Vaên – nguïc trung nhaät kyù – TTLT Vónh Vieãn 175
: NGUÏC TRUNG NHAÄT KÍ
Phaân tích “Ngaém traêng” cuûa Hoà Chí Minh
Phieân aâm chöõ Haùn: VOÏNG NGUYEÄT
Nguïc trung voâ töûu dieäc voâ hoa,
Ñoái thöû löông tieâu naïi nhöôïc haø;
Nhaân höôùng song tieàn khaùn minh nguyeät,
Nguyeät toøng song khích khaùn thi ca.
Dòch: NGAÉM TRAÊNG
Trong tuø khoâng röôïu cuõng khoâng hoa,
Caûnh ñeïp ñeâm nay khoù höõng hôø;
Ngöôøi ngaém traêng soi ngoaøi cöûa soå,
Traêng nhoøm khe cöûa ngaém nhaø thô.
Töïa nhan ñeà baøi thô ñaõ noùi leân thaùi ñoä thaåm myõ tröôùc cuoäc soáng: “voïng nguyeät”.
Sao nhaø thô ñaõ khoâng choïn cho mình moät ñoái töôïng khaùc ñeå höôùng tôùi, ñeå töôûng voïng, maø
laïi choïn vaàng traêng? Sao giöõa choán tuø nguïc naøy, nôi ngöï trò cuûa boùng toái, quyeàn löïc vaø toäi aùc
naøy, chính vaàng traêng chöù khoâng phaûi caùi gì khaùc, ñaõ trôû thaønh moät cöùu caùnh cho nhaø thô tìm
ñeán ñeå göûi gaém söï ñoàng caûm vaø nieàm say meâ? Höôùng tôùi vaàng traêng laø höôùng veà aùnh saùng,
söï trong treûo, söï cao thöôïng, söï tónh laëng, söï thanh thaûn vaø töï do. Thaùi ñoä thaåm myõ naøy coøn
ñoàng thôøi noùi leân moät caùch soáng: cho duø cuoäc ñôøi coù ra sao, con ngöôøi vaãn coù theå vöôït leân
treân hoaøn caûnh ñeå soáng, soáng thanh thaûn, laïc quan, soáng baèng caùi ñeïp cuûa cuoäc soáng vaø vôùi
yù nghóa toát ñeïp cuûa töø “soáng”.Coù moät caâu danh ngoân naøo ñoù cuõng noùi ñeán tinh thaàn laïc quan
naøy: “ Trong moät nhaø tuø, coù hai ngöôøi tuø cuøng ñöùng vòn tay vaøo song saét; moät ngöôøi chæ thaáy
boán böùc töôøng trô troïi , coøn moät ngöôøi ngöûa maët leân trôø ngaém nhöõng vì sao.”
Noùi nhö theá khoâng coù nghóa laø thoaùt ly hoaøn caûnh. Ngöôøi tuø raát coù yù thöùc veà hoaøn
caûnh cuûa mình, nhaát laø khi hoaøn caûnh aáy ñaõ trôû neân raát nghieät ngaõ:
Trong tuø khoâng röôïu cuõng khoâng hoa.
