Những vấn đề cần quan tâm trong công tác bảo quản về việc thiết kế toà nhà
lưu trữ: thư mục chọn lọc
Karen Brown - Đại diện phụ trách công tác dịch vụ,Trung tâm bảo quản tài
liệu Đông Bắc
Để kéo dài tuổi thọ của bộ sưu tập hay vốn tài liệu thì toà nhà lưu giữ chúng
cần phải được thiết kế và xây dựng thật hợp lý. Các dự án xây dựng đều rất
phức tạp, và thậm chí còn phức tạp hơn đối với các toà nhà lưu trữ các bộ sưu
tập có giá trị văn hoá ở những khu vực có đòi hỏi khắt khe về vấn đề môi
trường. Do đó, nhất thiết phải có những kiến thức cũng như hiểu biết trong
lĩnh vực công nghệ về vấn đề bảo quản, để áp dụng những kiến thức này
trong quá trình xây dựng. Trên thực tế, nhiều kỹ sư và kiến trúc sư tham gia
quá trình xây dựng, nhưng cũng chưa hiểu gì về các vấn đề bảo quản. Vì thế,
các tổ chức văn hoá phải thảo luận các yêu cầu của mình với một nhóm các
chuyên gia, bao gồm các kỹ sư, kiến trúc sư và các nhà thầu khác nhau, nếu
như tổ chức đó muốn có được một toà nhà được thiết kế đẹp và hiệu quả
nhất.
Danh mục sau đây đã được soạn thảo để giúp các thư viện, cơ quan lưu trữ và
bảo tàng trong việc thiết kế và xây dựng các toà nhà của họ. Ngoài ra, nó còn
cung cấp thông tin về môi trường, các đặc điểm về an ninh, phòng ngừa thảm
hoạ, di chuyển một cách an toàn các bộ sưu tập, và sử dụng đồ đạc một cách
hợp lý. Nhiều hạng mục dưới đây lại có thêm các danh mục riêng cho mình.
Bạn có thể liên lạc để biết thêm thông tin chi tiết.
Mọi giới thiệu đều được trích dẫn ngắn gọn sau phần xuất xứ. Chúng đều do
NEDCC cung cấp. Các tài liệu tham khảo cũng được trình bày ở cuối tài liệu
này. Tài liệu này được chia thành các phần như sau:
- Lập kế hoạch, thiết kế và xây dựng
- Sưởi ấm, thông gió và điều hoà không khí
- Phần giới thiệu về môi trường và các vấn đề cụ thể về phương tiện
- Ánh sáng
- Phòng tránh các thảm hoạ và cách bảo vệ
- Lưu trữ và vận chuyển
- Tham khảo
- Lời cám ơn
Lên kế hoạch, thiết kế và xây dựng
1. Briggs, James R. “Preservation Factors in the Design of New Libraries: A
Building Services Engineer’s Viewpoint” (Các yếu tố bảo quản trong việc
thiết kế các thư viện mới: Quan điểm của kỹ sư xây dựng). Trong cuốn
Conservation and Preservation in Small Libraries (Công tác bảo quản và bảo
tồn trong các thư viện quy mô nhỏ). Đã xuất bản. Nicholas Hadgraft và
Katherine Sweft. Cambridge, England: Parker Library Publications (Nhà xuất
bản Thư viện Parker), 1994, trang 49-69.
Mục tiêu của tài liệu này là xem xét các biện pháp quản lý môi trường ở
nhiều trạng thái và mức chi phí khác nhau, từ đó đưa ra những gợi ý nhằm
giảm thiểu các chi phí lắp đặt, duy trì và bảo dưỡng mà không cần sử dụng
điều hoà không khí hay làm lạnh bằng cơ khí.
2. Cohen, Aaron, Elaine Cohen. “Designing and Space Planning for
Libraries: A Behavioral Guide” (Thiết kế và hoạch định không gian cho các
thư viện: Hướng dẫn thực hiện). New York: Bowker, 1979. Larsen
Đưa ra những hướng dẫn không mới mẻ nhưng vẫn phù hợp với việc thiết kế
thư viện dựa trên quan điểm hành vi. Có chương viết rất hay về vấn đề chiếu
sáng, HVAC và các yếu tố môi trường.
