1
B GIÁO DC ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
LÊ TH NGC OANH
NGHIÊN CU CƠ S TÍNH TOÁN THIT K THIT
B TÍCH TR NĂNG LƯNG NHIT MT TRI
DÙNG MÔI CHT NÓNG CHY
Chuyên ngành: Công ngh Nhit
Mã s: 60.52.80
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ K THUT
Đà Nng – Năm 2011
2
Công trình ñưc hoàn thành ti
ĐI HC ĐÀ NNG
Ngưi hưng dn khoa hc: PGS.TS Hoàng Dương Hùng
Phn bin 1 : PGS. TS Nguyn Bn
Phn bin 2 : PGS. TS Đào Ngc Chân
Lun văn ñưc bo v ti Hi ñng chm Lun văn tt nghip
thc sĩ Công ngh nhit hp ti Đi hc Đà Nng vào ngày 21
tháng 11 năm 2011.
Có th tìm hiu lun văn ti :
- Trung tâm Thông tin – Hc liu, Đi hc Đà Nng
- Trung tâm Hc liu, Đi hc Đà Nng
3
M ĐU
1. Lý do chn ñ tài
Nhu cu v năng lưng ngày càng tăng nên nguy cơ cn
kit ngun nhiên liu d tr. S suy thoái v môi trưng nghiêm
trng. vy, cn phi ngun năng lưng mi ñáp ng nhu cu
năng lưng trong tương lai.
Năng lưng m!t tri (NLMT) - ngun năng lưng sch và tim
tàng nht - ñang ñưc ñ!c bit quan tâm. Thi"t b# s$ d%ng NLMT
hin nay & Vit Nam ch' y"u là, h thng cung cp nưc nóng b(ng
NLMT, h thng cung cp ñin dùng pin m!t tri, b"p NLMT.
Vic ng d%ng NLMT trong thc t" còn khiêm tn. Nguyên
nhân chính các thi"t b# s$ d%ng NLMT làm vic không )n ñ#nh,
không liên t%c. th", cn nghiên c u công ngh tích tr năng
lưng nhit m!t tri ñ th ch' ñng trong vic s$ d%ng.
Mt trong nhng công ngh ñ tích tr năng lưng nhit m!t
tri là dùng môi cht nóng chy. Hin nay, công nghy chưa
nghiên c u cơ s& tính toán thi"t k" thi"t b# tích tr năng lưng
nhit m!t tri mt cách chính xác, c% th.
Xut phát t* thc t" ñó, chúng tôi chn nghiên c u ñ tài:
"Nghiên cu cơ s tính toán thit k thit b tích tr năng lưng
nhit mt tri dùng môi cht nóng chy".
2. Mc tiêu nghiên c u
+ Nghiên c u lp cơ s& tính toán thi"t k" thi"t b# tích tr năng
lưng nhit m!t tri dùng môi cht nóng chy
+ Kim ch ng các công th c tính toán ñưc lp ra vi mt
hình thi"t b# tích tr năng lưng nhit m!t tri thc t".
3. N!i dung nghiên c u
Trng tâm chính là lp cơ s& tính toán các quá trình tích tr
4
năng lưng nhit m!t tri.
4. Phương pháp nghiên c u
Nghiên c u lý thuy"t k"t hp vi thc nghim.
5. Tài liu nghiên c u
- Các tài liu, tp chí trong và ngoài nưc.
- Ngun tư liu t* mng Internet.
6. Ý nghĩa khoa hc và th%c ti&n
Tính chính xác lưng nhit tích tr ñưc trong nhng thi"t b#
c% th, giúp cho vic thi"t k" thi"t b# ñúng theo yêu cu s$ d%ng, tn
d%ng hiu qu NLMT, giúp cho vic ng d%ng NLMT vào thc t"
ngày càng ph) bi"n hơn.
7. B cc lu'n văn
M+ Đ,U
Chương 1: THUY-T T.NG QUAN V/ NĂNG LƯ2NG
M3T TR4I
Chương 2: CÁC B THU NĂNG LƯ2NG M3T TR4I
DÙNG GƯƠNG PH6N X
Chương 3: CÔNG NGH7 TÍCH TR8 NĂNG LƯ2NG NHI7T
M3T TR4I
Chương 4: NGHIÊN C9U CƠ S+ TÍNH TOÁN THI-T K-
THI-T B: TÍCH TR8 NHI7T M3T TR4I DÙNG MÔI CH;T
NÓNG CH6Y
Chương 5 : L<P NH, TH=C NGHI7M SO SÁNH,
ĐÁNH GIÁ HI7U QU6 C>A THI-T B: TÍCH TR8 NHI7T
K-T LU<N VÀ KI-N NGH:
5
CHƯƠNG 1: LÝ THUYT T(NG QUAN V) NĂNG LƯNG
MT TRI
1.1 T*ng quan v năng lư+ng m,t tr-i
1.1.1 V trí, cu trúc và kích thưc mt tri
Mt ñ dòng b c x trc x & ngoài lp khí quyn, tính ñi
vi 1m
2
b m!t ñ!t vuông góc vi tia b c x
2
4
2.3,14.32
5762
360.60
q .5,67.
