1
Lêi nãi ®Çu
Trong c¸c ngµnh kinh tÕ cña mét quèc gia th× du lÞch ®îc coi lµ ngµnh
c«ng nghiÖp kh«ng khãi. Mçi n¨m du lÞch ®em l¹i mét kho¶n thu hµng triÖu
®« la cho ®Êt níc. Ho¹t ®éng du lÞch ®· gãp phÇn lµm ®ßn bÈy thóc ®Èy sù
ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh kh¸c trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.
C¸c níc cã nÒn du lÞch ph¸t triÓn nh Trung Quèc, Th¸i Lan, Mü...
mçi n¨m thu hót hµng triÖu kh¸ch du lÞch trªn toµn thÕ giíi. ë ViÖt Nam
ngµnh du lÞch ®îc coi lµ ngµnh kinh tÕ cßn non trÎ nhng ®ang lµ mét ngµnh
cã triÓn väng, ®îc x¸c ®Þnh lµ ngµnh kinh tÕ quan träng trong chiÕn lîc ph¸t
triÓn kinh tÕ x· héi. Sù tham gia ngµy mét ®«ng ®¶o h¬n cña mäi thµnh phÇn
kinh tÕ, c¸c ngµnh, c¸c cÊp trong níc, níc ngoµi cïng ®Çu t vµo x©y dùng
kinh doanh du lÞch, ®a du lÞch ViÖt Nam ®i lªn.
Tuy nhiªn còng ph¶i nh×n nhËn mét thùc tÕ r»ng du lÞch ®ang trªn ®µ
ph¸t triÓn nhng vÉn cßn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n; h×nh thøc du lÞch cßn kÐm
®a d¹ng, c¬ së vËt chÊt kü thuËt chøa ®¹t nh÷ng tiªu chuÈn cÇn thiÕt... HÖ
thèng kh¸ch s¹n ë Hµ Néi lµ mét vÝ dô, vµo nh÷ng n¨m cuèi thËp kú 90 cã
mét bµi to¸n khã ®Æt ra ®èi víi nh÷ng nhµ kinh doanh kh¸ch s¹n ®ã lµ t×nh
tr¹ng d thõa buång mét c¸ch t¬ng ®èi vÒ c¬ së lu tr÷. Sè buång ®¹t tiªu
chuÈn quèc tÕ t¨ng m¹nh tõ n¨m 1992 ®Õn 2000 song ngîc víi nã lµ sù gi¶m
sót cña lîng kh¸ch quèc tÕ.
NhiÒu kh¸ch s¹n ®Ó thu hót kh¸ch cho c«ng viÖc kinh doanh cña m×nh
®· ph¶i gi¶m m¹nh gi¸ buång hoÆc nghØ kinh doanh do kh«ng cã hiÖu qu¶
kinh doanh, qui m« qu¸ nhá kh«ng phï hîp, c«ng suÊt buång qu¸ thÊp...
Mét m«i trêng c¹nh tranh gay g¾t, mét xu thÕ míi cña lÜnh vùc kinh
doanh kh¸ch s¹n ®· ®Æt ra cho nh÷ng «ng chñ kh¸ch s¹n mét c©u hái lín: lµm
sao ®Ó tiÕp tôc tån t¹i vµ ph¸t triÓn. §Ó cã thÓ gi¶i ®¸p ®îc c©u hái mµy cÇn
ph¶i ph©n tÝch kÜ lìng c¸c nh©n tè tõ bªn ngoµi vµ c¸c nh©n tè bªn trong ®Ó
cã thÓ ®a ra ®îc nh÷ng quyÕt ®Þnh chÝnh x¸c trong kinh doanh. X©y dùng
nh÷ng kÕ ho¹ch ph¸t triÓn tríc m¾t vµ l©u dµi cã tÝnh kh¶ thi cao ®em l¹i
doanh thu vµ lîi nhuËn cao nh÷ng nh©n tè gióp cho sù tån t¹i cña kh¸ch s¹n.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
2
Kh¸ch s¹n S«ng NhuÖ lµ mét trong nh÷ng kh¸ch s¹n ra ®êi vµ ph¸t triÓn
cïng víi nh÷ng bíc th¨ng trÇm cña ngµnh du lÞch. §èi tîng kinh doanh cña
kh¸ch s¹n lµ kh¸ch du lÞch trong vµ ngoµi níc, nh÷ng n¨m trë l¹i ®©y kh¸ch
s¹n ®· giµnh ®îc nh÷ng thµnh c«ng ®¸ng kÓ trong lÜnh vùc kinh doanh cña
m×nh.