Môû ñaàu baøi thô baèng hai tieáng “trong tuø” (nguïc trung) nhaø thô ñaõ yù thöùc moät caùch
ñaày ñuû veà söï nghieät ngaõ cuûa hoaøn caûnh aáy. “Trong tuø”, aáy laø nôi maø ngöôøi ta bò töôùc ñoaït
heát moïi taøi saûn, moïi quyeàn soáng, keå caû quyeàn giöõ tính maïng cuûa mình. Trong tuø, aáy laø nôi
maø ngöôøi ta phaûi chòu moïi thöù ñoaï ñaøy, moïi thöù khoå aûi, nôi ngöôøi ta phaûi soáng trong moät
kieåu sinh hoaït hoaøn toaøn xa laï vôùi con ngöôøi (nguyeân vaên: “phi nhaân loaïi sinh hoaït”, töø ngöõ
maø chính nhaø thô ñaõ duøng trong moät baøi thô ñaàu taäp Nhaät kyù trong tuø). AÁy theá maø giöõa bao
nhieâu noãi khoå aáy, bao nhieâu thieáu thoán gheâ gôùm aáy cuûa nhaø tuø, trong baøi thô naøy, nhaø thô laïi
chæ nhaéc ñeán moät noãi khoå: Khoâng röôïu cuõng khoâng hoa. Taïi sao theá? Thì ra, ñoái vôùi ngöôøi tuø
naøy, moïi thieáu thoán vaø ñaøy aûi kia khoâng coù gì laø ñaùng keå. Ñaõ daùm laøm caùch maïng töùc laø ñaõ
chaáp nhaän coù nhöõng luùc gian lao ñoïa ñaøy nhö theå roài! Nhöng luùc naøy, ngöôøi tuø khoâng coøn laø
ngöôøi tuø nöõa, maø laø moät nhaø thô vaø nhaø thô aáy ñang ñoái dieän vôùi vaàng traêng ngoaøi kia. Caùi
thieáu aáy laø caùi thieáu cho moät nhaø thô, chöù khoâng laø caùi thieáu cho moät ngöôøi tuø. Xöa nay, coù
nhaø thô naøo ngaém traêng maø laïi khoâng caàn ñeán röôïu, chí ít cuõng coù hoa. Coù röôïu ñeå theâm moät
chuùt men noàng, ñaõ coù theå caát cheùn cuøng traêng ñoái aåm. Coù hoa ñeå nhaän ra aùnh traêng saùng toû,
lung linh. Chaû theá maø thi haøo Lí Baïch ñaõ töøng:
Caát cheùn môøi traêng saùng.
Vaên – nguïc trung nhaät kyù – TTLT Vónh Vieãn 176
Coøn Nguyeãn Du thì ca ngôïi:
Khi cheùn röôïu, khi cuoäc côø
Khi xem hoa nôû, khi chôø traêng leân.
Chính taùc giaû Nhaät kí trong tuø, maáy naêm sau, trong hoaøn caûnh töï do, ñaõ thaám thía
heát söùc caùi ñeïp cuûa caûnh:
Traêng loàng coå thuï boùng loàng hoa.
Nhöng noùi “khoâng röôïu cuõng khoâng hoa” laø ñeå noùi cho heát caùi khoâng thuaän lôïi cuûa
hoaøn caûnh, chöù khoâng phaûi ñeå vòn vaøo hoaøn caûnh maø ñoå loãi cho noù. Hoaøn caûnh khaùch quan
thì vaäy song chuû quan nhaø thô thì laïi khaùc:
Caûnh ñeïp ñeâm nay khoù höõng hôø
Nguyeân vaên: Ñoái thöû löông tieâu naïi nhöôïc haø, dòch nghóa laø: Tröôùc ñeâm laønh nhö
ñeâm nay, bieát laøm sao ñöôïc? Veà hình thöùc, caâu thô naøy hình nhö chæ ca ngôïi ñeâm traêng ñeïp.
Traêng ñeïp quaù, ñeïp ñeán noãi, daãu trong hoaøn caûnh khoù khaên ñeán theá, bò tuø ñaøy nhö theá, thieáu
thoán nhö theá, con ngöôøi cuõng khoâng theå naøo khoâng nhaän ra veû ñeïp aáy, khoâng theå naøo khoâng
yeâu, khoâng say meâ veû ñeïp aáy. Thaät ra ñoù chæ laø moät caùch noùi. Trong ñôøi, thieáu gì laém keû
ñöùng tröôùc nhöõng veû ñeïp tuyeät vôøi cuûa trôøi ñaát maø loøng vaãn döûng döng nhö khoâng. Caûnh
muoán ñeïp phaûi coù loøng ngöôøi bieát nhaän veû ñeïp. Cho neân caâu thô treân chính laø cung ñaøn
ngaân vang leân töø coõi taâm hoàn saâu thaúm cuûa nhaø thô khi aùnh traêng kia vöøa chaïm tôùi. Taâm hoàn
aáy ngheä só bieát bao, roäng môû vôùi veû ñeïp cuûa ñaát trôøi bieát bao, tinh teá vaø nhaïy caûm bieát bao.
