Phát Huy « T Duy ư không l iờ »
n i tr em có nguy c T K …ơ ẻ ơ ự ỷ
T l a t i 2-3 tháng cho đ n giai đo n chung quanh 2-3 năm, tr c khiừ ứ ưổ ế ạ ướ
ngôn ng xu t hi n, m t tr em bình th ng đã bi t v n d ng, m t cách tữ ấ ệ ộ ẻ ườ ế ậ ụ ộ ự
phát, 3 giác quan Th Thính và Xúc, đ khám phá môi tr ng chung quanh.ị ể ườ
Môi tr ng sinh ho t n y bao g m nh ng đ v t c th trong t m tay c aườ ạ ầ ồ ữ ồ ậ ụ ể ầ ủ
tr em, cũng nh nh ng ng i thân có m t trong gia đình.ẻ ư ữ ườ ặ
M t cách đ c bi t, xuyên qua vai trò trung gian và s hi n di n liên t cộ ặ ệ ự ệ ệ ụ
c a ng i m , tr em s ngày ngày l p đi l p l i nh ng kinh nghi m giácủ ườ ẹ ẻ ẽ ặ ặ ạ ữ ệ
quan như : nhìn v i đôi m t, nghe v i hai tai, cũng nh vui đùa, ti p c n v iớ ắ ớ ư ế ậ ớ
tay chân hay là làn da c a mình. Nh vào đó, tr em đã b t đ u phát huy tủ ờ ẻ ắ ầ ư
duy và kh năng hi u bi t c a mình, b ng cách thu hóa và h i nh p m t sả ể ế ủ ằ ộ ậ ộ ố
tin t c – tuy còn r t h n ch - ứ ấ ạ ế v cu c s ng đang di n ra hai bên c nh.ề ộ ố ễ ạ
Chung quanh 2-3 năm, sau khi ngôn ng xu t hi n, tr em có thêm m tữ ấ ệ ẻ ộ
ph ng ti n h u hi u khác, trong chi u h ng m r ng vòng sinh ho t vàươ ệ ữ ệ ề ướ ở ộ ạ
nh ng quan h c a mình. Nói khác đi, t đây, tr em có th di n t và thôngữ ệ ủ ừ ẻ ể ễ ả
đ t ra bên ngoài nh ng nh n th c và hi u bi t có m t bên trong n i tâm,ạ ữ ậ ứ ể ế ặ ộ
cũng nh chia s , trao đ i và đ ng c m v i nh ng tâm tình và ý đ nh c a kư ẻ ổ ồ ả ớ ữ ị ủ ẻ
khác. Sáu lãnh v c nh c m giác, v n đ ng, xúc đ ng, quan h , t duy vàự ư ả ậ ộ ộ ệ ư
ngôn ng , lúc b y gi , s giao thoa ch ng ch t, cũng nh tác đ ng qua l i haiữ ấ ờ ẽ ằ ị ư ộ ạ
chi u trên nhau và phát huy l n nhau.ề ẫ
Trong tinh th n và ý h ng v a đ c trình bày, khi m t tr em v a b cầ ướ ừ ượ ộ ẻ ừ ộ
l m t vài d u hi u báo đ ng v «ộ ộ ấ ệ ộ ề nguy c Ch m Phát Tri n hay là T Kơ ậ ể ự ỷ »
– còn đang m p m và không chính xác – chúng ta c n xúc ti n t c kh cậ ờ ầ ế ứ ắ
công vi c «ệ Can Thi p S mệ ớ », b ng cách t ch c m t cách đ u đ n, nh ngằ ổ ứ ộ ề ặ ữ
sinh ho t «ạ Kích Thích » v i nh ng chi u h ng và hình th c nh sauớ ữ ề ướ ứ ư :
- Chi u h ng th nh t bao g m nh ng sinh ho t nhề ướ ứ ấ ồ ữ ạ ư : B t ch c,ắ ướ
V n đ ng thô, V n đ ng tinh, Ph i h p m t và tay…ậ ộ ậ ộ ố ợ ắ
- Chi u h ng th hai là nh ng trò ch i nh m kích thích nh ng sinhề ướ ứ ữ ơ ằ ữ
ho t «ạ Nh n Th cậ ứ » còn mang tên là « T Duy không l iư ờ ».
