TRƯỜNG THPT HÀN THUYÊN
TỔ : NGỮ VĂN
NỘI DUNG ÔN TẬP
MÔN: NGỮ VĂN – LỚP 12 (CUỐI HỌC KÌ 1)
NĂM HỌC 2023 - 2024
A) GIỚI HẠN CHƯƠNG TRÌNH:
Từ bài 1 đến hết bài « Người lái đò sông Đà»- Nguyễn Tuântrong SGK.
B) KIẾN THỨC TRỌNG TÂM:
I. Đọc văn
1. Văn nghị luận:
Văn bản: Tuyên ngôn độc lập (Hồ Chí Minh)
* Yêu cầu:Cần nắm được kiến thức về tác giả, hoàn cảnh ra đời, thể loại, bố cục, nội dung,
nghệ thuật, ý nghĩa VB.
2. Thơ trữ tình:
Văn bản: Tây Tiến (Quang Dũng); Việt Bắc (Trích – Tố Hữu); Đất Nước (Trích - Nguyễn
Khoa Điềm); Sóng (Xuân Quỳnh); Người lái đò sông Đà (Nguyễn Tuân)
* Yêu cầu:Cần nắm được kiến thức về tác giả, hoàn cảnh ra đời, thể loại, bố cục, nhan đề, lời
đề từ, nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa VB.
II. Tiếng Việt; Làm văn: Các bài học đến hết tuần 16
C) CẤU TRÚC VÀ PHƯƠNG PHÁP:
Cấu trúc đề: Tham khảo đề thi học kì I năm học 2021 – 2022; 2022-2023 (đính kèm)
1. Phần Đọc – hiểu:
a) Lưu ý:
* Về văn bản:
- Những văn bản, đoạn văn bản được học trong chương trình, (bao gồm tất cả văn bản đọc
thêm)
- Những văn bản, đoạn văn bản nằm ngoài chương trình (cùng thể loại với những văn bản đã
học) và những văn bản nhật dụng.
* Về kiến thức:
- HS cần nắm vững: Nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản (đoạn văn bản)
- GV ôn tập cho học sinh kiến thức về: Các phong cách ngôn ngữ (đã học); Các biện pháp
tu từ; Các phương thức biểu đạt; Các thể loại tác phẩm…..
b) Phương pháp làm bài:
- Phần này chỉ kiểm tra năng lực đọc – hiểu, HS không trình bày dài dòng, chỉ trả lời trọng
tâm vào nội dung câu hỏi một cách ngắn gọn.
2. Phần làm văn:
2.1. Nghị luận xã hội:
- Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí.
- Nghị luận về một hiện tượng đời sống.
* Lưu ý: HS trình bày thành một đoạn văn ngắn, diễn đạt theo kiểu diễn dịch (hoặc: quy nạp,
tổng phân hợp, song hành…)
2.2. Phần Nghị luận văn học:
- Các văn bản học trong chương trình: Nêu trên.
* Lưu ý:
- HS trình bày thành một bài văn nghị luận hoàn chỉnh.
D) THỜI GIAN, HÌNH THỨC:
- Thời gian làm bài: (90 phút)
- Hình thức: Tự luận
……………………………………….
THAM KHẢO ĐỀ THI:
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BẮC NINH
ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I
NĂM HỌC 2021 - 2022
Môn: Ngữ văn - Lớp 12
Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề)
I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
Cuộc sống đôi khi khiến chúng ta kiệt sức. Nỗi bất hạnh từ đâu ập tới không hề báo trước tàn
phá tâm hồn ta. Trong khu vườn trái tim in hằn những vết thương chỉ mọc những bụi gai um tùm.
