TOÁN 11-CÁNH DIỀU Điện thoại: 0946798489
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 1
PHẦN A. LÝ THUYẾT VÀ VÍ DỤ MINH HỌA
I. ĐỊNH NGHĨA
Cấp số cộng là một dãy số, trong đó kể từ số hạng thứ hai, mỗi số hạng đều bằng tổng của số hạng
đứng ngay trước nó với một số không đổi
d
, tức là:
1
, 2.
n n
u u d n
Số
d
được gọi là công sai của cấp số cộng.
Lưu ý
Nếu
n
u
là cấp số cộng với công sai
d
thì với số tự nhiên
2n
, ta có:
1
.
n n
u u d
Chú ý: Khi
0d
thì cấp số cộng là một dãy số không đổi.
Ví dụ 1. Cho cấp số cộng
n
u
với
1
9u
, công sai
2d
.
Viết ba số hạng đầu của cấp số cộng đó.
Giải
Ba số hạng đầu của cấp số cộng
n
u
là:
1
9u
;
2 1 3 2
9 ( 2) 7; 7 ( 2) 5u u d u u d
.
Ví dụ 2. Dãy các số tự nhiên lẻ liên tiếp
1,3,5,
,
2 1,n
có là cấp số cộng hay không? Vì sao?
Giải
Dãy các số tự nhiên lẻ liên tiếp
1,3,5, ,2 1,
n
là cấp số cộng vì kể từ số hạng thứ hai, mỗi số
hạng bằng số hạng đứng ngay trước nó cộng với 2. Công sai của cấp số cộng này là 2.
II. SỐ HẠNG TỔNG QUÁT
Nếu cấp số cộng
n
u
có số hạng đầu
1
u
và công sai
d
thì số hạng tổng quát
n
u
được xác định
bởi công thức:
1
( 1) , 2.
n
u u n d n
Nhận xét: Từ công thức
1
( 1)
n
u u n d
, ta có:
1
1
n
u u
nd
với
2n
.
Ví dụ 3. Cho cấp số cộng
n
u
với số hạng đầu
1
1
2
u
, công sai
1
2
d
.
a) Tính
20
u
.
b) Số
99
là số hạng thứ bao nhiêu của cấp số cộng
n
u
?
Giải
a) Theo công thức số hạng tổng quát của cấp số cộng, ta có:
20 1
1 1
(20 1) 19 9.
2 2
u u d
b) Giả sử
99
là số hạng thứ
n
của cấp số cộng.
Ta có:
1
1
99 2
1 1 200
1
2
n
u u
nd
.
Vậy số
99
là số hạng thứ 200 của cấp số cộng
n
u
.
III. TỔNG
n
SỐ HẠNG ĐẦU CỦA MỘT CẤP SỐ CỘNG
Cho cấp số cộng
n
u
có số hạng đầu
1
u
và công sai
d
. Đặt
1 2 3n n
S u u u u
. Khi đó:
1
.
2
n
n
u u n
S
Nhận xét: Do
1
( 1)
n
u u n d
nên
1 1
2 ( 1)
n
u u u n d
. Suy ra
1
2 ( 1)
2
n
u n d n
S
.
BÀI 2. CẤP SỐ CỘNG
•CHƯƠNG 2. DÃY SỐ. CẤP SỐ CỘNG VÀ CẤP SỐ NHÂN
•|FanPage: Nguyễn Bảo Vương
Blog: Nguyễn Bảo Vương:
https://www.nbv.edu.vn/
Trang 2 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Ví dụ 4. Tính tổng:
1 5 9 13 97
S
.
Giải
Ta thấy dãy số
1,5,9, ,97
là cấp số cộng có số hạng đầu
1
1
u
, số hạng cuối
97
n
u
, công sai
4
d
. Vì thế, số các số hạng của cấp số cộng trên là:
1
97 1
1 1 25.
4
n
u u
n
d
Vậy
(1 97) 25
S
.
Ví dụ 5. Một nhà thi đấu có 20 hàng ghế dành cho khán giả. Hàng thứ nhất có 20 ghế, hàng thứ
hai có 21 ghế, hàng thứ ba có 22 ghế,... Cứ như thế, số ghế ở hàng sau nhiều hơn số ghế ở hàng
trước là 1 ghế. Trong một giải thi đấu, ban tổ chức đã bán được hết số vé phát ra và số tiền thu
được từ bán vé là 70800000 đồng. Tính giá tiền của mỗi vé (đơn vị: đồng), biết số vé bán ra bằng
số ghế dành cho khán giả của nhà thi đấu và các vé là đồng giá.
Giải
Số ghế ở mỗi hàng lập thành một cấp số cộng có số hạng đầu
1
20
u
, công sai
1
d
. Cấp số
cộng này có 20 số hạng.