Lµ mét sinh viªn kinh tÕ chuyªn ngµnh thèng kª sau khi hoµn thµnh
m«n häc “Lý thuyÕt thèng kª” em muèn vËn dông nã ®Ó ph©n tÝch biÕn ®éng
doanh thu cña kh¸ch s¹n S«ng NhuÖ. V× vËy em ®· chän ®Ò tµi “Ph¬ng ph¸p
chØ sè thèng kª vµ vËn dông ph©n tÝch biÕn ®éng tæng doanh thu cña kh¸ch
s¹n S«ng NhuÖ thêi kú 1996-2000” cho ®Ò ¸n m«n häc cña m×nh.
§Ò ¸n nµy gåm 2 phÇn:
PhÇn I. Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ chØ sè thèng kª
PhÇn II. VËn dông ph¬ng ph¸p chØ sè vµo ph©n tÝch biÕn ®éng tæng
doanh thu cña kh¸ch s¹n S«ng NhuÖ thêi k× 1996-2000.
Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì tËn t×nh cña thÇy NguyÔn C«ng Nhù,
thÇy ®· híng dÉn em tõ khi b¾t ®Çu lµm ®Ò ¸n ®Õn khi em hoµn thµnh ®Ò ¸n
nµy. Do thêi gian cã h¹n, tr×nh ®é nghiªn cøu h¹n chÕ nªn ®Ò ¸n cña em cßn
nhiÒu thiÕu sãt kh«ng thÓ tr¸nh khái. Em rÊt mong nhËn ®îc sù gãp ý cña
c¸c thÇy c« ®Ó bµi viÕt cña em ®îc tèt h¬n.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
3
PhÇn I
Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ chØ sè thèng kª.
I. Kh¸i niÖm, ý nghÜa, sù cÇn thiÕt cña viÖc ph©n tÝch.
Ph©n tÝch thèng kª lµ nªu ra mét c¸ch tæng hîp b¶n chÊt cô thÓ cña c¸
hiÖn tîng vµ qu¸ tr×nh kinh tÕ x· héi trong ®iÒu kiÖn lÞch sö nhÊt ®Þnh qua
biÓu hiÖn b»ng sè lîng. Nãi cô thÓ ph©n tÝch thèng kª lµ x¸c ®Þnh møc ®é
nªu lªn sù biÕn ®éng biÓu hiÖn tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é chÆt chÏ cña mèi liªn hÖ
hiÑn tîng. Ph©n tÝch thèng kª ph¶i lÊy con sè thèng kª lµm t liÖu, lÊy c¸c
ph¬ng ph¸p thèng kª lµm c«ng cô nghiªn cøu.
Ph©n tÝch thèng kª cã ý nghÜa quan träng trong qu¸ tr×nh qu¶n lý kinh
tÕ. Nhê cã lý luËn vµ ph¬ng ph¸p phong phó mµ thèng kª cã thÓ v¹ch ra
nguyªn nh©n cña viÖc hoµn thµnh kÕ ho¹ch vµ c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý ; ph©n
tÝch ¶nh hëng cña c¸c nh©n tè ®Õn viÖc sö dông nguån ùc, x¸c ®Þnh c¸c mèi
liªn hÖ, c¸c tÝnh quy luËt chung cña hÖ thèng.