3. Conrad, Ernest A. “The Dews and Don’ts of Insulating” (Những giọt
sương và những điều cấm kị của việc cách ly). Old House Journal (Tập san
Nhà cổ) số 24.3 (1996): 36-41. Kerschner & Baker:
Có những thông tin xác đáng về cách cách ly và thông hơi an toàn cho một
toà nhà cổ và những xem xét thực tiễn về kiểm soát khí hậu.
4. Craddock, Ann Brokke. “Control of Temperature and Humidity in Small
Collections”. (Kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm đối với các bộ sưu tập nhỏ).
Trong Conservation Concerns (Các vấn đề cần quan tâm về công tác bảo
quản). Đã xuất bản. Konstanze Bachmann, trang 15-22. Washington, D.C.:
Smithsonian Institution Press (Viện xuất bản Smithsonian) ấn hành, 1992.
Một hướng dẫn xúc tích và toàn diện về việc kiểm soát khí hậu.
5. Dahlgren, Anders C., Erla P.Heyns. “Planning Library Buildings: A Select
Bibliography” (Lập kế hoạch cho các toà nhà thư viện: Thư mục chọn lọc).
Chicago: American Library Association (Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ),
6/1995.
6. Edwards, Heather M. “University Library Building Planning” (Lập kế
hoạch xây dựng thư viện trường đại học). Metuchen, NJ: Scarecrow Press
(Nhà xuất bản Scarecrow), 1990. Công ty Book News:
Edwards (Đại học Witwatersrand) đưa ra các thông tin và ý tưởng hoạch định
về mặt vật chất cho những người đang quan tâm đến việc xây dựng một thư
viện mới hoặc mở rộng thư viện. Bà đã cung cấp một cách nhìn toàn diện về
các yếu tố gây thay đổi trong các thư viện và xem xét các yêu cầu chất lượng
mong muốn đối với các toà nhà hoàn hảo. Một chương viết về các tiêu chuẩn
không gian là một cơ sở hữu ích để các nhà hoạch định phát triển chương
trình riêng của mình. Các dẫn chứng nghiên cứu về các toà nhà thư viện
thành công được lấy từ Mỹ, Anh và Nam Phi (Chú thích về bản quyền của
Công ty Book News, Portland, OR).
7. Freifeld, Roberta, Caryl Masryr. “Space Planning” (Hoạch định về không
gian). Washington, D.C,: Special Libraries Association (Hiệp hội các thư
viện đặc biệt), 1991.
Mặc dù chưa đưa ra một cách toàn diện các vấn đề về bảo quản, nhưng ấn
phẩm này đã cung cấp được những thông tin hữu ích về việc đánh giá các toà
nhà hiện có trước khi tiến hành nâng cấp chúng.
8. Bibson, Scott. “Air and Vapor Barriers” (Vách ngăn không khí và hơi
nước). Fine Homebuilding (Nhà đẹp) số 88 (1994): 48-53. Kerschner &
Baker.
Một bài viết hay giải thích được cơ chế hoạt động của các vách ngăn không
khí và hơi nước. Hữu ích cho các công trình mới. Nhưng cần hiểu được tại
sao các toà nhà cổ không có các vách ngăn này, có thể bị độ ẩm đe doạ.
9. Grant, Christopher L. “Construction Instruction” (Hướng dẫn xây dựng).
Museum News (Tin bảo tàng) số 69.4 (7-8/1990): 55-57.
Các hướng dẫn đơn giản để tiến hành một hợp đồng xây dựng trong giai đoạn
hoạch định, để bảo đảm rằng các yêu cầu của tổ chức về toà nhà được đáp
ứng. Có các lời khuyên trong quá trình chuẩn bị hợp đồng.
10. Hilberry, John D. “Plan to Expand” (Kế hoạch mở rộng). Tờ Museum
News (Tin tức bảo tàng) số 69.4 (7-8/1994): 51-54.
Một cách nhìn tổng quan cô đọng về các yếu tố quan trọng trong quá trình lập
kế hoạch xây dựng của một tổ chức. Tác giả là một kiến trúc sư có chuyên
môn và am hiểu toàn bộ những chức năng của các toà nhà và tổ chức có
nhiệm vụ lưu giữ các bộ sưu tập. Có thể ứng dụng trong các thư viện mà ít
gây ra thay đổi về chi tiết.
11. Hilberry, John D. “Hiring and Architect? Begin By Determining Exactly
What Services You Require” (Thuê một kiến trúc sư? Hãy bắt đầu bằng việc
xác định chính xác loại dịch vụ mà bạn cần). Museum News 69.4 (7-8/1990):
54.