Taâm hoàn aáy cuõng maïnh meõ, baát khuaát bieát bao! Nhaø tuø, xieàng xích, coù theå giam caàm cuøm
troùi ñöôïc ai kia, chöù laøm sao coù theå cuøm troùi, giam haõm ñöôïc taâm hoàn cuûa ngöôøi ngheä só
tuyeät vôøi naøy? Cöûa saét cuûa nhaø tuø töï noù phaûi môû ra, xieàng xích töï noù phaûi ñöùt tung. Taâm hoàn
con ngöôøi naøy ñoàng ñieäu vôùi vaàng traêng kia bieát bao, cho neân tìm ñeán traêng laø phaûi.
Giôø ñaây, coøn laïi moät nhaø thô ñoái dieän vôùi moät vaàng traêng:
Ngöôøi ngaém traêng soi ngoaøi cöûa soå
Traêng nhoøm khe cöûa ngaém nhaø thô.
Ngöôøi ngaém traêng vaø traêng ngaém ngöôøi: bôûi khoâng chæ ngöôøi nhìn thaáy traêng laø baïn
maø traêng cuõng tìm ra ngöôøi baïn ôû ngöôøi. Caâu thô, trong nguyeân vaên chöõ Haùn, ñaõ taïo neân moät
böùc tranh ñeïp kyø laï:
Nhaân höôùng song tieàn khaùn minh nguyeät,
Nguyeät toøng song khích khaùn thi gia.
Giöõa nhaân vaø nguyeät hình nhö coù moät vaät caûn laø “song” (cöûa soå) nhöng ôû ñaây caùi
vaät caûn aáy laïi trôû thaønh moät phuï hoïa, keû daãn ñöôøng cho “nhaân” vaø ”nguyeät” tìm ñeán vôùi
nhau, ñoàng caûm vôùi nhau, trong cuøng moät haønh ñoäng: khaùn (nhìn). Pheùp ñoái cuûa thô Ñöôøng
luaät goø boù ôû ñaâu khoâng bieát, chöù ôû hai caâu thô naøy thì ñaõ toû ra ñaày hieäu quaû thaåm myõ. Khoâng
coøn ranh giôùi giöõa ngöôøi vôùi traêng nöõa, hoàn ngöôøi vuùt leân traêng, aùnh traêng toûa xuoáng ngöôøi,
ngöôøi laø traêng maø traêng cuõng laø ngöôøi, traêng cuõng meâ say nhö ngöôøi vaø ngöôøi cuõng toûa saùng
nhö traêng: ôû hai phía cöûa soå laø hai con ngöôøi; ôû hai phía cöûa soå cuõng laø hai vaàng traêng.
Yeâu thieân nhieân ñeán ñoä ñoàng caûm vôùi thieân nhieân, aáy ñaõ laø moät tình yeâu lôùn.
Nhöng yeâu traêng ñeán ñoä hoøa nhaäp vôùi traêng nhö theá, aáy laø ñaõ vöôït ra khoûi ñoä thöôøng tình
cuûa tình yeâu, aáy laø tình yeâu chæ nhöõng nhaân caùch thöïc söï thanh cao môùi coù.
Baøi thô môû baèng “trong tuø” nhöng ñoùng laïi baèng “thi gia”. Trong nguïc maø khoâng coù
ngöôøi tuø, laïi chæ coù nhaø thô. Caùch ñoùng laïi thaät baát ngôø vaø thuù vò. Baát ngôø nhöng hôïp leõ vaø
Vaên – nguïc trung nhaät kyù – TTLT Vónh Vieãn 177
hôïp tình. Bôûi vôùi moät tình caûm nhö theá, moät taâm hoàn nhö theá, quaû khoâng nhaø tuø naøo coøn coù
nghóa nöõa.
