ÔN THI TỐT NGHIỆP GAN TO
Gan to? Làm sao biết gan to? - khám tiêu hóa: gõ chiều cao gan thấy >
11cm (theo đường trung đòn). Xem siêu âm: kết quả gan to.
Gan to -> bệnh ở gan: xơ gan, viêm gan, ung thư gan, ung thư di căn gan;
đặc biệt cũng gặp trong bệnh gan do tim. Ngoài ra còn gặp trong: sung huyết thụ
động mạn tính, gan nhiễm mỡ, xơ gan do giang mai, xơ gan mật, gan thoái hóa
bột, bệnh amibe, u nang bào sán.
---------------------------
1. XƠ GAN
* gan lớn vừa, đặc biệt trong giai đoạn sớm: cứng, bờ tù
* vàng da nhẹ (2%)
* cổ trướng (bụng báng) luôn thấy ở giai đoạn trễ
* lách to vừa
* khó tiêu, toàn thân yếu ớt. BSP (+).
2. VIÊM GAN
* gan lớn vừa hoặc lớn nhiều. Tính chất: chắc, nhẵn, hơi mềm, đau ít
* luôn có vàng da, thường vàng sậm (nặng)
* bụng báng, lách to: hiếm thấy
* khó tiêu
* CLS: phản ứng lên bông (+), tăng Bilirubin máu, tăng Transaminase máu.
3. UNG THƯ GAN
* gan rất chắc, lổm nhổm bề mặt; đôi khi không đau
* vàng da, bụng báng: có thể có
* lách to: bình thường
* tổng trạng suy sụp
* dấu hiệu suy gan rất kín đáo.
4. UNG THƯ DI CĂN GAN
* gan đủ kích cỡ: có thể lớn ít, nhiều hoặc vừa. Thường có nốt, đôi khi
mềm
* không có: bụng báng, vàng da, lách to
* suy kiệt
* khai thác kỹ quá trình bệnh sử của sự phát triển khối u nguyên phát.
5. BỆNH GAN DO TIM
* giai đoạn cấp: gan rắn, đau, đều đặn; giai đoạn mạn: nhẵn, ít đau
* có thể có: bụng báng, vàng da, lách to
* dấu hiệu suy tim hay viêm màng ngoài tim co thắt.
---------------------
tathata tóm lại:
1. Tính chất gan thật phong phú: cứng, bờ tù (xơ gan gd sớm); chắc, nhẵn,
hơi mềm (viêm gan); rất chắc, lổm nhổm bề mặt (ung thư gan); thường có nốt, đôi
khi mềm (K di căn gan); rắn, đều đặn (bệnh gan do tim gd cấp ) và nhẵn (gd mạn).
Nói thật, trừ khi được nhìn tận mắt (hoặc sờ vào) mẫu sinh thiết của gan mới có
thể cảm nhận được về những đặc tính nêu trên. Ngoài ra, với tathata, nếu chỉ khám
bệnh có lẽ phân biệt được đâu là gan to hay không to, gan có đau không, ngay cả
cứng/mềm cũng chưa phân biệt được - đâu là lằn ranh cho 2 mức này ngoài sự
nhạy cảm ở đôi tay? -> Vậy kết lại là: lý thuyết đầy màu sắc, thực tế ứng dụng
chắt lọc hơn.
Như trên dựa vào gan to có lẽ khó phân biệt, tathata rút lại cho mình: gan to
+ đau -> viêm gan, K gan. Còn xơ gan, gan cũng to nhưng chắc không đau (vì
không thấy ghi).
2. Về vàng da: nếu có cũng chưa hướng tới được gì vì xơ gan, viêm gan,
ung thư gan, bệnh gan do tim đều có thể có vàng da; trong đó nếu vàng da sậm ->
hướng tới Viêm gan. Duy ung thư di căn gan thì không có vàng da. Do đó, khám 1
BN mà không thấy vàng da thì đừng chủ quan, có đó xác suất của 1 K di căn gan.
3. nếu có bụng báng: nghĩ tới Xơ gan. Nếu các chuẩn Xơ gan còn lại mà
thỏa thì đây là Xơ gan giai đoạn muộn mất rồi. Bụng báng cũng có thể gặp trong K
gan (lách không to) và bệnh gan do tim (lách có thể to). Thấy bụng báng ít nghĩ tới
Viêm gan vì hiếm gặp, loại ngay K di căn gan vì không có.
4. Thực tế LS tathata thấy hiếm khi khám được lách to, nếu lách to thì đó
thường do nguyên nhân bệnh huyết học. Tuy nhiên, theo lý thuyết ở trên, nếu có
lách to thì loại ngay K di căn gan và ít nghĩ tới Viêm gan.
5. triệu chứng 'khó tiêu, toàn thân yếu ớt, suy kiệt' thật ra rất nhiều thể bệnh
và cũng thường gặp. Phần nhiều những người lớn tuổi, gia cảnh nghèo, dinh
dưỡng kém đều vướng phải bệnh cảnh này. Do vậy tathata chỉ rút ra được cho
mình: khi gặp BN suy kiệt, có các chỉ điểm khác của ung thư mà không bụng báng
vàng da lách to thì có thể nghĩ tới hướng: K di căn gan.
6. Bệnh gan do tim: chủ yếu Suy tim, Viêm màng ngoài tim co thắt.
7. CLS: BSP (+) (LS ít thấy làm xét nghiệm này, thực tế tathata chưa gặp y
lệnh như vậy) kèm theo bụng báng vàng da lách to gan to -> Xơ gan. Còn phản
ứng lên bông (+) (thực tế cũng chưa gặp y lệnh này), Bil/máu tăng, Transeminase
máu tăng kèm theo vàng da gan to, không bụng báng lách to, có khó tiêu -> Viêm
gan.