Cuộc sống luôn có những việc xảy ra lặp đi lặp lại như vậy. Điều quan trọng là ta quyết tâm làm gì
để chữa lành cho chính mình. Và làm thế nào để việc đó không chỉ chữa lành cho bản thân mà còn
tiếp tục chữa lành cho cả thế giới. Đó là năng lực tự phục hồi vốn có của con người. Con người lúc
nào cũng có khả năng vượt qua nỗi buồn và trở lại nguyên vẹn. Tâm hồn trưởng thành giúp thế giới
phát triển. Việc mang những hạt sồi tốt ra gieo xuống thế gian đã báo hiệu trước về một khu rừng
xinh đẹp. Nếu không làm như vậy thì ta sẽ chỉ còn lại trái tim mục nát và thế giới hoang tàn trên cõi
đời này.
Trí tuệ cuộc sống không phải là thứ có thể chấm dứt nỗi bất hạnh, mà ngay trong nỗi bất
hạnh luôn có một nơi để gieo mầm những hạt giống khoẻ mạnh.
(Trích “Hàn gắn vết thương”, Chú chim bay không quay đầu ngoảnh lại,
Shiva Ryu, NXB Hà Nội, 2018, tr. 151-152)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 2. Theo đoạn trích, nỗi bất hạnh đã tác động tới tâm hồn chúng ta như thế nào?
Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: Việc mang những
hạt sồi tốt ra gieo xuống thế gian đã báo hiệu trước về một khu rừng xinh đẹp.Câu 4. Anh/Chị có
đồng tình với quan điểm của tác giả:ngay trong nỗi bất hạnh luôn có một nơi để gieo mầm những hạt
giống khoẻ mạnh? Vì sao?
II. LÀM VĂN
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy
nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của việc vượt lên chính mình trong cuộc sống.
Câu 2 (5,0 điểm)
Phân tích đoạn thơ sau để làm rõ cảm nhận mới mẻ của tác giả về Đất Nước:
Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa...” mẹ thường hay kể.
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó...
(Trích Đất nước, Nguyễn Khoa Điềm, Ngữ văn 12,
Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018, tr. 118)
--------------Hết--------------
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO
TẠO
BẮC NINH
(Hướng dẫn chấm
gồm có 03 trang)
HƯỚNG DẪN CHẤM
KIỂM TRA CUỐI HỌC
KÌ I
NĂM HỌC 2021 - 2022
Môn: Ngữ văn - Lớp 12
Câu Nội dung Điểm
I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
1 - Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận/ phương thức nghị luận. 0,75
2 - Theo đoạn trích: Nỗi bất hạnh đã tàn phá tâm hồn ta.
Hướng dẫn chấm: HS trả lời đúng nội dung có cách diễn đạt tương đương đạt điểm tối đa.
0,75
3 - Biện pháp tu từ ẩn dụ: những hạt sồi tốt, khu rừng xinh đẹp
Hướng dẫn chấm:
- HS chỉ ra đúng biện pháp tu từ ẩn dụ đạt 0,25 điểm.
- HS xác định được đủ hình ảnh ẩn dụ đạt 0,25 điểm.
- Tác dụng:
+ Đề cao vai trò của quyết tâm tự chữa lành, tự phục hồi của con người trước những
tàn phá của nỗi đau, sự bất hạnh.
+ Tăng tính gợi hình, gợi cảm và ấn tượng với người đọc.
Hướng dẫn chấm: HS trình bày được mỗi ý của đạt 0,25 điểm.
0,5
0,5
4 - Bày tỏ quan điểm cá nhân: có thể đồng tình, không đồng tình hoặc đồng tình một phần.
- Lí giải thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
Ví dụ lí giải trong trường hợp đồng tình:
- Con người luôn có khả năng vượt qua nỗi buồn, đối đầu với những nỗi bất hạnh trong cuộc
đời.
- Đủ bình tĩnh để không rơi vào tuyệt vọng thì những hạt mầm hi vọng sẽ được nảy sinh, sự
sống sẽ trở lại.
- Gian nan, bất hạnh không tuyệt đường sống của chúng ta mà để chúng ta được tôi luyện
vững vàng, trưởng thành hơn.
Hướng dẫn chấm: HS trình bày thuyết phục đạt 0,5 điểm.
0,5
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
1Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình
bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của việc vượt lên chính mình trong cuộc sống.