Chøc n¨ng cña ph©n tÝch thèng kª ngµy cµng trë nªn quan träng h¬n,
khèi lîng c«ng viÖc nhiÒu h¬n vµ vai trß cña thèng kª trong bé m¸y Nhµ
níc ngµy cµng nhiÒu h¬n. Trong qu¸ tr×nh ph©n tÝch thèng kª ph¬ng ph¸p
tiÕp cËn hÖ thèng ®ßi hái ph¶i tiÕp cËn theo c¶ 2 híng: híng ph©n tÝch vµ
híng tæng hîp.
Theo híng ph©n tÝch ®èi tîng nghiªn cøu ®îc t¸ch ra thµnh nhiÒu
yÕu tè cÊu thµnh, c¸c nguyªn nh©n ¶nh hëng ®Õn sù biÕn ®éng cña ®èi tîng
còng ®îc chia ra lµm nhiÒu nguyªn nh©n nhá h¬n nh»m t¹o kh¶ n¨ng nghiªn
cøu mét c¸ch s©u s¾c vµ chi tiÕt ®èi tîng. Do viÖc ph©n tÝch thµnh c¸c nh©n
tè nh trªn ta cã thÓ kh¶o s¸t vµ biÕt ®îc ®©u lµ nh©n tè næi tréi t¸c ®éng cña
®èi tîng mµ ta nghiªn cøu. Møc ®é chi tiÕt cña viÖc nghiªn cøu ph©n tÝch
nh©n tè phô thuéc vµo nhiÖm vô ph©n tÝch thèng kª vµ kh¶ n¨ng thùc tÐ cña sù
ph©n tÝch nh©n tè. Kh«ng ph¶i lóc nµo còng ph©n tÝch mét c¸ch chi tiÕt v×
trong nhiÒu trêng hîp ®iÒu ®ã lµ kh«ng thÓ thùc hiÖn vµ nÕu thùc hiÖn ®îc
th× cã nhiÒu kh¶ n¨ng lµm nhiÔu c¸c quyÕt ®Þnh qu¶n lý.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
4
Theo híng tæng hîp cã thÎ cã mét sè c¸ch lµm kh¸c nhau ngêi ta cã
thÓ kh¶o s¸t sù biÕn ®éng chung cña c¶ ®èi tîng nghiªn cøu, x©y dùng c¸c
m« h×nh biÕn ®éng cña chóng trong mét thêi gian dµi hoÆc trªn quy m« lín tõ
®ã ph©n tÝch quy luËt cña ®èi tîng. Còng cã thÓ nghiªn cøu ®èi tîng trong
mèi quan hÖ lÉn nhau víi mét sè nh©n tè chñ yÕu kh¸c hay hiÖn tîng, qu¸
tr×nh kh¸c. Ngêi ta cã thÓ kÕt hîp nhiÒu nh©n tè nhá thµnh nhãm c¸c nh©n tè
¶nh hëng cã cïng tÝnh chÊt chung nµo ®ã ®Ó kh¶o s¸t sù t¸c ®éng theo c¸c
híng chñ yÕu kh¸c nhau. HoÆc biÕn c¸c nh©n tè cã thÓ so s¸nh ®îc.
Trong thèng kª cã nhiÒu ph¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ ta cã thÓ sö dông
tæng hîp mét sè ph¬ng ph¸p ®Ó ph©n tÝch mét sù vËt hiÖn tîng, qu¸ tr×nh
nµo ®ã.
Ph©n tÝch thèng kª doanh thu nh»m gãp phÇn ®¸nh gi¸ mét c¸ch ®Çy ®ñ
vµ toµn diÖn ho¹t ®éng kinh doanh cña mét doanh nghiÖp, c«ng ty hay mét tæ
chøc kinh doanh nµo ®ã. Nghiªn cøu xu híng ph¸t triÓn, møc ®é nh hëng
cña tõng nh©n tè liªn quan ®Õn nh©n tè doanh thu.
II. Ph¬ng ph¸p chØ sè
1. Kh¸i niÖm - ®Æc ®iÓm - ph©n lo¹i chØ sè.
a. Kh¸i niÖm:
ChØ sè lµ sè t¬ng ®èi (®¬n vÞ lµ: lÇn; %) biÓu hiÖn quan hÖ so s¸nh 2
møc ®é cña 1 hiÖn tîng.
