Một nhánh họ Lý xa
quê 900 năm tìm về
đất Tổ.
Sau gần 900 năm xa Tổ quốc, những người con đầu tiên trong
dòng họ Lý Tinh Thiện, con cháu của Kiến Hải Vương Lý Dương Côn,
con nuôi vua Lý Nhân Tông, một nhánh khác với họ Lý Cao Sơn, con
cháu hoàng tử Lý Long Tường, về quê hương.
Đoàn gồm có bốn người, trở về với mong muốn nhận lại tổ tiên và
bước đầu tìm hiểu tình hình đất nước.
Theo một số tài liệu lịch sử, 76 năm trước khi Lý Long Tường sang
Cao Ly (năm 1226), đã có một người thuộc vương triều Lý là Kiến Hải
vương Lý Dương Côn, đô đốc thủy quân, cũng mang gia quyến lên
thuyền lưu vong đến Cao Ly vào năm 1150.
Những người con dòng họ Lý Tinh Thiện trong buổi gặp gỡ với lãnh
đạo Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài.
Năm 1975, người đầu tiên trong dòng họ Lý là Lý Khánh Huân, hậu
duệ đời thứ 30 của Lý Long Tường, đã cất công về TP HCM tìm kiếm
cội nguồn nhưng ông chưa thể toại nguyện trong lúc đất nước Việt
Nam còn chiến tranh. Tiếp đó, ngày 18/5/1994, người con của ông Lý
Khánh Huân là ông Lý Xương Căn, hậu duệ đời thứ 31, đã sang Việt
Nam, lần đầu tiên về đến tận từ đường họ Lý ở làng Đình Bảng, huyện
Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh để làm lễ cúng bái tổ tiên ở đền Lý Bát Đế (thờ
tám vị vua Lý).
Lý Dương Côn là hoàng tử, con nuôi của vua Lý Nhân Tông. Khi vua
Lý Thần Tông băng hà, triều thần muốn đưa Lý Dương Côn lên làm
vua nhưng không được, rốt cuộc ông phải ra đi để tránh bị diệt trừ
trong cuộc tranh giành ngôi báu lúc bấy giờ.
Cũng theo những tài liệu công bố tại Hàn Quốc do giáo sư sử học
Pyun Hong Kee thực hiện, dòng họ Lý Tinh thiện, hậu duệ của Lý
Dương Côn Lý, là một trong hai dòng họ Lý gốc Việt tại Hàn Quốc.
Mặt khác, theo gia phả “Tinh thiện Lý thị tộc phả” lưu tại Thư viện
quốc gia Hàn Quốc, hậu duệ đời thứ 6 của Lý Dương Côn là một nhân
vật kiệt xuất trong lịch sử Cao Ly: tướng quân Lý Nghĩa Mẫn nổi lên
dưới triều vua Uijiong, kế đó theo phò tướng Jeong Jung-bu, sau này
giữ chức tể tướng suốt 14 năm.
Tiếc là một cuộc binh biến trong triều đã hạ sát Lý Nghĩa Mẫn cùng
các con trai, chỉ còn một người anh bà con trốn thoát. Từ đó dòng họ
Lý Tinh thiện phát triển không mạnh mẽ dù hậu duệ còn đến hôm
nay. Công lao của tể tướng Lý Nghĩa Mẫn từng được phản ánh trong
một bộ phim truyền hình nhiều tập thể loại dã sử do Đài truyền hình
KBS phát sóng cuối năm 2002, trong đó, đề cập cụ thể Lý Nghĩa Mẫn
có dòng dõi từ vua nhà Lý ở An Nam.
Phát biểu tại buổi gặp mặt lãnh đạo Ủy ban Nhà nước về người Việt
Nam ở nước ngoài, ông Lý Châng Kil, Chi hội trưởng chi hội Seoul -
dòng họ Lý Tinh Thiện, tâm sự: “Từ lâu, thông qua cha anh, chúng tôi
đã biết mình là người Việt Nam. Cũng từ lâu, cụ tổ của chúng tôi cặn
dặn phải tìm về cố quốc nhưng cho tới hôm nay chúng tôi mới thực
hiện được. Giờ đây, đứng ngay trên mảnh đất tổ, tôi cảm thấy vô
cùng hạnh phúc như thể đang trong một giấc mơ”.