4 100
=
 1353 W/m
2
Cưng ñ b c x toàn phn là E
o
= σ
o
.T
o4
= 6,25.10
7
W/m
2
Công sut b c x toàn phn c'a M!t tri là:
Q
o
= E
o
.F = σ
o
.T
o4
.π.D
2
= 3,8.10
26
W
1.2 Phương pháp tính toán cư-ng ñ! b c x. m,t tr-i
1.2.1 Tính toán góc ti ca bc x trc x
1.2.2 Bc x mt tri ngoài khí quyn lên mt phng nm ngang
1.2.3 Tng cưng ñ bc x mt tri lên b mt trên trái ñt
Trong tính toán k? thut, xem cưng ñ b c x ti m!t ñt là
hàm c'a thi gian τ:
E(τ) = E
n
.sinϕ(τ)
ϕτωτlà góc nghiêng tia n@ng so vi m!t ñt,
5
n
2π2π
ω7,27.10 rad/s
τ24.3600
= = =

ñt
E
n
[W/m
2
] cưng ñ b c x cc ñi trong ngày, ly tr#
trung bình c năm theo s liu ño lưng thc t" ti vĩ ñ cn xét.
1.2.4 Bc x mt tri truyn qua kính
1.2.4.1 Hiu ng lng kính
1.2.4.2 S phn x ca bc x mt tri
là tc ñ góc t xoay c'a trái
6
1.2.4.3 Tn tht do hp th bc x ca kính
1.2.4.4 H s truyn qua và h s phn x ca kính
Đi vi các b thu NLMT thc t" có giá tr# D
1 (D
//
1).
1.2.4.5 H s truyn qua ñi vi bc x khuch tán
1.2.4.6 Tích s ca h s truyn qua và h s hp th (DA)
1.2.4.7 Tng bc x mt tri hp th ñưc ca b thu
1.2.5 Cân bng nhit nhit ñ cân bng ca vt thu bc x
mt tri
Phương trình cân b(ng nhit cho V có dng:
Công sut do V hp th% = Công sut phát b c x t* V
Hay A.E
t
.F
t
= E.FA.σ
o
.T
o4
(D/2r)
2
.F
t
= ε.σ
o
.T
o4
F (1-29)
N"u vt V thông s ρC, ε, A, F, V)ñ!t trong khí quyn
nhit ñ t
f
, to nhit ph c hp h s α, thì phương trình cân b(ng
nhit trong thi gian τcho V là:
A.E
n
.sin(ω.τ).F
t
(τ).dτ = ρ.V.C.dt + α.F.(t - t
f
) .dτ
có dng (1-30)
Khi bi"t F
t
(τ), có th gii phương trình trên vi ñiu kin ñu
t(τ = 0) = t
f
ñ tìm hàm bi"n ñ)i t(τ) c'a nhit ñ vt theo thi gian.
1.2.6 Năng lưng bc x mt tri Vit Nam
T*ng quan v thi/t b0 s1 dng năng lư+ng m,t tr-i
1.3.1 Bp nu dùng năng lưng mt tri
1.3.2 Thit b chưng ct nưc dùng năng lưng mt tri
1.3.3 Thit b nu nưc nóng bng năng lưng mt tri
1.3.4 Thit b làm lnh ñiu hoà không khí dùng năng lưng
mt tri
1.3.5 Pin mt tri
mt
AE
dt
t F( )sin( )
ρVC ρVC
dτ
+ = τ ωτ
7
1.3.6 Nhà máy nhit ñin s dng năng lưng mt tri
1.3.7 Thit b sy khô dùng năng lưng mt tri
CHƯƠNG 2: B2 THU TP TRUNG NĂNG LƯNG
MT TRI
2.1 Các lo.i gương ph3n x.
2.1.1 Các ñc trưng ca b thu năng lưng mt tri dùng gương
phn x
2.1.2 Đ tp trung năng lưng bc x
2.1.3 Gương phng
2.1.4 Gương nón
2.1.4.1 Gương nón ct
2.1.4.2 Gương nón
2.1.5 Gương Parabol
2.1.5.1 Gương Parabol tròn xoay
2.1.5.2 Gương Parabol tr
Xét gương parabol tr% rng 2r, dài L tp trung phn x vào
m!t thu hình ng tr% ñưng kính d ñ!t ti tiêu ñim, thì ñ tp trung:
k = 1+ R
2r
1
d
π
(2-17)
2.2 H thng ñiu ch4nh gương theo hư5ng m,t tr-i
2.2.1 Qu ño trái ñt quay quanh mt tri
2.2.2 Phương pháp ñiu chnh gương theo hưng mt tri
2.2.2.1 H thng ñiu chnh dùng ñng cơ
2.2.2.2 H thng ñiu chnh dùng panel cm bin
R
R
E
F
Hình 2.1 H gương và mt thu
F
h
k = E
t
/E = 1 - R + R. F
h
/ F
t
= 1 + R.( F
h
/ F
t
- 1).