Do đó, tổng số ghế trong nhà thi đấu là:
20
[2 20 (20 1) 1] 20
590
2
S
.
Vì số vé bán ra bằng số ghế dành cho khán giả của nhà thi đấu nên số vé bán ra là 590.
Vậy giá tiền của một vé là:
70800000 :590 120000
(đồng).
PHẦN B. BÀI TẬP TỰ LUẬN (PHÂN DẠNG)
DẠNG 1: CHỨNG MINH MỘT DÃY SỐ (un) LÀ CẤP SỐ CỘNG.
Để chứng minh dãy số
n
u
là một cấp số cộng, ta xét
1
n n
A u u
•
Nếu
A
là hằng số thì
n
u
là một cấp số cộng với công sai
d A
.
•
Nếu
A
phụ thuộc vào
n
thì
n
u
không là cấp số cộng.
Câu 1. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Cho
n
u
là cấp số cộng với
1 2
7, 2
u u
. Viết năm số hạng đầu
của cấp số cộng đó.
Câu 2. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Cho dãy số
n
u
với
5 7( 1)
n
u n n
. Dãy
n
u
có là cấp số cộng
không? Vì sao?
Câu 3. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Trong các dãy số sau, dãy số nào là cấp số cộng? Vì sao?
a)
10, 2, 14, 26, 38
;
b)
1 5 11 7
, ,2, ,
2 4 4 2
;
c)
1, 2, 3, 4, 5
d)
1,4,7,10,13
.
Câu 4. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Trong các dãy số
n
u
với số hạng tổng quát sau, dãy số nào là cấp số
cộng? Nếu là cấp số cộng, hãy tìm số hạng đầu
1
u
và công sai
d
.
a)
3 2
n
u n
b)
3 7
5
n
n
u
c)
3
n
n
u
Câu 5. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Chiều cao (đơn vị: centimét) của một đứa trẻ
n
tuổi phát triển bình
thường được cho bởi công thức:
75 5 1 .
n
x n
(Nguồn: https://bibabo.vn)
a) Một đứa trẻ phát triển bình thường có chiều cao năm 3 tuổi là bao nhiêu centimét?
b) Dãy số
n
x
có là một cấp số cộng không? Trung bình một năm, chiều cao mỗi đứa trẻ phát
triển bình thường tăng lên bao nhiêu centimét?
Điện thoại: 0946798489 TOÁN 11-CÁNH DIỀU
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuongTrang 3
Câu 6. Trong các dãy số sau, dãy nào là cấp số cộng. Tìm số hạng đầu và công sai của cấp số cộng đó:
a). Dãy số
n
u
với
19 5
n
u n
b). Dãy số
n
u
với
3 1
n
u n
c). Dãy số
n
u
với
2
1
n
u n n
d). Dãy số
n
u
với
1 10
n
n
u n
Câu 7. Định x để 3 số
2
10 3 , 2 3,7 4x x x
theo thứ tự đó lập thành 1 cấp số cộng.
Câu 8. Một tam giác vuông có chu vi bằng 3a, và 3 cạnh lập thành một CSC. Tính độ dài ba cạnh của tam
giác theo a.
Câu 9. Ba góc của một tam giác vuông lập thành một CSC. Tìm số đo các góc đó.
DẠNG 2: TÌM SỐ HẠNG ĐẦU TIÊN, CÔNG SAI CỦA CẤP SỐ CỘNG, TÌM SỐ HẠNG THỨ K CỦA CẤP
SỐ CỘNG, TÍNH TỔNG K SỐ HẠNG ĐẦU TIÊN.
Ta thiết lập một hệ phương trình gồm hai ẩn
1
u
và d. Sau đó giải hệ phương trình này tìm được
1
u
và
d
.
Muốn tìm số hạng thứ
k
, trước tiên ta phải tìm
1
u
và
d
. Sau đó áp dụng công thức:
1
1
k
u u k d
.
Muốn tính tổng của k số hạng đầu tiên, ta phải tìm
1
u
và
d
. Sau đó áp dụng công thức:
1 1
2 ( 1)
2 2
k
k
k u u k u k d
S
Câu 10. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Ruộng bậc thang là một hình thức canh tác có nhiều ở khu vực Tây
Bắc và Đông Bắc Việt Nam. Hình ảnh ruộng bậc thang thể hiện nét đẹp văn hoá, là công trình
nghệ thuật độc đáo của đồng bào vùng cao phía Bắc. Ruộng bậc thang ở một số nơi đã trở thành
những địa chỉ tham quan du lịch đầy hấp dẫn của du khách trong nước và quốc tế.