2,0
a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
HS có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng-phân-hợp, móc xích hoặc
song hành.
0,25 0.25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Ý nghĩa của việc vượt lên chính mình trong cuộc sống.
0,25
c. Triển khai vấn để nghị luận
HS lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách
nhưng phải làm rõ được suy nghĩ về ý nghĩa của việc vượt lên chính mình trong cuộc sống.
Có thể theo hướng sau:
Vượt lên chính mình là vượt qua những giới hạn của bản thân, vượt qua khó khăn, nghịch
cảnh, đau buồn trong cuộc sống;
chiến thắng những tật xấu của bản thân: ích kỉ, ghen tị, thù hận…
Dũng cảm vượt lên chính mình giúp con người có niềm tin vào bản thân, có tinh thần lạc
quan để theo đuổi đến cùng mục đích, lí tưởng sống,
thay đổi được hoàn cảnh số phận để cuộc sống có ích, có ý nghĩa hơn, đồng thời sẽ luôn
được mọi người ngưỡng mộ, cảm phục…, góp phần làm cho xã hội tốt đẹp hơn.
Lưu ý: HS có thể triển khai theo nhiều cách nhưng phải làm rõ ý nghĩa của việc vượt lên
chính mình trong cuộc sống; có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp
với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
1,0 1.0
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
0,25
e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.
Hướng dẫn chấm: HS huy động được kiến thức và trải nghiệm của bản thân để bàn luận về
sự cần thiết của việc vượt lên chính mình trong cuộc sống; có cách nhìn riêng, mới mẻ về
vấn đề nghị luận; có sáng tạo trong viết câu, dựng đoạn, làm cho lời văn có giọng điệu,
hình ảnh.
- Đáp ứng được 02 yêu cầu trở lên: 0,25 điểm.
0,25
2Phân tích 9 câu thơ đầu của đoạn trích Đất nước (Nguyễn Khoa Điềm)để làm rõ cảm
nhận mới mẻ của tác giả về Đất Nước.
5,0
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề.
0,25
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Phân tích 9 câu thơ đầu của đoạn trích Đất nước (Nguyễn Khoa Điềm)để làm rõ cảm nhận
mới mẻ của tác giả về Đất Nước.
Hướng dẫn chấm:
- HS xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
- HS xác định chưa đầy đủ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.
0,5
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp
chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:
* Giới thiệu về tác giả Nguyễn Khoa Điềm, trường ca “Mặt Đường khát vọng” (0,25 điểm),
đoạn trích “Đất nước” và 9 câu thơ mở đầu (0,25 điểm).
0,5
- Nội dung: Đoạn thơ thể hiện cảm nhận mới mẻ của tác giả về Đất Nước: Trong suốt chiều
dài hình thành và phát triển lâu đời của Đất Nước, Nguyễn Khoa Điềm chú ý vào hai thời
điểm Đất Nước bắt đầu và Đất Nước lớn lên.
- Đất Nước bắt đầu từ rất xa xưa như một sự tất yếu, từ thời các vua Hùng dựng nước (Khi
ta lớn lên, đã có rồi); Đất nước trưởng thành người dân có ý thức đánh giặc ngoại xâm bảo
vệ tổ quốc (Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc).
- Đất Nước gắn liền, ở ngay trong cuộc sống của mỗi gia đình, mỗi người:
+ Những câu chuyện cổ tích của của mẹ, những bài học đạo lí làm người, ước mơ khát vọng
của nhân dân về lẽ công bằng (ngày xửa ngày xưa, mẹ thường hay kể); phong tục ăn trầu của
các bà gợi nhớ sự tích Trầu cau (miếng trầu); truyền thống chống giặc ngoại xâm và truyền
thuyết về người anh hùng Thánh Gióng biết trồng tre mà đánh giặc); phong tục lâu đời của
người Việt, người phụ nữ để tóc dài và búi lên (Tóc mẹ bới sau đầu); tình cảm thủy chung
2,5