Hy v ng trong t ng lai r t g n, tôi s l n l t gi i thi u cho cha m vàọ ươ ấ ầ ẽ ầ ượ ớ ệ ẹ
giáo viên m t s sinh ho t c th , nh m kích thích tr em trong nh ng lãnhộ ố ạ ụ ể ằ ẻ ữ
v c nh b t ch c, v n đ ng hay là ph i h p m t và tay…Trong khuôn khự ư ắ ướ ậ ộ ố ợ ắ ổ
c a bài chia s n y, tôi ch trình bày m t vài bài h c thu c chi u h ng thủ ẻ ầ ỉ ộ ọ ộ ề ướ ứ
hai, v i nh ng b c đi lên c th và có th t t d đ n khó.ớ ữ ướ ụ ể ứ ự ừ ễ ế
****
1.-Sinh ho t «ạ S p x p hay là t p h p l i v i nhau 2 đ n v hoànắ ế ậ ợ ạ ớ ơ ị
toàn gi ng nhauố »
Đ t đ tr c m t tr em 2 chi c đĩa b ng gi yặ ể ướ ặ ẻ ế ằ ấ và b oả : « Em hãy x pế
l i v i nhauạ ớ ».
N u tr em còn phân vân ch a bi t làm, cha m hay th y cô ch ng minhế ẻ ư ế ẹ ầ ứ
m t l n cách làm, cho tr em th y. Sau đó, tách r i các đĩa ra t ng chi c m tộ ầ ẻ ấ ờ ừ ế ộ
và đ t đ m i đĩa m t n i, và l p l i l i ch d n. N u tr em thành t uặ ể ỗ ở ộ ơ ặ ạ ờ ỉ ẫ ế ẻ ự
m c tiêu, chúng ta khen th ng. N u tr em ch a làm đ c, chúng ta c mụ ưở ế ẻ ư ượ ầ
tay h ng d n. Sau đó, h ng d n b ng c đi u mà thôi, cho đ n khi tr emướ ẫ ướ ẫ ằ ử ệ ế ẻ
thành t u.ự
2.- « Sinh ho t «ạ S p x p 3 chi c đĩa gi y l i v i nhauắ ế ế ấ ạ ớ »
Chúng ta h ng d n và đi theo nh ng th t gi ng h t nh trên.ướ ẫ ữ ứ ự ố ệ ư
3.- Sinh ho t «ạ Th r i vào trong m t chi c bình hay h p b ng nh aả ơ ộ ế ộ ằ ự
trong su t, hai h t c m hoàn toàn gi ng nhau. ố ạ ườ ố
Thay vào hai h t c m, chúng ta có th dùng 2 kh i vuông nh , hay là 2ạ ườ ể ố ỏ
h t đ u l n.ạậớ
Chi c bình hay h p c n có mi ng r ng.ế ộ ầ ệ ộ
Sau l i ch d n, chúng ta ch ng minh m t l n.ờ ỉ ẫ ứ ộ ầ
Khi tr em đã làm đ c m t mình v i 2 h t c m, chúng ta tăng sẻ ượ ộ ớ ạ ườ ố
l ng d n d n, t 2 lên 5.ượ ầ ầ ừ
4.- Tách r i ra kh i nhau 2 ly nh a hay là hai đĩa gi yờ ỏ ự ấ
Đ t đ tr c m t tr em hai chi c đĩa hay là 2 ly nh a ch ng lên nhau vàặ ể ướ ặ ẻ ế ự ồ
b o tr emả ẻ : « Em hãy tách hai ly nh a ra kh i nhauự ỏ ».
Chúng ta ch ng minh m t l n.ứ ộ ầ
V i tr em đang g p khó khăn, h ng d n b ng tay. Sau đó, chúng ta t oớ ẻ ặ ướ ẫ ằ ạ
kho ng cách, ch dùng c đi u, kèm theo l i nói.ả ỉ ử ệ ờ
Khi tr em đã thành t u v i 2 đ n v , chúng ta tăng d n lên t i 5.ẻ ự ớ ơ ị ầ ớ
5.- X p l i v i nhau v t nào theo v t n y.ế ạ ớ ậ ậ ấ
Đ t đ tr c m t tr em m t ly nh a ch a đ ng nhi u h t c m, vàặ ể ướ ặ ẻ ộ ự ứ ự ề ạ ườ
m t ly khác có nhi u kh i vuông hay là m t th khác t ng t .ộ ề ố ộ ứ ươ ự
Đ a cho tr em m t h t c m và b oư ẻ ộ ạ ườ ả : « Em hãy x p h t c m n y v iế ạ ườ ầ ớ
nh ng h t c m khácữ ạ ườ ». Sau đó, đ a thêm m t kh i vuông và b o tr em bư ộ ố ả ẻ ỏ
kh i vuông vào ly có nh ng kh i vuông.ố ữ ố
Sau khi tr em đã hi u cách làm, chúng ta đ a cho tr emẻ ể ư ẻ :
- l n th nh tầ ứ ấ : 2 h t c m và 1 kh i vuông,ạ ườ ố
- l n th haiầ ứ : 2 h t c m và 2 kh i vuông,ạ ườ ố
- l n th baầ ứ : 3 h t c m và 3 kh i vuông tr n l n vào nhau,ạ ườ ố ộ ẫ
- l n th tầ ứ ư : nhi u h t c m và kh i vuông, v i s l ng khôngề ạ ườ ố ớ ố ượ
đ ng đ u nhau.ồ ề
