The Center for Disability Rights, Law, and Advocacy
Nhng Phn v Sc Khe Tâm Thn
*Đây là nhng thông tin cơ bn và không
to thành mt văn kin c vn pháp lut
CÁCH CH DN CA LUT PHÁP V SC
KHE TÂM THN CA NEBRASKA
Lut Pháp v Sc Khe Tâm Thn là gì và làm nhng gì?
Lut pháp v Sc Khe Tâm Thn d định để giúp cha tr cho nhng người b “bnh tâm thn và nguy
him”. Quy lut chung ca Nebraska mun động viên cho bnh nhân tnh tìm cách điu tr cho bnh tâm
thn. Nhưng nếu ai b “bnh tâm thn và nguy him” mà không t mình tìm cách cha tr, thì lut pháp s
bt người đó phi thông qua kế hoch ca b sc khe tâm thn. Kế hoch cha tr có th là cha tr thường
xuyên. Neb. Rev. Stat. S 71-902 et seq. (2004).
B “bnh tâm thn và nguy him” là gì?
Lut cu Nebraska nêu lên “người b bnh tâm thn và nguy him” là người có:
B bnh tâm thn hoc nghin thuc và nghin thuc vì chng bnh, cho thy có “th gây ra tn
thương cho:
°người khác hoc mi người trong tương lai bi vì nhng chng c rõ ràng ca nhng hành động
hung gi hin ti, đe da hoc làm cho người khác s st vì hành động hung gi đó;” hoc
°chính mình trong tương lai gn đây bi vì nhng chng c hin ti cu nhng hành động đó,
hoc hành động đe da, t t hoc gây tn thương cho thân hình hoc chng c là không th t lo
cho mình v ăn ung, qun áo, nhà ca, thuc men, hoc s an toàn cho chính mình.” Neb. Rev.
Stat. S 71-908 (2004).
Nhng bin pháp nào mà bnh nhân có th b bt vào bnh vin tâm thn để cha tr dưới quyn ca
Lut Pháp Sc Khe Tâm Thn.?
Có my bin pháp v nhng người nào có th b lut pháp bt đi cha tr. Dưới đây là nhng bin pháp và
nhng câu gii thích ca mi bin pháp.
Giam Gi Để Phòng Nga trong Tình Trng Khn Cp
Cnh sát có th cho rng mt người b bnh tâm thn và nguy him s đem người đó giam gi
và bt vào bnh vin tâm thn cha tr và cp giy chng nhn. Nhng người chuyên môn
cha tr bnh tâm thn có th bt giam cho cnh sát nếu người đó cho rng người kia b bnh
tâm thn và nguy him. Nếu trường hp trên sy ra, cnh sát phi viết giy chng nhn rng
người kia b bnh tâm thn và nguy him. Giy chng nhn phi có bng chng v hành vi
ca người kia để xác minh cho s xác nhn ca cnh sát. In ra thêm mt t giy chng nhn
và gi ngay cho lut sư ca tnh thành.
Nếu mà cnh sát bt gi mt người nào li để phòng nga trong tình trng khn cp, bác sĩ
chuyên môn cha tr v bnh tâm thn s xem xét người đó ngay lp tc. S khám xét này s
thi hành trong 36 tiếng đồng h sau khi b giam gi. Người khám xét không được là:
° Người chuyên môn cha tr bnh tâm thn mà đả bt gi bnh nhân.
°Mt thành viên hoc là thành viên thay thế ca b sc khe tâm thn s là ch trì trong kế
hoch cha tr ca người b bnh tâm thn.
Nếu sau khi đã khám xét mà bác sĩ thy người kia không mc bnh tâm thn và không
nguy him, thì người đó được th ra ngay. Nhưng nếu bác sĩ thy người đó b bnh tâm
thn và nguy him, bác sĩ s viết giy chng nhn trong vòng 24 tiếng đồng h sau khi
khám xét. In ra thêm mt t giy chng nhn và gi ngay cho lut sư ca tnh thành.
Neb. Rev. s 71-919 (2004).
Lut Sư ca Tnh Thành nhn được giy khiếu ni
Nếu qúy v nào biết ai b bnh tâm thn và nguy him, qúy v có th cho lut sư ca
tnh thành biết, hoc cho cnh sát biết để cnh sát có th viết giy chng nhn và gi cho
lut sư ca tnh thành. Nếu mà lut sư ca tnh thành đồng ý là người đó b bnh tâm
thn và nguy him, và t nguyn vào bnh vin tâm thn cha tr hoc cách cha tr hp
khác, lut sư ca tnh thành s viết giy cho thư ký ca qun huyn này. Neb. Rev.