Trong thùc tÕ ®èi tîng nghiªn cøu cña ph¬ng ph¸p chØ sè lµ nh÷ng
hiÖn tîng phøc t¹p, gåm c¸c phÇn tö, ®¬n vÞ cã ®Æc ®iÓm tÝnh chÊt kh¸c nhau
mµ ngêi ta kh«ng thÓ céng trùc tiÕp ®Ó so s¸nh.
b. §Æc ®iÓm
Khi muèn so s¸nh c¸c møc ®é cña hiÖn tîng ph¶i chuyÓn c¸c ®¬n vÞ,
phÇn tö, hiÖn tîng c¸ biÖt cã tÝnh chÊt, ®Æc ®iÓm kh¸c nhau thµnh mét d¹ng
®ång nhÊt cã thÓ céng trùc tiÕp chóng l¹i.
- Khi cã nhiÒu nh©n tè cïng tham gia vµo viÖc tÝnh to¸n ph¶i gi¶ ®Þnh
chØ cã mét nh©n tè thay ®æi cßn c¸c nh©n tè kh¸c th× kh«ng ®æi (gäi lµ quyÒn
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
5
sè) nh»m lo¹i trõ ¶nh hëng biÕn ®éng cña c¸c nh©n tè nµy tíi kÕt qu¶ so
s¸nh.
Khi ta nghiªn cøu sù biÕn ®éng cña nh©n tè sè lîng ngêi ta thêng cè
®Þnh nh©n tè chÊt lîng ë k× gèc. Cßn khi nghiªn cøu sù biÕn ®éng cña nh©n
tè chÊt lîng th× ngêi ta cè ®Þnh nh©n tè sè lîng ë b¸o c¸o. ChØ sè cã nhiÒu
t¸c dông kh¸c nhau tuú theo tõng lo¹i:
ChØ sè dïng ®Ó ph¶n ¸nh sù biÕn ®én cña hiÖn tîng qua thêi gian gäi
lµ chØ sè thêi gian.
ChØ sè ph¶n ¸nh sù biÕn ®éng cña phÇn tö qua kh«ng gian (®Þa ph¬ng
A víi ®Þa ph¬ng B) gäi lµ chØ sè kh«ng gian.
ChØ sè ph¶n ¸nh nhiÖm vô kÕ ho¹ch gäi lµ chØ sè kÕ ho¹ch.
Ngoµi ra chØ sè cÇn ®îc dïng ®Ó ph©n tÝch vai trß ¶nh hëng biÕn ®éng
cña tõng nh©n tè ®èi víi sù biÕn ®éng cña toµn bé hiÖn tîng.
c. Ph©n lo¹i chØ sè.
* Theo ph¹m vi tÝnh to¸n:
. ChØ sè ®¬n (chØ sè c¸ thÓ) nªu nªn sù biÕn ®éng cña tõng ®¬n vÞ c¸
biÖt.
+ ChØ sè ®¬n vÒ gi¸ hµng ho¸
ip = Error!
+ Chi sè ®¬n vÒ lîng hµng ho¸ tiªu thô.
iq = Error!
Trong ®ã:
: Lµ gi¸ c¶ c¸c lo¹i hµng ho¸ ë k× gèc vµ kú nghiªn cøu
: lµ sè lîng c¸c lo¹i hµng ho¸ ë k× gèc vµ k× nghiªn cøu
. ChØ sè tæng hîp (chØ sè chung): lµ chØ sè ph¶n nh sù biÕn ®éng cña
hiÖn tîng phøc t¹p gåm nhiÒu ®¬n vÞ hoÆc phÇn tö kh¸c nhau.
* Theo néi dung chØ sè ph¶n ¸nh:
. ChØ sè ph¸t triÓn:
+ ChØ sè ®¬n vÒ gi¸ vµ s¶n lîng.
ip = Error!
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.