6.- L n n y, chúng ta s d ng 2 lo i v t d ng khác nhau, đ s p x pầ ầ ử ụ ạ ậ ụ ể ắ ế
vào trong 2 h p ho c 2 ly gi ng nhau và hoàn toàn tr ng r ng.ộ ặ ố ố ỗ
Đ t đ tr c m t tr em 3 chi c xe ô-tô nho nh và 3 h t c m (ho cặ ể ướ ặ ẻ ế ỏ ạ ườ ặ
viên bi), cùng v i 2 ly hay là 2 h p nh a. B o tr em x p xe ô-tô vào m tớ ộ ự ả ẻ ế ộ
h p, và x p h t c m vào m t h p khác.ộ ế ạ ườ ộ ộ
Chúng ta ch ng minh m t l n và sau đó l p l i l i ch d n.ứ ộ ầ ặ ạ ờ ỉ ẫ
Sau khi tr em đã thành t u, chúng ta tăng d n đ khóẻ ự ầ ộ :
- l n th nh tầ ứ ấ : đ a cho tr em 4 xe ô-tô và 4 h t c m,ư ẻ ạ ườ
- tăng d n lên t i 6 đ n v , trong m i lo i,ầ ớ ơ ị ỗ ạ
- Sau cùng, dùng 3 lo i v t d ng khác nhau, v i 3 chi c h p hoànạ ậ ụ ớ ế ộ
toàn gi ng nhau.ố
7.- S p x p b ng cách so sánh 3 hình kh i có 3 lo i hình th khácắ ế ằ ố ạ ể
nhau v i 3 đ l n khác nhau.ớ ộ ớ
Đ t đ tr c m t tr em 3 t m gi y c ng có v s n 3 lo i hình khácặ ể ướ ặ ẻ ấ ấ ứ ẽ ẵ ạ
nhau : tròn, vuông và tam giác, v i 3 đ l n khác nhau.ớ ộ ớ
Đ a cho tr em 3 hình kh i có 3 hình th tròn, vuông và tam giác. B o trư ẻ ố ể ả ẻ
em x p kh i tròn lên t m gi y có hình tròn, kh i vuông trên t m gi y có hìnhế ố ấ ấ ố ấ ấ
vuông và kh i tam giác trên t m gi y có hình tam giác.ố ấ ấ
Ch ng minh m t l n.ứ ộ ầ
Chúng ta đi theo ti n trình sau đâyế :
- l n th nh t, dùng 3 hình kh i có 3 màu khác nhau. Trên m i t mầ ứ ấ ố ỗ ấ
gi y có hình v đ c tô màu gi ng nh hình kh i.ấ ẽ ượ ố ư ố
- l n th hai, dùng l i 3 hình kh i có 3 màu khác nhau. Trên m i t mầ ứ ạ ố ỗ ấ
gi y, ch tô màu r p theo màu c a hình kh i, các đ ng khung c a hình vấ ỉ ậ ủ ố ườ ủ ẽ
mà thôi.
- L n th ba, không tô màu các đ ng khung c a hình v trên t mầ ư ườ ủ ẽ ấ
gi y. Ch có đ ng khung màu đen trên c 3 t m gi y.ấ ỉ ườ ả ấ ấ
8.- Phân ph i m t cách đ ng đ uố ộ ồ ề
Đ a cho tr em 2 h t c m và hai ly nh a hoàn toàn gi ng nhau.ư ẻ ạ ườ ự ố
B o tr em b vào trong m i ly nh a m t h t c m.ả ẻ ỏ ỗ ự ộ ạ ườ
Ch ng minh cách làm m t l n cho tr em th y và hi u.ứ ộ ầ ẻ ấ ể
Dùng l i nói b o tr emờ ả ẻ : « Bây gi em hãy b m t h t c m vào m t lyờ ỏ ộ ạ ườ ộ
nh aự ». N u tr em b c 2 h t vào trong m t ly duy nh t, chúng ta v a đ aế ẻ ỏ ả ạ ộ ấ ừ ư
tay làm d u và v a nói «ấ ừ Không ph iả ». Ch ng minh cho đ n khi tr thànhứ ế ẻ
t u.ự
Sau khi thành t u v i 2 h t c m và hai ly, chúng ta tăng lên 3. R i lên 4ự ớ ạ ườ ồ
và 5. V i bao nhiêu h t đ u, chúng ta dùng b y nhiêu lyớ ạ ậ ấ nh a. N u tr em đãự ế ẻ
bi t bên trái và bên m t, chúng ta b o tr em b t đ u bên trái và t t đi quaế ặ ả ẻ ắ ầ ừ ừ
m t. Tuy nhiên, chúng ta không quá nh n m nh đ n cách làm n y, v i trặ ấ ạ ế ầ ớ ẻ
em đang có nhi u khó khăn.ề
9.- Dùng các h p đ ng tr ng trong các siêu thộ ự ứ ị
Chúng ta b o tr em l p l i tác đ ng phân ph i trên đây, v i các lo i h pả ẻ ặ ạ ộ ố ớ ạ ộ
đ ng tr ng trong các siêu th . ự ứ ị
L n th nh t, dùng h p có 6 ô và trao cho tr em 6 h t c m. B o trầ ứ ấ ộ ẻ ạ ườ ả ẻ
em : « Hãy đ t vào trong m i ô tr ng 1 h t c mặ ỗ ứ ạ ườ ».