N"u coi R 1 thì k F
h
/
t
.
8
R
C
P
Hình 3.2 H tun hoàn cưng bc
A
h
B
T
1
T
2
Hình 3.1 Hiu ng siphon nhit
CHƯƠNG 3: CÔNG NGH TÍCH TR NĂNG LƯNG
NHIT MT TRI
3.1 T*ng quan v k6 thu't tích tr7 nhit năng lư+ng m,t tr-i
3.1.1 Tr nhit bng h th ng tu!n hoàn t nhiên (hiu ng
siphon nhit)
Đ chênh áp gia hai nhánh
ñưc t b(ng công th c:
p = h.ρ.(T
1
– T
2
)
Vi ρ khi lưng riêng
c'a cht lHng.
3.1.2 Tr nhit bng h th ng tu!n hoàn cư"ng bc
Trong nhiu trưng
hp phi chuyn nưc nóng
ñi xa, t)n tht dc ñưng
ln, nên b@t buc phi m@c
thêm vào h mt bơm ñin
P ñ tăng vn tc tun hoàn
trong h thng.
3.1.3 Tr nhit bng h hai cht l#ng bình cha
b trao ñi nhit
Cht lHng sơ cp 1 ñi qua b trao ñ)i nhit dng xo@n
ho!c tm phIng ñ!t bên trong bình ch a R, cht lHng 2 nhn nhit
t* cht lHng 1 qua b trao ñ)i nhit (hình 3.3).
9
1
2
2
Hình 3.3 Bình cha có b trao ñi nhit
1
3.1.4 Tích tr nhit bng cht cm nhit
Trưng hp ñơn
gin nht là ñun nưc nóng
trong bình tích dùng trc
ti"p cho gia ñình. Khi ñó h
phi cht tích nhit trung
gian cht lHng ho!c cht
r@n, vi mt khi lưng ln.
Trong nh ch a hai b
trao ñ)i nhit 1 2
(hình 3.4).
3.1.5 Tr nhit bng môi cht nóng chy
Gi s$ mt cht & nhit ñ T
1
nhn mt nhit lưng nào ñó
thì nhit ñ tăng lên nóng chy & nhit ñ T
2
= const. So sánh
nhit lưng tích ñưc trong mt ñơn v# khi lưng c'a vt liu
tr nhit có thay ñ)i trng thái do hin tưng Jn nhit vi nhit lưng
không thay ñ)i trng thái thì ta nhn ñưc tK s:
(
)
(
)
( )
p 2 1 2
p 2 1
C T T L T
C T T
+
(3-2)
Trong ñó L(T
2
): nhit Jn thay ñ)i trng thái & nhit ñ T
2
.
Trong thc t" giá tr# c'a L(T
2
) ln hơn rt nhiu so vi
C
p
(T
2
T
1
). Do ñó, n"u chn môi cht nóng chy giá tr# nhit Jn
C
P
1 2
Hình 3.4 H thu- tích nhit có bù nhit
R
10
ln thì th tích c'a bình ch a gim mt cách ñáng k.
3.2 Đ,c tính c8a môi ch9t nóng ch3y
3.2.1 Khái nim v pha và s chuyn pha
3.2.1.1 S thay ñi ca entropy khi chuyn pha
3.2.1.2 S ph thuc ca nhit ñ chuyn pha vào áp sut
3.2.2 Hin tưng chuyn pha trong cht r$n
Vi mLi cht r@n, khi nung nóng ti mt nhit ñ nóng chy
sM b@t ñu chuyn t* pha r@n sang pha lHng, ñó hin tưng nóng
chy. Đ cht r@n nóng chy h"t thì phi cung cp thêm mt nhit
lưng ñ chuyn hoàn toàn trng thái t* r@n thành lHng gi là nhit Jn
nóng chy. Khi làm lnh các cht lHng ti mt nhit ñ và áp sut xác
ñ#nh cht lHng sM chuyn t* pha lHng tr& thành pha r@n, ñó hin
tưng ñông ñ!c. Trong quá trình này vt to ra mt nhit lưng ñúng
b(ng nhit lưng thu vào trong quá trình nóng chy.
3.3. M!t si ch9t nóng ch3y thư-ng dùng
3.3.1 Các yêu c!u ñ i vi môi cht nóng chy
3.3.1.1 Các ñc tính nhit ñng
3.3.1.2 Các ñc tính ñng hc
3.3.1.3 Đc tính hoá hc
3.3.1.4 Các ñc tính kinh t
3.3.2 Đc tính ca mt s môi cht nóng chy thưng dùng
3.3.2.1 Vt liu hu cơ
a. Paraffin
Sáp paraffin có màu tr@ng, không mùi, không v# vi nhit ñ
nóng chy trong khong t* 47
o
C ñ"n 64
o
C (116,6
o
F ñ"n 147,2
o
F),
có khi lưng riêng khong 0,9 g/cm
3
.