Một ruộng bậc thang có thửa thấp nhất nằm ở độ cao
1250 m
so với mực nước biển, độ chênh
lệch giữa thửa trên và thửa dưới trung bình là
1,2 m
.
Hỏi thửa ruộng ở bậc thứ 10 có độ cao là bao nhiêu so với mục nước biển?
Câu 11. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Tính tổng
n
số hạng đầu của mỗi cấp số cộng sau:
a)
3,1, 1,
với
10n
;
b) 1,
2;1,7;2,2;
với
15n
.
Câu 12. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Cho cấp số cộng
n
u
có số hạng đầu
1
3u
, công sai
5d
.
a) Viết công thức của số hạng tổng quát
n
u
.
b) Số 492 là số hạng thứ mấy của cấp số cộng trên?
c) Số 300 có là số hạng nào của cấp số cộng trên không?
Câu 13. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Cho cấp số cộng
n
u
có
1 2
4, 1u u
. Tính
10
u
.
Câu 14. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Cho cấp số cộng
n
u
với
1
1
3
u
và
1 2 3
1u u u
.
a) Tìm công sai
d
và viết công thức của số hạng tổng quát
n
u
.
b) Số - 67 là số hạng thứ mấy của cấp số cộng trên?
c) Số 7 có phải là một số hạng của cấp số cộng trên không?
Câu 15. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Tính tổng 100 số hạng đầu của dãy số
n
u
với
0,3 5
n
u n
với
mọi
1n
.
Câu 16. (SGK-Cánh diều 11-Tập 1) Khi kí kết hợp đồng lao động với người lao động, một doanh nghiệp
đề xuất hai phương án trả lương như sau:
Phương án 1: Năm thứ nhất, tiền lương là 120 triệu. Kể từ năm thứ hai trở đi, mỗi năm tiền lương
được tăng 18 triệu.
Blog: Nguyễn Bảo Vương:
https://www.nbv.edu.vn/
Trang 4 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Phương án 2: Quý thứ nhất, tiền lương là 24 triệu. Kể từ quý thứ hai trở đi, mỗi quý tiền lương
được tăng 1,8 triệu.
Nếu là người được tuyển dụng vào doanh nghiệp trên, em sẽ chọn phương án nào khi:
a) Kí hợp đồng lao động 3 năm?
b) Kí hợp đồng lao động 10 năm?
Câu 17. Tìm số hạng đầu tiên, công sai, số hạng thứ
20
và tổng của
20
số hạng đầu tiên của các cấp số
cộng sau, biết rằng:
a)
5
9
19
35
u
u
b)
2 3 5
4 6
10
26
u u u
u u
c)
3 5
12
14
129
u u
s
d)
6
2 2
2 4
8
16
u
u u
Câu 18. Tìm số hạng đầu và công sai của cấp số cộng, biết:
a).
7
15
27
59
u
u
b).
9 2
13 6
5
2 5
u u
u u
c).
2 4 6
8 7 4
7
2
u u u
u u u
d).
3 7
2 7
8
. 75
u u
u u
e).
2 2 2
1 2 3
3
155
21
u u u
s
Câu 19. Tìm số hạng đầu và công sai của cấp số cộng, biết:
1)
3
5
12
35
S
S
2)
1 2 3
2 2 2
1 2 3
9
35
u u u
u u u
3)
1 2 3 4
2 2 2 2
1 2 3 4
16
84
u u u u
u u u u
4)
5
12345
5
. . . . 45
S
u u u u u
5)
4
1 2 3 4
20
1 1 1 1 25
24
S
u u u u
6)
1 2 3 4 5
2 2 2 2 2
12345
20
170
u u u u u
u u u u u
7)
1 2 3
1 2 3
12
. . 8
u u u
u u u
8)
1 5
3 4
5
3
65
.
72
u u
u u
Câu 20. Xác định số hạng đầu, công sai và số hạng thứ n của các cấp số cộng sau, biết rằng:
a).
12
18
34
45
S
S
b).
5
10
10
5
u
S
c).
20 10 5
5 3 2
S S S
d).
20 10
15 5
2
3
S S
S S
Câu 21. Cho cấp số cộng:
1 2 3
; ; ;....
u u u
có công sai d.
1). Biết
2 22
40.
u u
Tính
23
S
2). Biết
1 4 7 10 13 16
147.
u u u u u u
Tính
6 11 1 6 11 16
u
u u u u u
4). Biết
4 8 12 16
224.
u u u u
Tính:
19
S
5). Biết
23 57
29
u u
. Tính:
10 70 157 1
3u u u u
Câu 22. Tìm 3 số hạng liên tiếp của 1 cấp số cộng biết tổng của chúng bằng 27 và tổng các bình phương
của chúng là
293.