Tình caûm aáy, nhaân caùch aáy thaät laø moät thöù theùp quyù maø khoâng moät thöù ñoäc toá naøo,
moät thöù buøn nhô naøo trong cuoäc ñôøi coù theå laøm môø ñuïc ñöôïc, hoen ræ ñöôïc. “Voïng nguyeät”
chính laø moät trong nhöõng baøi thô “mang chaát theùp, maø khoâng leân gioïng theùp” vaäy.
Phaân tích baøi thô “Caûnh chieàu hoâm” cuûa Hoà Chí Minh.
* Daøn baøi chi tieát
- Caûnh chieàu hoâm laø baøi thô hay coù moät phong caùch rieâng ñoäc ñaùo. Coù theå noùi ña
soá caùc baøi thô trong tuø ñöôïc xaây döïng vaø caáu töù töø chaát lieäu hieän thöïc tröïc tieáp cuûa caûnh tuø
ñaøy. Rieâng trong baøi Caûnh chieàu hoâm caùi thöïc quyeän hoøa vôùi caùi aûo, trí töôûng töôïng cuûa nhaø
thô ñaõ xaây döïng moät töù thô saùng taïo vôùi nhieàu yù phong phuù vaø kín ñaùo. Nhaän xeùt veà baøi thô,
Xuaân Dieäu vieát: “Coù nhöõng caâu coù theå coi laø quaù giaûn dò nhöng taïi sao toâi ñoïc ñi ñoïc laïi vaãn
cöù thaáy moät caùi gì trong ñoù maø mình ruùt chöa heát, ví duï nhö baøi Caûnh chieàu toái: Hoa hoàng
nôû roài ruïng”.
- Trong Nhaät kí trong tuø, taùc giaû ít coù ñieàu kieän noùi veà caùc loaøi hoa. Ngöôøi yeâu veû
ñeïp cuûa thieân nhieân taïo vaät trong ñoù coù veû ñeïp cuûa hoa. Treân ñöôøng bò aùp giaûi, höông hoa
cuûa ñoàng noäi, röøng nuùi coù söùc haáp daãn rieâng:
“Maëc duø bò troùi chaân tay,
Chim ca roän nuùi, höông bay ngaùt röøng,
Vui say, ai caám ta ñöøng,
Ñöôøng xa, aâu cuõng bôùt chöøng quaïnh hiu”
(Treân ñöôøng)
Boâng hoàng laø ñoùa hoa duy nhaát nôû trong caûnh nguïc tuø. Sau naøy trong nhöõng baøi thô
ôû röøng Vieät Baéc. Ngöôøi coù nhieàu ñieàu kieän noùi veà caùc loaøi hoa hôn, nhöõng boâng hoa ñeïp cuûa
röøng nuùi trong ñeâm traêng:
“Traêng loàng coå thuï boùng loàng hoa”
roài hoa nôû beân baøn laøm vieäc:
“Pheâ vaên hoa nuùi gheù nghieân soi”
Baøi thô Caûnh chieàu hoâm môû ñaàu baèng yù thô: “Hoa hoàng nôû hoa hoàng laïi ruïng”. Hoa
töôïng tröng cho caùi ñeïp cuûa thieân nhieân taïo vaät nhöng caùi ñeïp cuûa hoa thöôøng khoâng beàn
vöõng. Hoa nôû roài taøn phaûi chaêng yù thô noùi leân söï troâi chaûy cuûa thôøi gian.
