
1
B GIÁO DC ĐÀO TO
ĐI HC ĐÀ NNG
LÊ TH NGC OANH
NGHIÊN CU CƠ S TÍNH TOÁN THIT K THIT
B TÍCH TR NĂNG LƯNG NHIT MT TRI
DÙNG MÔI CHT NÓNG CHY
Chuyên ngành: Công ngh Nhit
Mã s: 60.52.80
TÓM TT LUN VĂN THC SĨ K THUT
Đà Nng – Năm 2011
2
Công trình ñưc hoàn thành ti
ĐI HC ĐÀ NNG
Ngưi hưng dn khoa hc: PGS.TS Hoàng Dương Hùng
Phn bin 1 : PGS. TS Nguyn Bn
Phn bin 2 : PGS. TS Đào Ngc Chân
Lun văn ñưc bo v ti Hi ñng chm Lun văn tt nghip
thc sĩ Công ngh nhit hp ti Đi hc Đà Nng vào ngày 21
tháng 11 năm 2011.
Có th tìm hiu lun văn ti :
- Trung tâm Thông tin – Hc liu, Đi hc Đà Nng
- Trung tâm Hc liu, Đi hc Đà Nng

3
M ĐU
1. Lý do chn ñ tài
Nhu cu v năng lưng ngày càng tăng nên có nguy cơ cn
kit ngun nhiên liu d tr. S suy thoái v môi trưng nghiêm
trng. Vì vy, cn phi có ngun năng lưng mi ñáp ng nhu cu
năng lưng trong tương lai.
Năng lưng m!t tri (NLMT) - ngun năng lưng sch và tim
tàng nht - ñang ñưc ñ!c bit quan tâm. Thi"t b# s$ d%ng NLMT
hin nay & Vit Nam ch' y"u là, h thng cung cp nưc nóng b(ng
NLMT, h thng cung cp ñin dùng pin m!t tri, b"p NLMT.
Vic ng d%ng NLMT trong thc t" còn khiêm tn. Nguyên
nhân chính là các thi"t b# s$ d%ng NLMT làm vic không )n ñ#nh,
không liên t%c. Vì th", cn nghiên c u công ngh tích tr năng
lưng nhit m!t tri ñ có th ch' ñng trong vic s$ d%ng.
Mt trong nhng công ngh ñ tích tr năng lưng nhit m!t
tri là dùng môi cht nóng chy. Hin nay, công ngh này chưa
nghiên c u cơ s& tính toán thi"t k" thi"t b# tích tr năng lưng
nhit m!t tri mt cách chính xác, c% th.
Xut phát t* thc t" ñó, chúng tôi chn và nghiên c u ñ tài:
"Nghiên cu cơ s tính toán thit k thit b tích tr năng lưng
nhit mt tri dùng môi cht nóng chy".
2. Mc tiêu nghiên c u
+ Nghiên c u lp cơ s& tính toán thi"t k" thi"t b# tích tr năng
lưng nhit m!t tri dùng môi cht nóng chy
+ Kim ch ng các công th c tính toán ñưc lp ra vi mt mô
hình thi"t b# tích tr năng lưng nhit m!t tri thc t".
3. N!i dung nghiên c u
Trng tâm chính là lp cơ s& tính toán các quá trình tích tr
4
năng lưng nhit m!t tri.
4. Phương pháp nghiên c u
Nghiên c u lý thuy"t k"t hp vi thc nghim.
5. Tài liu nghiên c u
- Các tài liu, tp chí trong và ngoài nưc.
- Ngun tư liu t* mng Internet.
6. Ý nghĩa khoa hc và th%c ti&n
Tính chính xác lưng nhit tích tr ñưc trong nhng thi"t b#
c% th, giúp cho vic thi"t k" thi"t b# ñúng theo yêu cu s$ d%ng, tn
d%ng hiu qu NLMT, giúp cho vic ng d%ng NLMT vào thc t"
ngày càng ph) bi"n hơn.
7. B cc lu'n văn
M+ Đ,U
Chương 1: LÝ THUY-T T.NG QUAN V/ NĂNG LƯ2NG
M3T TR4I
Chương 2: CÁC B THU NĂNG LƯ2NG M3T TR4I
DÙNG GƯƠNG PH6N X
Chương 3: CÔNG NGH7 TÍCH TR8 NĂNG LƯ2NG NHI7T
M3T TR4I
Chương 4: NGHIÊN C9U CƠ S+ TÍNH TOÁN THI-T K-
THI-T B: TÍCH TR8 NHI7T M3T TR4I DÙNG MÔI CH;T
NÓNG CH6Y
Chương 5 : L<P MÔ HÌNH, TH=C NGHI7M VÀ SO SÁNH,
ĐÁNH GIÁ HI7U QU6 C>A THI-T B: TÍCH TR8 NHI7T
K-T LU<N VÀ KI-N NGH:

5
CHƯƠNG 1: LÝ THUYT T(NG QUAN V) NĂNG LƯNG
MT TRI
1.1 T*ng quan v năng lư+ng m,t tr-i
1.1.1 V trí, cu trúc và kích thưc mt tri
Mt ñ dòng b c x trc x & ngoài lp khí quyn, tính ñi
vi 1m
2
b m!t ñ!t vuông góc vi tia b c x
2
4
2.3,14.32
5762
360.60
q .5,67.