Câu 23. Tìm 4 số hạng liên tiếp của một cấp số cộng có tổng bằng 20 và tích của chúng là 384.
Câu 24. Tìm 3 số hạng liên tiếp của một CSC biết tổng của chúng bằng 15 và tổng bình phương của chúng
bằng 83.
Câu 25. Tìm 5 số hạng liên tiếp của một CSC biết tổng của chúng bằng 40 và tổng bình phương của chúng
bằng 480.
Câu 26. Tìm 4 số hạng liên tiếp của một CSC biết tổng của chúng bằng 10 và tổng bình phương của chúng
bằng 30.
Câu 27. Một CSC có 7 số hạng với công sai d dương và số hạng thứ tư bằng 11. Hãy tìm các số hạng còn
lại của CSC đó, biết hiệu của số hạng thứ ba và số hạng thứ năm bằng 6.
Câu 28. Một CSC có 7 số hạng mà tổng của số hạng thứ ba và số hạng thứ năm bằng 28, tổng số hạng thứ
năm và số hạng cuối bằng 140. Tìm CSC đó.
Câu 29. Viết sáu số xen giữa hai số 3 và 24 để được CSC có tám số hạng. Tìm CSC đó
Điện thoại: 0946798489 TOÁN 11-CÁNH DIỀU
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuongTrang 5
Câu 30. Bốn số nguyên lập thành CSC, biết tổng của chúng bằng 20, tổng nghịch đảo của chúng bằng
25
24
.
Tìm bốn số đó.
Câu 31. Tính các tổng sau:
a).
1 3 5 (2 1) (2 1)
S n n
b).
1 4 7 (3 2) (3 1) (3 4)
S n n n
c).
2 2 2 2 2 2
100 99 98 97 ... 2 1
S
PHẦN C. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM (PHÂN MỨC ĐỘ)
1. Câu hỏi dành cho đối tượng học sinh trung bình – khá
Câu 1. Dãy số nào sau đây là một cấp số cộng?
A.
1
1
1
:
2, 1
n
n n
u
u
u u n
. B.
1
1
3
:
2 1, 1
n
n n
u
u
u u n
.
C.
:
n
u
1
;
3
;
6
;
10
;
15
;
. D.
:
n
u
1
;
1
;
1
;
1
;
1
;
.
Câu 2. Trong các dãy số sau, có bao nhiêu dãy số là cấp số cộng?
a) Dãy số
n
u
với
4
n
u n
. b) Dãy số
n
v
với
2
2 1
n
v n
.
b) Dãy số
n
w
với
7
3
n
n
w
. d) Dãy số
n
t
với
5 5
n
t n
.
Câu 3. Trong các dãy số sau, dãy số nào là một cấp số cộng?
A.
1; 2; 4; 6; 8
. B.
1; 3; 6; 9; 12.
C.
1; 3; 7; 11; 15.
D.
1; 3; 5; 7; 9
.
Câu 4. Trong các dãy số sau, dãy số nào không phải cấp số cộng?
A.
13579
; ; ; ;
22222
. B.
1;1;1;1;1
. C.
8; 6; 4; 2;0
. D.
3;1; 1; 2; 4
.
Câu 5. Xác định
a
để 3 số
2
1 2 ;2 1; 2a a a
theo thứ tự thành lập một cấp số cộng?
A. Không có giá trị nào của
a
. B.
3
4
a
.
C.
3
a
. D.
3
2
a
.
Câu 6. Trong các dãy số sau đây, dãy số nào là cấp số cộng?
A.
2
3 2017
n
u n
. B.
3 2018
n
u n
. C.
3
n
n
u
. D.
1
3
n
n
u.
Câu 7. Dãy số nào sau đây là cấp số cộng?
A.
1
:
n n
u u
n
. B.
1
: 2, 2
n n n
u u u n
.
C.
: 2 1
n
n n
u u
. D.
1
: 2 , 2
n n n
u u u n
.
Câu 8. Trong các dãy số sau đây, dãy số nào là một cấp số cộng?
A.
2
1, 1
n
u n n
. B.
2 , 1
n
n
u n
. C.
1, 1
n
u n n
. D.
2 3, 1
n
u n n
Câu 9. Trong các dãy số sau, dãy nào là cấp số cộng:
A.
1
3
n
n
u
. B.
2
1
n
u
n
. C.
2
1
n
u n
. D.
5 2
3
n
n
u
.
Câu 10. Các dãy số có số hạng tổng quát
n
u
. Trong các dãy số sau, dãy số nào không phải là cấp số cộng?
A.
2 5
n
u n
. B.
49
,
43
,
37
,
31
,
25
.C.
1 3
n
n
u
. D.
2
2
3
n
u n n
.
Câu 11. Dãy số nào dưới đây là cấp số cộng?