Hieän töôïng thieân nhieân ñoù ñaõ gôïi bao caûm xuùc ôû caùc nhaø thô. Thöông tieác cho
nhöõng kieáp hoa sôùm nôû roài taøn thöôøng laø chuû ñeà quen thuoäc cuûa thô ca coå kim Ñoâng Taây. Ñoã
Phuû trong baøi Khuùc Giang ñaõ vieát:
“Nhaát phieán hoa phi giaûm khöôùc xuaân”
(Moät caùnh hoa rôi laøm giaûm veû xuaân)
Trong baøi thô Xuaân veà, Löu Troïng Lö vieát:
“Vöôøn sau oanh giuïc giaõ
Nhìn ra hoa ñua nôû
Roài ngaøy laïi ngaøy
Saéc maøu phai
Laù caønh ruïng”
Vaên – nguïc trung nhaät kyù – TTLT Vónh Vieãn 178
Xuaân Dieäu than thôû:
“ÔØ nhæ sao hoa laïi phaûi rôi”
(YÙ thu)
Trong yù bao quaùt cuûa nhöõng caâu thô ñaàu, Hoà Chí Minh nhö muoán noùi leân söï caûm
thoâng vaø xoùt xa vôùi caûnh hoa taøn, caùi ñeïp thöôøng gaëp phaûi söï thôø ô, laïnh nhaït, taïo hoaù nhö
voâ tình vôùi kieáp hoa nôû roài taøn. Gaén lieàn vôùi ñieàu kieän xaõ hoäi cuï theå vaø khung caûnh cuûa nhaø
tuø laïi caøng thaáy soá phaän nhö nghieät ngaõ hôn.Nhaø tuø khoâng coù ñaát cho söï naåy nôû cuûa nhöõng gì
toát ñeïp, caùi ñeïp caøng trôû neân coâ ñôn, khoâng tìm thaáy söï gaëp gôõ tri kæ naøo:
“Höông hoa bay thaáu vaøo trong nguïc
Keå vôùi tuø nhaân noãi baát bình”.
Hoaøn caûnh ñaõ ñaåy söï vieäc ñeán tình theá khoán cuøng, chaùn naûn. Taùc giaû ñaõ nhaân hoùa
vaø boâng hoa coù tieáng noùi saâu saéc hôn. Trong baøi thô boâng hoàng trôû thaønh ñoái töôïng chính ñeå
caûm nhaän, ñeå luaän baøn. Töù thô ñaõ phaùt trieån qua nhöõng töôûng töôïng baát ngôø vaø saùng taïo. Coù
leõ naøo giöõa caûnh trôøi ñaát naøy caùi ñeïp laïi khoâng tìm thaáy ngöôøi tri kæ. Vaø quaû laø “ñoàng thanh
töông öùng, ñoàng khí töông caàu”, boâng hoa khoâng ñeán ñöôïc qua naâng niu tay caàm vaø laøn
höông ñaõ tìm ñeán ngöôøi tri kæ trong caûnh nguïc tuø. Ngöôøi chieán só caùch maïng ñang ñaáu tranh
cho töï do cuõng chính laø ngöôøi bieát baûo veä caùi ñeïp vaø thaáu hieåu nhöõng noãi nieàm cuûa boâng hoa
höông saéc, baøi thô coù caáu töù laï. Söï phaùt trieån cuûa töù thô hoaøn toaøn döïa vaøo nhöõng töôûng
töôïng giaøu chaát thô. Coù theå noùi baûn chaát thi só boäc loä raát roõ qua saùng taùc naøy.
- Baøi thô coù hai hình aûnh: Boâng hoàng vaø ngöôøi chieán só caùch maïng. Hai ñoái töôïng
cuõng coù moái töông ñoàng veà caûnh ngoä vaø phaåm chaát. Boâng hoàng höông saéc rôi vaøo caûnh coâ
ñôn vaø bò cuoäc ñôøi laïnh nhaït voâ tình. Ngöôøi chieán só caùch maïng phaûi chòu caûnh nguïc tuø. Phaûi
chaêng ngöôøi chieán só caùch maïng cuõng nhö boâng hoàng höông saéc ñang chòu caûnh phai taøn daàn
tröôùc thôøi gian ñang troâi qua moät caùch uoång phí?