Stat. S71-921 (2004).
Có còn cách nào khác hơn mt người nào đó có th b bt vào bnh vin tâm thn để cha tr
mà không có nêu trong Lut Pháp v Sc Khe Tâm Thn?
Có. Có hai trng thái khác cho mt người nào đó có th b bt vào bnh vin tâm thn để cha tr.
Mi trng thái dưới đây s ch định r ràng.
Di Chuyn t các Địa Đim Ci To
Các tù nhân cn cha tr cho bnh tâm thn trong khi b canh gi. Nếu cn cha tr, có th
đưa các tù nhân đi bnh vin tâm thn để cha tr. Thông thường thì các địa đim ci to s
b nhim mt bác sĩ hoc mt nhà tâm lý hc để khám xét tù nhân và xem tù nhân có cn
cha tr cho bnh tâm thn không, và xem địa đim ci to có đầy đủ dng c để cha tr cho
tù nhân được không. Nếu không thì tù nhân s được di chuyn đi ti bnh vin tâm thn để
cha tr. B Ci To s quyết định vic hy b trong v này. Neb. Rev. Stat. Ss83-180 (1);
83-180 (2) (1996).
“T Động nhp vào để cha tr” qua người giám h
Người giám h có th t đưa người mình trông nom vào bnh vin tâm thn để cha tr
không cn phi hi qua quan tòa hoc B Sc Khe Tâm Thn. Neb. Rev. Stat.
S30-2628 (Cum. Supp. 2004). Người giám h có th đóng vai trò người th ba để lo cho
người mà mình trông nom, trong khi người mình trông nom không có đủ kh năng để làm vy.
Nếu vy thì không cn s đồng ý ca người bnh, người giám h có th đưa bnh nhân vào
bnh vin tâm thn để cha tr nếu cn thiết.
FY 2008 Vietnamese Translation; A Guide to Nebraska’s Mental Health Commitment Act 2
Bnh nhân có th t mình xin vào bnh vin tâm thn để cha tr được không?
Được. Nếu bnh nhân t mình xin vào bnh vin tâm thn cha tr, người đó phi viết giy xin
v khi không còn mun cha tr na. Người đó s được t do ra v trong vòng 48 tiếng đồng h sau
khi viết giy xin v đưa cho bnh vin, hoc chương trình đó. Tuy nhiên, nhng Lut Pháp v Sc
Khe Tâm Thn ca Nebraska có th gi người đó li. Neb. Rev. Stat. S71-918 (2004).
Làm thế nào mà B Sc Khe Tâm Thn s bt đầu tiến hành?
B Sc Khe Tâm Thn s bt đầu tiến hành sau khi lut sư ca qun đã viết giy gii thiu, hoc
nhn được giy t ca cnh sát cho biết là người đó đả b bt giam gi để phòng nga trong tình
trng khn cp. Lut sư cu qun s viết giy thnh cu ngay sau khi nhn được s thông báo. Sau khi
lut sư ca qun viết giy thnh cu, thư ký ca quan tòa s chn ngày bàn tho trong vòng by ngày
k t khi người đó b bt. Neb. Rev. Stat. ss 71-922, 71-923 (2004).
Lut Sư ca Qun và Đơn Thnh Cu
Lut sư ca qun s viết đơn gii thiu bnh nhân vào bnh vin tâm thn cha tr nếu lut sư
ngh rng người đó b bnh tâm thn và nguy him, và nhp vô bnh vin cha tr hoc mt
phương pháp cha tr khác. Đơn thnh cu qua thư ký ca qun s da trong các qun dưới
đây:
c Tòa án ca qun mà người đó cư trú
c Tòa án ca qun mà người bnh b cho là b bnh tâm thn và dn đến li thnh cu hoc
c Mt tòa án qun khác mà tiu bang Nebraska cho phép, nếu có mc đích tt, ca quan
tòa ca qun mà người bnh cư trú. Neb. Rev. Stat. s71-921 (2004).
Đơn thnh cu có th xin bt giam phòng nga trong tình trng khn cp và khám xét trước khi b
sc khe tâm thn bt đầu bàn tho. Nếu tòa án hoc ch tch ca b sc khe tâm thn có bng
chng là người đó b bnh tâm thn và nguy him, s cho phép cnh sát trưởng ca qun bt giam
người đó.
