng Vi t Nam do tính c đng cao, d c t gi ,ợ ớ ề ệ ử ụ ở ệ ơ ộ ễ ấ ữ
tiêu th nhiên li u ít và giá c phù h p v i túi ti n c a đi đa s ng i dânụ ệ ả ợ ớ ề ủ ạ ố ườ
lao đng.ộ
- Phát tri n ngu n đng l c s ch:ể ồ ộ ự ạ
Hi n nay, ph ng ti n giao thông là m t trong nh ng tác nhân l n gây ôệ ươ ệ ộ ữ ớ
nhi m môi tr ng nghiêm tr ng. Do đó, yêu c u c p bách đt ra cho cácễ ườ ọ ầ ấ ặ
nhà nghiên c u là ph i tìm ra ngu n đng l c s ch không gây ô nhi mứ ả ồ ộ ự ạ ễ
(zero emission) đ trang b cho ph ng ti n giao thông. Ngoài ra, do nguyể ị ươ ệ
c ngu n d u m s b c n ki t trong m t t ng lai g n nên cũng đòi h iơ ồ ầ ỏ ẽ ị ạ ệ ộ ươ ầ ỏ
con ng i c n ph i tìm ra nh ng ngu n năng l ng m i thay th cho d uườ ầ ả ữ ồ ượ ớ ế ầ
m ho c ít ra cũng c n ph i c i ti n đng c nâng cao hi u su t đ ti tỏ ặ ầ ả ả ế ộ ơ ệ ấ ể ế
ki m năng l ng. Có nhi u gi i pháp đã đc công b trong nh ng nămệ ượ ề ả ượ ố ữ
g n đây nh :ầ ư
- T p trung hoàn thi n quá trình cháy đng c Diesel.ậ ệ ộ ơ
- C i ti n quá trình cung c p nhiên li u và đánh l a trên đng c xăng.ả ế ấ ệ ử ộ ơ
- S d ng các lo i nhiên li u thay th nh : LPG (Liquid Petroleum Gas),ử ụ ạ ệ ế ư
khí thiên nhiên, methanol, ethanol, biodiesel, đi n, pin nhiên li u, năngệ ệ
l ng m t tr i.ượ ặ ờ
- Ngu n đng l c lai (hybrid) đi n - nhi t.ồ ộ ự ệ ệ
T t c các gi i pháp trên đu có nh ng u và nh c đi m riêng. Trongấ ả ả ề ữ ư ượ ể
đó, hai gi i pháp đc đánh giá t t nh t hi n nay là lo i đng c s d ngả ượ ố ấ ệ ạ ộ ơ ử ụ
pin nhiên li u FCHV (Fuel Cell Hybrid Vehicle) và đng c lai đi n nhi tệ ộ ơ ệ ệ
HSD (Hybrid Synergy Drive) do hãng TOYOTA đ xu t. Đi v i đng cề ấ ố ớ ộ ơ
FCHV, nó có u đi m là hoàn toàn không gây ô nhi m môi tr ng nh ngư ể ễ ườ ư
4
Tìm hi u v công ngh lai (hybrid) trên ô tô - xe máyể ề ệ ThS. Nguy n Quânễ
nhiên li u cung c p cho nó là khí hydrogen có giá thành r t cao, còn đngệ ấ ấ ộ
c HSD thì tuy đã gi m đáng k kh năng gây ô nhi m môi tr ng, hi uơ ả ể ả ễ ườ ệ
su t cao nh ng do s d ng xăng nên nó còn ph thu c r t nhi u vào ngu nấ ư ử ụ ụ ộ ấ ề ồ
cung c p d u m . Đng c Diesel c i ti n tuy h n ch t i đa phát th i khíấ ầ ỏ ộ ơ ả ế ạ ế ố ả
gây ô nhi m môi tr ng và hi u su t cao nh ng nó cũng không ph i làễ ườ ệ ấ ư ả
đng c đy h a h n trong t ng lai vì lo i đng c này v n ph i s d ngộ ơ ầ ứ ẹ ươ ạ ộ ơ ẫ ả ử ụ
nhiên li u t ngu n d u m . Đng c s d ng nhiên li u khí hoá l ng LPGệ ừ ồ ầ ỏ ộ ơ ử ụ ệ ỏ
đang phát huy nhi u u đi m nh tr l ng LPG trên trái đt là còn d iề ư ể ư ữ ượ ấ ồ
dào, hi u su t t ng đi cao và ít gây ô nhi m môi tr ng nh ng nó v nệ ấ ươ ố ễ ườ ư ẫ
còn có nh c đi m là v n đ n p l i nhiên li u g p nhi u khó khăn.ượ ể ấ ề ạ ạ ệ ặ ề
M t xu h ng r t n i b c hi n nay là s d ng nguyên lý lai (hybrid)ộ ướ ấ ổ ậ ệ ử ụ
cho ngu n đng l c s d ng trên ph ng ti n giao thông v n t i. Đng cồ ộ ự ử ụ ươ ệ ậ ả ộ ơ
lai s k t h p đc u đi m c a hai đng c thành ph n và h n chẽ ế ợ ượ ư ể ủ ộ ơ ầ ạ ế
nh ng nh c đi m c a chúng nên t o ra đc hi u su t t ng h p r t caoữ ượ ể ủ ạ ượ ệ ấ ổ ợ ấ
và đng th i gi m thi u phát th i khí gây ô nhi m môi tr ng. Vì v y màồ ờ ả ể ả ễ ườ ậ
công ngh lai đã đc các nhà s n xu t ô tô trên th gi i t p trung nghiênệ ượ ả ấ ế ớ ậ
r t nhi u trong nh ng năm g n đây.ấ ề ữ ầ
5