(Theo Ñeà thi tuyeån sinh vaø höôùng daãn laøm baøi thi-NXB Giaùo duïc,1994)
Phaân tích baøi thô “Môùi ra tuø, taäp leo nuùi” cuûa Hoà Chí Minh
* Daøn baøi chi tieát
Baøi thô “Môùi ra tuø, taäp leo nuùi khoâng naèm trong Nhaät kí trong tuø. Hoà Chí Minh vieát
baøi naøy khi ñaõ ñöôïc giaûi thoaùt khoûi caûnh tuø ñaøy. Baøi thô ñöôïc vieát beân rìa tôø baùo cuøng vôùi
maáy haøng chöõ “Chuùc chö huynh ôû nhaø maïnh khoûe vaø coá gaéng coâng taùc. ÔÛ beân naøy bình yeân”
vaø göûi veà cho caùc ñoàng chí ôû nhaø ñang ngaøy ngaøy chôø mong tin töùc Baùc vaø laïi ñöôïc tin Baùc
ñaõ maát trong nguïc. Baøi thô ñaõ mang laïi cho caùc ñoàng chí nieàm vui lôùn: Ngöôøi vaãn coøn soáng,
ñaõ ra tuø vaø laïi chuaån bò böôùc vaøo chaëng ñöôøng hoaït ñoäng môùi.
Sau khi ôû tuø ra söùc khoûe cuûa Ngöôøi bò giaûm suùt haún. Taùc giaû Vöøa ñi ñöôøng vöøa keå
chuyeän ñaõ vieát: “Khi ñöôïc thaû ra, maét Baùc nhìn keùm, chaân böôùc khoâng ñöôïc, Baùc quyeát taâm
taäp ñi moãi ngaøy möôøi böôùc duø ñau maø phaûi boø, phaûi leát cuõng phaûi möôøi böôùc môùi thoâi. Cuoái
cuøng, Baùc chaúng nhöõng ñi vöõng, maø coøn treøo ñöôïc nuùi. Laàn ñaàu tieân leân ñænh nuùi Baùc cao
höùng laøm moät baøi thô chöõ Haùn”.
Baøi thô Môùi ra tuø, taäp leo nuùi ñöôïc laøm trong hoaøn caûnh ñoù. Chuyeän leo nuùi cuûa
Baùc nhaèm muïc ñích reøn luyeän yù chí vaø thaân theå ñeå tieáp tuïc hoaït ñoäng. Chuû ñeà cuûa baøi thô
Môùi ra tuø, taäp leo nuùi khoâng nhaèm höôùng vaøo chuû ñeà vöôït khoù nhö moät soá baøi thô ñi ñöôøng
khaùc maø chuû yeáu laø boäc loä tình caûm nhôù thöông vôùi ñaát nöôùc, vôùi ñoàng chí baïn beø.
Vaên – nguïc trung nhaät kyù – TTLT Vónh Vieãn 179
“Nuùi aáp oâm maây, maây aáp nuùi!”
Hình töôïng maây nuùi ñöôïc bieåu hieän qua hai hình aûnh gaén boù: nuùi aáp oâm maây, maây
aáp nuùi nhö tình caûm ñoàng chí baïn beø yeâu thöông nhau.
Hình töôïng maây nuùi ôû ñaây khoâng haøm yù aùm chæ cuïc dieän chính trò taêm toái muø mòt ôû
Trung Quoác vaøo nhöõng naêm 40 nhö coù yù ñaõ giaûi thích.
Sau gaàn 14 thaùng xa ñaát nöôùc. Ngöôøi raát noùng loøng chôø tin töùc beân nhaø:
“Naêm troøn coá quoác taêm hôi vaéng
Tin töùc beân nhaø böõa böõa troâng”
(Töùc caûnh)
Nhôù ñaát nöôùc, baïn beø Ngöôøi cuõng muoán giaûi baøy kín ñaùo phaàn naøo taám loøng cuûa
mình:
“Loøng soâng göông saùng buïi khoâng môø”.