Nếu người bnh nhân đã b giam gi trong tình trng phòng nga khn cp, giy chng nhn phi
np cùng vi đơn thnh cu. Người bnh nhân s được mt bnh vin tâm thn gn nht
và không phi trong tù. Neb. Rev. Stat. s71-922 (2004).
c Đơn Triu đi Bàn Tho
Sau khi đơn thnh cu đã np, thư ký ca tòa án trong qun s gi và đặt ra địa
đim và gi gic để bàn tho và đưa ra đơn triu đi bàn tho để nh cnh sát
trưởng ca qun giúp
Cnh sát trưởng ca qun s t mình đưa đơn đến cho bnh nhân và
nếu bnh nhân chưa ti tui v thành niên hoc b tàn tt, thì người giám h s
người nhn đơn. Đơn thnh cu, bn thng kê v quyn li ( xem “Quyn li
ca người bnh nhân cn cha tr là gì” (trang 9), và giy kèm theo tên h, địa
ch, s đin thoi c bác sĩ tâm thn gn vùng có th khám xét bnh nhân trước
khi bàn tho cùng đơn triu đi. Đơn triu ra tòa có đề gi gic và địa đim ca
s bàn tho s bt đầu trong vòng mt tun. Nếu mà người đó không có mt theo
như đơn triu đi bàn tho đã định, s có lnh bt giam đề ra. Neb. Rev. Stat. s
71-923 (2004).
FY 2008 Vietnamese Translation; A Guide to Nebraska’s Mental Health Commitment Act 3
Lnh Bt Giam
Nếu người nào không có mt theo như đơn triu đi đã định, b sc khe tâm
thn s đưa ra giy phép để bt giam người đó li. Neb. Rev. Stat. s71-923
(2004).
Nhng gì s sy ra khi B Sc khe Tâm Thn bàn tho?
B sc khe tâm thn s bàn tho và xem xét “nhng bng chng c th” xác nhn rng người đó b bnh
tâm thn và nguy him, có th vào bnh vin tâm thn cha tr hoc có th cha tr bng mt cách thích hp
khác.
Khi mà b Sc Khe Tâm Thn bt đầu bàn tho, b phi hi người bnh nhân có nhn được đơn thnh cu
và nhng quyn li không (xem “nhng quyn li ca người bnh nhân cn cha tr (trang 9)) B Sc
Khe Tâm Thn phi hi người bnh nhân đã đọc và hiu được li thnh cu và nhng quyn li. Nếu có
phn nào ca li thnh cu hoc nhng quyn li mà người bnh nhân chưa đọc hoc đã đọc mà không hiu
được thì B Sc Khe Tâm Thn s đọc hoc gii thích li cho bnh nhân.
B Sc Khe Tâm Thn phi hi xem người đó chp nhn hoc t chi nhng li nói trong bn thnh cu.
Nếu người đó chp nhn nhng lý l đó thì B Sc Khe Tâm Thn s tuyên b v cách cha tr. Nhưng
nếu người đó t chi, thì B s tiếp tc bàn tho. Neb. Rev. Stat. ss 71-924; 710925 (2004).
Không tìm thy người đó b bnh tâm thn và không nguy him
Nếu B Sc Khe Tâm Thn quyết định rng không có đủ bng chng là người đó b bnh tâm thn
và nguy him, người đó s được th ra ngay lp tc và bn thnh cu s được bãi b. Neb. Rev. Stat. s
71-925 (2004).
Nếu biết được người đó b bnh tâm thn và nguy him
Nếu t mình xin vào bnh vin tâm thn cha tr hoc mt phương pháp cha tr
khác
Nếu B Sc Khe Tâm Thn có đủ bng chng là người đó b bnh tâm thn và
nguy him và t mình nhp vào bnh vin tâm thn cha tr hoc mt phương pháp
cha tr phù hp khác, B s quyết định như sau:
o Bãi b bn thnh cu và th ngươi đó đi hoăc
o Đình ch bàn tho li ti 90 ngày để cho người đó t mình cha tr. Neb. Rev. Stat.
s 71-925 (2004).
o
Đình ch s bàn tho
Nếu như đình ch s bàn tho, trong 90 ngày đó lut sư ca qun có th thnh cu vi
b để tiếp tc bàn tho. Sau khi cho người đó biết là s tiếp tc bàn tho, lut sư ca
người đó (nếu có), và người giám h (nếu có), và B Sc Khe Tâm Thn s bt đầu
xem bn thnh cu. Nếu như không có bn thnh cu hoc sau khi 90 ngày đình ch,
B s bãi b li thnh cu và th người đó đi. Neb. Rev. Stat. s 71-925 (2004).