Tám vị vua triều Lý được người các thế hệ người Việt Nam trân trọng
thờ tại đền Đô (Bắc Ninh).
Theo ông Châng Kil, kể từ ngày 18/5/1994, Lý Xương Căn, hậu duệ
đời thứ 31 của dòng họ Lý trở về Việt Nam đến từ đường họ Lý ở làng
Đình Bảng, huyện Từ Sơn (Bắc Ninh) làm lễ cúng bái tổ tiên ở đền Lý
Bát Đế (thờ 8 vị vua Lý), con cháu dòng họ Lý đã được chào đón và
tạo điều kiện về mọi mặt để nhận lại tổ tiên, làm ăn và sinh sống. Bản
thân những người con cháu dòng họ Lý dù trở về quê hương hay còn ở
Hàn Quốc vẫn cố gắng đóng góp xây dựng và làm rạng danh nước
nhà. Chính vì vậy, những đại diện đầu tiên của dòng họ Lý Tinh Thiện
hôm nay cũng sẽ tiếp nối truyền thống của những người đi trước,
bằng khả năng sẽ nỗ lực trở thành cầu nối cho kiều bào xa quê và
tình hữu nghị Việt - Hàn. “Chuyến đi này sẽ mở gia một giai đoạn sôi
đội giữa những người con họ Lý với quê hương”, ông Châng Kil nói.
Cũng theo ông Châng Kil, sau chuyến trở về này, ông sẽ cùng những
người con cháu họ Lý Tinh Thiện thành lập nên một một tổ chức của
dòng họ. Họ cũng sẽ tổ chức các hoạt động văn hóa, xã hội nhằm
giúp cho hơn 32.000 cô dâu Việt hiểu biết về văn hóa Hàn Quốc và
giúp cho những người chàng rể Hàn Quốc hiểu về phong tục, tập quán
cũng như đất nước, con người Việt Nam để biết cách xây dựng và bảo
vệ hạnh phúc gia đình.
Chào đón những người con xa xứ trở về đất Tổ, Phó Chủ nhiệm Ủy
ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Trần Trọng Toàn nói:
“Xa quê hương gần 900 năm, các bạn vẫn nhớ về mảnh đất tổ của
mình, điều đó thật đáng trân trọng. Tổ quốc Việt Nam luôn giang rộng
vòng tay chào đón và tạo điều kiện, hỗ trợ những người con trở về”.
Cũng theo ông Toàn, đây là thời điểm Việt Nam có điều kiện tốt nhất
vì vậy là cơ hội tốt cho mọi kiều bào làm ăn, sinh sống.
Sau chuyến ra mắt, chào lãnh đạo Ủy ban Nhà nước về Người Việt
Nam ở nước ngoài, ngày mai, những người con dòng họ Lý Tinh Thiện
sẽ về Bắc Ninh tham dự lễ hội đền Đô.
Về dòng họ Lý Cao Sơn:
Tích xưa kể rằng nhà vua Cao Ly Kojong nằm mộng thấy một con
chim lớn bay từ phương Nam đậu lại bên bờ Tây Hải, như báo điềm
gặp được dũng tướng phương xa. Sau đêm mộng báo điềm, nhà vua
Kojong sai người đến Tây Hải tìm kiếm và gặp được hạm đội của Kiến
Bình vương Lý Long Tường vừa trôi dạt vào bờ. Vị hoàng thân nước
Nam được diện kiến nhà vua và các đại thần triều Goryeo.
Sau này, Hoàng tử Lý Long Tường đã có công dẹp giặc Nguyên Mông
giúp triều đình Ly Kojong ổn định, thái bình nên được phong làm
tướng quân, được lập bia ghi ơn công trạng đổi tên nơi họ Lý trú ngụ
là Hoa Sơn. Từ đó dân chúng trong vùng suy tôn Lý Long Tường là
Hoa Sơn tướng quân hay Bạch mã tướng quân (dũng tướng cưỡi ngựa