Ban đ u, đ cho tr em làm m t cách t phát. D n d n th đ ngh làmầ ể ẻ ộ ự ầ ầ ử ề ị
t trái qua m t. Xong hàng trên, đi xu ng hàng d i. Tuy nhiên v i tr emừ ặ ố ướ ớ ẻ
ch a xác đ nh trái và m t, trên và d i, chúng ta không quá nh n m nh.ư ị ặ ướ ấ ạ
L n th hai, sau khi tr em thành t u công vi c v i h p tr ng có 6 ô,ầ ứ ẻ ự ệ ớ ộ ứ
chúng ta trao cho tr em h p tr ng có 12 ô v i 12 h t c m.ẻ ộ ứ ớ ạ ườ
Th th c ti n hành hoàn toàn gi ng nh tr c đây.ể ứ ế ố ư ướ
10.- Phân ph i và x p lo i, b ng cách so sánh và phân bi t 2 màu s cố ế ạ ằ ệ ắ
khác nhau (X p lo i theo m t tiêu chu n)ế ạ ộ ẩ
Trong bài h c n y, chúng ta dùng nh ng v t d ng hoàn toàn gi ng nhauọ ầ ữ ậ ụ ố
v hình th c và đ l n, ch khác nhau v màu s c. Ban đ u dùng 2 màu s cề ứ ộ ớ ỉ ề ắ ầ ắ
r t khác bi t v i nhau, nh màu đ và màu xanh d ng.ấ ệ ớ ư ỏ ươ
Cách ti n hànhế : Trao cho tr em ch 2 đ n v , m t màu đ và m t màuẻ ỉ ơ ị ộ ỏ ộ
xanh d ng, cùng v i 2 h p màu đ và xanh d ng. B o tr emươ ớ ộ ỏ ươ ả ẻ : « Em hãy
b trái banh đ vào h p đ , trái banh xanh vào h p xanhỏ ỏ ộ ỏ ộ ».
Sau khi tr em thành t u công vi c x p lo i v i 2 đ n v , chúng ta tăngẻ ự ệ ế ạ ớ ơ ị
d n các đ n v lên cho t i 7 v i 7 màu khác nhau.ầ ơ ị ớ ớ
T l n th 2 hay th 3 tr lên, chúng ta không dùng lo i h p có màu s cừ ầ ứ ứ ở ạ ộ ắ
thích h p v i v t d ng đ c phân ph i. Ch dùng m t lo i h p gi ng nhauợ ớ ậ ụ ượ ố ỉ ộ ạ ộ ố
cho b t c màu nào.ấ ứ
V t dùng đ x p lo i, theo tiêu chu n màu s c, có th làậ ể ế ạ ẩ ắ ể nh ng đ ch iữ ồ ơ
nho nh nh : xe ôtô, máy bay, h t bi… ỏ ư ạ
11.- Trò ch i lô-tôơ
Sau khi tr em đã có kh năng so sánh và x p l i v i nhau 2 đ v t cẻ ả ế ạ ớ ồ ậ ụ
th hoàn toàn gi ng nhau, chúng ta s d ng hai hình nh hoàn toàn gi ngể ố ử ụ ả ố
nhau, đ t ch c trò ch i lô-tô. M t t m gi y c ng và l n có nhi u hình nhể ổ ứ ơ ộ ấ ấ ứ ớ ề ả
đ c s p x p theo hàng và theo c t. Bên c nh có nh ng t m hình nh táchượ ắ ế ộ ạ ữ ấ ả
r i kh i nhau. B o tr em ch n 1 hình nh r i và tìm 1 ô vuông trên khungờ ỏ ả ẻ ọ ả ờ
m u có hình nh hoàn toàn gi ng nh v y, và đ t đ ch ng lên nhau.ẫ ả ố ư ậ ặ ể ồ