Ñöùng treân ñænh nuùi cao nhìn xuoáng doøng soâng, loøng soâng nhö göông nöôùc trong
khoâng chuùt buïi môø. Thieân nhieân cuõng coù nhöõng khoaûnh khaéc, nhöõng traïng thaùi thanh khieát
nhö chính taám loøng Ngöôøi trong caûnh ngoä ñoù. Tình caûm cuûa Ngöôøi vaãn tröôùc sau moät loøng
moät daï trung thaønh vôùi caùch maïng, vôùi nhaân daân. Nhaø nghieân cöùu Ñaëng Thai Mai nhaän xeùt:
“Ñaèng sau böùc tranh phong caûnh naøy, ñaèng sau nhöõng taàng lôùp maây nuùi traäp truøng, ñaèng sau
doøng nöôùc soâng trong döôùi chaân Taây Phong Lónh, aán töôïng khoâng bao giôø phai nhaït trong
taâm hoàn cuûa ñoäc giaû chính laø taâm traïng vöøa trong traéng saâu saéc, vöøa cao caû cuûa con ngöôøi”.
Thieân nhieân ôû ñaây ñaõ goùp phaàn bieåu hieän tình caûm saâu kín cuûa con ngöôøi.
“Boài hoài daïo böôùc Taây Phong Lónh
Troâng laïi trôøi Nam nhôù baïn xöa”
Tình baïn vaãn laø moät tình caûm cao ñeïp naèm trong chuû ñeà quen thuoäc nhôù baïn (öùc
höõu) ñöôïc bieåu hieän trong Nhaät kí trong tuø:
“Ngaøy ñi baïn tieãn ñeán beân soâng
Heïn baïn veà khi luùa ñoû ñoàng;
Nay gaët ñaõ xong, caøy ñaõ khaép,
Queâ ngöôøi, toâi vaãn choán lao lung”
(Nhôù baïn)
Tình caûm nhôù baïn trong baøi Môùi ra tuø, taäp leo nuùi ñöôïc boäc loä trong hoaøn caûnh taùc
giaû ñaõ ñöôïc töï do. Trong loøng Ngöôøi luùc naøy coù caû nieàm vui, noãi buoàn. Nieàm vui cuûa moät
chieán só caùch maïng giöõ vöõng loøng trung kieân qua nhöõng thöû thaùch cuûa caûnh tuø ñaøy, nieàm vui
vaø hy voïng ñöôïc gaëp laïi baïn beø. Nhöng duø sao Ngöôøi ñang coøn trong caûnh ngoä xa ñaát nöôùc,
xa baïn beø neân khoâng traùnh khoûi caûnh buoàn vaéng coâ ñôn. Tröôùc maét, laø moät chaëng ñöôøng
hoaït ñoäng môùi maø Ngöôøi chuaån bò tinh thaàn ñeå tham gia vôùi loøng quyeát taâm. Bao nhieâu caûm
xuùc boài hoài xao xuyeán trong loøng ngöôøi chieán só caùch maïng.
“Coù ai ngôø giöõa caûnh thieân nhieân huøng vó vaø trong treûo aáy con ngöôøi ñöông moät
mình daïo böôùc treân ñænh nuùi kia vôùi caùi phong thaùi raát tieân phong ñaïo coát laïi laø moät chieán só
coäng saûn cuûa thôøi ñaïi chuùng ta ñang chuaån bò ñeå böôùc vaøo moät cuoäc chieán ñaáu soáng cheát vôùi
keû thuø” (Hoaøi Thanh)
Phaân tích baøi “Moä” (Nguïc trung nhaät kyù cuûa Hoà Chí Minh)
* Baøi laøm