4 100
=
≈ 1353 W/m
2
Cưng ñ b c x toàn phn là E
o
= σ
o
.T
o4
= 6,25.10
7
W/m
2
Công sut b c x toàn phn c'a M!t tri là:
Q
o
= E
o
.F = σ
o
.T
o4
.π.D
2
= 3,8.10
26
W
1.2 Phương pháp tính toán cư-ng ñ! b c x. m,t tr-i
1.2.1 Tính toán góc ti ca bc x trc x
1.2.2 Bc x mt tri ngoài khí quyn lên mt phng nm ngang
1.2.3 Tng cưng ñ bc x mt tri lên b mt trên trái ñt
Trong tính toán k? thut, xem cưng ñ b c x ti m!t ñt là
hàm c'a thi gian τ:
E(τ) = E
n
.sinϕ(τ)
ϕτωτlà góc nghiêng tia n@ng so vi m!t ñt,
5
n
2π2π
ω7,27.10 rad/s
τ24.3600
−
= = =
ñt
E
n
[W/m
2
] là cưng ñ b c x cc ñi trong ngày, ly tr#
trung bình c năm theo s liu ño lưng thc t" ti vĩ ñ cn xét.
1.2.4 Bc x mt tri truyn qua kính
1.2.4.1 Hiu ng lng kính
1.2.4.2 S phn x ca bc x mt tri
là tc ñ góc t xoay c'a trái
6
1.2.4.3 Tn tht do hp th bc x ca kính
1.2.4.4 H s truyn qua và h s phn x ca kính
Đi vi các b thu NLMT thc t" có giá tr# D
⊥
≈ 1 (D
//
≈ 1).
1.2.4.5 H s truyn qua ñi vi bc x khuch tán
1.2.4.6 Tích s ca h s truyn qua và h s hp th (DA)
1.2.4.7 Tng bc x mt tri hp th ñưc ca b thu
1.2.5 Cân bng nhit và nhit ñ cân bng ca vt thu bc x
mt tri
Phương trình cân b(ng nhit cho V có dng:
Công sut do V hp th% = Công sut phát b c x t* V
Hay A.E
t
.F
t
= E.F→A.σ
o
.T
o4
(D/2r)
2
.F
t
= ε.σ
o
.T
o4
F (1-29)
N"u vt V có thông s ρC, ε, A, F, V)ñ!t trong khí quyn
nhit ñ t
f
, to nhit ph c hp h s α, thì phương trình cân b(ng
nhit trong thi gian τcho V là:
A.E
n
.sin(ω.τ).F
t
(τ).dτ = ρ.V.C.dt + α.F.(t - t
f
) .dτ
có dng (1-30)
Khi bi"t F
t
(τ), có th gii phương trình trên vi ñiu kin ñu
t(τ = 0) = t
f
ñ tìm hàm bi"n ñ)i t(τ) c'a nhit ñ vt theo thi gian.
1.2.6 Năng lưng bc x mt tri Vit Nam
T*ng quan v thi/t b0 s1 dng năng lư+ng m,t tr-i
1.3.1 Bp nu dùng năng lưng mt tri
1.3.2 Thit b chưng ct nưc dùng năng lưng mt tri
1.3.3 Thit b nu nưc nóng bng năng lưng mt tri
1.3.4 Thit b làm lnh và ñiu hoà không khí dùng năng lưng
mt tri
1.3.5 Pin mt tri
mt
AE
dt
αF
t F( )sin( )
ρVC ρVC
dτ
+ = τ ωτ

7
1.3.6 Nhà máy nhit ñin s dng năng lưng mt tri
1.3.7 Thit b sy khô dùng năng lưng mt tri
CHƯƠNG 2: B2 THU TP TRUNG NĂNG LƯNG
MT TRI
2.1 Các lo.i gương ph3n x.
2.1.1 Các ñc trưng ca b thu năng lưng mt tri dùng gương
phn x
2.1.2 Đ tp trung năng lưng bc x
2.1.3 Gương phng
2.1.4 Gương nón
2.1.4.1 Gương nón ct
2.1.4.2 Gương nón
2.1.5 Gương Parabol
2.1.5.1 Gương Parabol tròn xoay
2.1.5.2 Gương Parabol tr
Xét gương parabol tr% rng 2r, dài L tp trung phn x vào
m!t thu hình ng tr% ñưng kính d ñ!t ti tiêu ñim, thì ñ tp trung:
k = 1+ R
2r
1
d
−
π
(2-17)
2.2 H thng ñiu ch4nh gương theo hư5ng m,t tr-i
2.2.1 Qu ño trái ñt quay quanh mt tri
2.2.2 Phương pháp ñiu chnh gương theo hưng mt tri
2.2.2.1 H thng ñiu chnh dùng ñng cơ
2.2.2.2 H thng ñiu chnh dùng panel cm bin
R
R
E
F
Hình 2.1 H gương và mt thu
F
h
k = E
t
/E = 1 - R + R. F
h
/ F
t
= 1 + R.( F
h
/ F
t
- 1).