Nếu không có th t mình cha tr hoc không có phương pháp cha tr phù hp
khác
FY 2008 Vietnamese Translation; A Guide to Nebraska’s Mental Health Commitment Act 4
Nếu B Sc Khe Tâm Thn đã quyết định là có đủ bng chng rng người đó b bnh
tâm thn và nguy him, và không t nhp vào bnh vin tâm thn hoc mt phương
pháp cha tr khác, trong vòng 48 tiếng b s:
Phái cho người đó xut ra bnh vin; hoc
Phái cho người đó nhp vô bnh vin
Nếu như đã quyết định rng nhp vào bnh vin là s cn thiết, có th thnh cu li được không?
Có. Người mà dưới s ch định hoc lut sư ca qun có th thnh cu lnh cha tr ca b sc khe tâm
thn qua tòa án ca qun. Lnh chót ca tòa án qun có th thnh cu qua Tòa Án Thượng Thm theo đúng
th tc lut pháp trong trường hp phm pháp lut. Sau khi lnh chót đã quyết định, s được chng thc và
s thành h sơ ca b sc khe tâm thn v người đó. Neb. Rev. Stat. s 71-930 (2004).
Người đó s được cha tr như thế nào?
Nhng sp đặt s tính đến v cách cha tr
Nếu b sc khe tâm thn ra lnh người đó nhp vào bnh vin cha tr, nhưng người đó vn chưa bt
đầu cha tr, người đó có th thnh cu xin bàn tho li bi vì bnh tình đả gim bt đi. S gim bt ca
bnh tình phi chng t cho thy rng nhp vào bnh vin để cha tr là không cn thiết na, hoc
không phù hp vi bnh tình.
Nếu b sc khe tâm thn ra lnh phi điu tr, b s tính đến tt c các phương pháp cha tr.
Trong khi làm vy, b phi chn nhng phương pháp mà nó kèm chế ít nht đối vi người đó.
Nhp vào bnh vin cha tr ch là phương pháp cui cùng khi không còn phương pháp nào
khác. Lut sư ca qun và bnh nhân có th nêu ra phương pháp cha tr, có khi b s đồng ý
thc hin. Nếu b đồng ý thc hin phương pháp cha tr đó, b s tiến hành lnh mnh mà không cn bàn
tho li.
B sc khe tâm thn có th thnh cu B Y Tế (HHS), người khác, hoc các dch v chung hoc
dch v tư khác để góp ý trước khi ra lnh v phương pháp cha tr, và có khi cn người đó đi bác sĩ
tâm thn để cha tr hoc khám xét. Neb. Rev. Stat. s 72-932 (2004).
Cách Cha Tr
Nếu đã quyết định rng người đó cn cha tr sau khi bàn tho, B Sc Khe Tâm Thn s ch định
mt người nào đó hoc mt cơ quan để chun b và trông nom cách cha tr cho người bnh nhân.
Người nào hoc cơ quan trông nom v phương pháp cha tr phi ghi xung nhng tiến trin ca bnh
nhân, và báo cáo nhng tiến trin đó cho b sc khe tâm thn biết. Neb. Rev. Stat. s 71-932 (2004).
Ni Dung ca phương pháp cha tr
Phương pháp cha tr phi bao gm nhng phn dưới đây:
o trng thái ca người bnh nhân hoc s ph thuc vào thuc
o phương pháp kèm chế ít nht đối vi bnh nhân; và
o mc đích mai sau và lâu dài ca phương pháp cha tr cùng vi thi
hn bao lâu s đặt được mc đích đó. s 71-931 (2004).
Bn In li v phương pháp cha tr
Ni dung v phương pháp cha tr phi đưa cho b sc khe tâm thn và có cùng
trong h sơ ca người bnh nhân. Trong vòng 5 ngày sau khi có lnh ca b, bn
in li ca ni dung cha tr phi đưa cho:
FY 2008 Vietnamese Translation; A Guide to Nebraska’s Mental Health Commitment Act 5