N"u coi R ≈ 1 thì k ≈ F
h
/
t
.
8
R
C
P
Hình 3.2 H tun hoàn cưng bc
A
h
B
T
1
T
2
Hình 3.1 Hiu ng siphon nhit
CHƯƠNG 3: CÔNG NGH TÍCH TR NĂNG LƯNG
NHIT MT TRI
3.1 T*ng quan v k6 thu't tích tr7 nhit năng lư+ng m,t tr-i
3.1.1 Tr nhit bng h th ng tu!n hoàn t nhiên (hiu ng
siphon nhit)
Đ chênh áp gia hai nhánh
ñưc mô t b(ng công th c:
∆p = h.ρ.(T
1
– T
2
)
Vi ρ là khi lưng riêng
c'a cht lHng.
3.1.2 Tr nhit bng h th ng tu!n hoàn cư"ng bc
Trong nhiu trưng
hp phi chuyn nưc nóng
ñi xa, t)n tht dc ñưng
ln, nên b@t buc phi m@c
thêm vào h mt bơm ñin
P ñ tăng vn tc tun hoàn
trong h thng.
3.1.3 Tr nhit bng h có hai cht l#ng và bình cha có
b trao ñi nhit
Cht lHng sơ cp 1 ñi qua b trao ñ)i nhit có dng xo@n
ho!c tm phIng ñ!t bên trong bình ch a R, cht lHng 2 nhn nhit
t* cht lHng 1 qua b trao ñ)i nhit (hình 3.3).

9
1
2
2
Hình 3.3 Bình cha có b trao ñi nhit
1
3.1.4 Tích tr nhit bng cht cm nhit
Trưng hp ñơn
gin nht là ñun nưc nóng
trong bình tích dùng trc
ti"p cho gia ñình. Khi ñó h
phi có cht tích nhit trung
gian là cht lHng ho!c cht
r@n, vi mt khi lưng ln.
Trong bình ch a có hai b
trao ñ)i nhit 1 và 2
(hình 3.4).
3.1.5 Tr nhit bng môi cht nóng chy
Gi s$ mt cht & nhit ñ T
1
nhn mt nhit lưng nào ñó
thì nhit ñ tăng lên và nóng chy & nhit ñ T
2
= const. So sánh
nhit lưng tích ñưc trong mt ñơn v# khi lưng c'a vt liu
tr nhit có thay ñ)i trng thái do hin tưng Jn nhit vi nhit lưng
không thay ñ)i trng thái thì ta nhn ñưc tK s:
(
)
(
)
( )
p 2 1 2
p 2 1
C T T L T
C T T
− +
−
(3-2)
Trong ñó L(T
2
): nhit Jn thay ñ)i trng thái & nhit ñ T
2
.
Trong thc t" giá tr# c'a L(T
2
) ln hơn rt nhiu so vi
C
p
(T
2
– T
1
). Do ñó, n"u chn môi cht nóng chy có giá tr# nhit Jn
C
P
1 2
Hình 3.4 H thu- tích nhit có bù nhit
R
10
ln thì th tích c'a bình ch a gim mt cách ñáng k.
3.2 Đ,c tính c8a môi ch9t nóng ch3y
3.2.1 Khái nim v pha và s chuyn pha
3.2.1.1 S thay ñi ca entropy khi chuyn pha
3.2.1.2 S ph thuc ca nhit ñ chuyn pha vào áp sut
3.2.2 Hin tưng chuyn pha trong cht r$n
Vi mLi cht r@n, khi nung nóng ti mt nhit ñ nóng chy
sM b@t ñu chuyn t* pha r@n sang pha lHng, ñó là hin tưng nóng
chy. Đ cht r@n nóng chy h"t thì phi cung cp thêm mt nhit
lưng ñ chuyn hoàn toàn trng thái t* r@n thành lHng gi là nhit Jn
nóng chy. Khi làm lnh các cht lHng ti mt nhit ñ và áp sut xác
ñ#nh cht lHng sM chuyn t* pha lHng tr& thành pha r@n, ñó là hin
tưng ñông ñ!c. Trong quá trình này vt to ra mt nhit lưng ñúng
b(ng nhit lưng thu vào trong quá trình nóng chy.
3.3. M!t s môi ch9t nóng ch3y thư-ng dùng
3.3.1 Các yêu c!u ñ i vi môi cht nóng chy
3.3.1.1 Các ñc tính nhit ñng
3.3.1.2 Các ñc tính ñng hc
3.3.1.3 Đc tính hoá hc
3.3.1.4 Các ñc tính kinh t
3.3.2 Đc tính ca mt s môi cht nóng chy thưng dùng
3.3.2.1 Vt liu hu cơ
a. Paraffin
Sáp paraffin có màu tr@ng, không mùi, không v# vi nhit ñ
nóng chy trong khong t* 47
o
C ñ"n 64
o
C (116,6
o
F ñ"n 147,2
o
F),
có khi lưng riêng khong 0,9 g/cm
3
.

