PHƯƠNG PHÁP TĂNG GIẢM KHỐI LƯỢNG
I- PHƯƠNG PHÁP GIẢI
Khi chuyển từ chất này sang chất khác, khối lượng có thể tăng hay
giảm do các chất khác nhau về khối lượng mol phân tử. Dựa vào mối quan
hệ tỉ lệ thuận của sự tăng giảm, ta có thể tính được lượng chất tham gia hay
tạo thành sau phản ứng.
Phương pháp này đặc biệt áp dụng với các bài toán kim loại mạnh đẩy
kim loại yếu hơn ra khỏi dung dịch muối của nó.
Giả sử có một thanh kim loại A với khối lượng ban đầu là a gam. A
đứng trước kim loại B trong dãy điện hóa và A không phản ứng với nước ở
điều kiện thường. Nhúng A vào dung dịch muối của kim loại B. Sau một
thời gian phản ứng thì nhấc thanh kim loại A ra.
mA + nBm+
mAn+ + nB
+ Nếu MA < MB thì sau phản ứng khối lượng thanh kim loại A tăng.
mA tăng = mB - mA tan = mdd giảm
nếu tăng x% thì mA tăng = x%.a
+ Nếu MA > MB thì sau phản ứng khối lượng thanh kim loại A giảm.
mA giảm = mA tan - mB = mdd tăng
nếu giảm y% thì mA giảm = y%.a
Tùy theo đề bài mà ta vận dụng các dữ kiện tính toán cho phù hợp.
Ngoài ra các bài toán mà phản ứng xảy ra thuộc loại phản ứng phân huỷ,
các bài toán phản ứng giữa kim loại với axit, muối tác dụng với axit và một
số bài tập hữu cơ khác nhau. Nói chung nếu linh hoạt ta có thể giải hầu hết
các bài toàn được bằng phương pháp này.
II- VẬN DỤNG
Bài 1: Ngâm m gam Fe trong 200 ml CuSO4 cho đến khi dung dịch hết màu
xanh .Lấy Fe ra khỏi dung dịch rửa sạch sấy khô cân lại thì thấy khối lượng
Fe tăng lên 1,6 gam . Vậy khối lượng Fe tham gia phản ứng và nồng độ
CuSO4 là ?
Giải : Fe + CuSO4 FeSO4 + Cu
56 64 tăng 8 gam
Tăng 1,6 gam
mFe = (1,6x56): 8 = 11,2 gam
[CuSO4] = (1,6x1): (8x0,2) = 1M
Bài 2: Cho 22,2 gam RCl2 tác dụng vừa đủ với dung dịch Na2CO3 2 M thì
thu đươc 20 gam kết tủa RCO3 . Vậy thể tích dung dịch Na2CO3 đã dùng là ?
Giải : RCl2 + Na2CO3 RCO3 + 2NaCl
R+71 R+60 giảm 11 gam
giảm 22,2-20 = 2,2
gam
số mol Na2CO3 là : (2,2x1 ): 11 = 0,2 mol
[Na2CO3] = 0,2 : 2 = 0,1lít
Bài 3: Nhúng thanh kim loại A hóa trị 2 vào dung dịch CuSO4 một thời gian
thấy khối lượng thanh giảm 0,05% , cũng nhúng thanh kim loại trên vào dd
Pb(NO3)2 thì khối lượng thanh tăng 7,1%. Xác định M biết số mol CuSO4 và
Pb(NO3)2 phản ứng là như nhau.
Giải :
Gọi m là khối lượng thanh kim loại, A là nguyên tử khối, x là số mol muối
pư
A + CuSO4
ASO4 + Cu
A(g)
1mol
64(g). Giảm : A-64 (g)
? xmol
Giảm : 0,0005m (g)
0,0005m
x=
A-64
(1)
A + Pb(NO3)2
A(NO3)2 + Pb
A(g)
1mol
207 (g). Tăng: 207-A
(g)
? xmol
Tăng:0,071m (g)
0,071m
x=
207-A
(2)
Từ (1) và (2) có: A = 65
A là kẽm
Bài 4: Đem nung một khối lượng Cu(NO3)2 sau một thời gian dừng lại, làm
nguội, rồi cân thấy khối lượng giảm 0,54g. Tính khối lượng Cu(NO3)2 đã bị
nhiệt phân?
Giải:
o
t
3 2 2
2
1
Cu NO CuO+ O +2NO

Cứ 188 gam Cu(NO3)2 phân huỷ thµnh CuO, lµm khèi lîng chÊt r¾n gi¶m
188 – 80 = 108 gam.
Do vậy khi khối lượng chất rắn giảm 0,54 gam thì khối lượng Cu(NO3)2
phân huỷ là: 0,54×188
=0,94gam
108
Bµi 5: Nhóng mét thanh s¾t vµ mét thanh kÏm vµo cïng mét cèc chøa
500ml dung dÞch CuSO4. Sau mét thêi gian lÊy hai thanh kim lo¹i ra khái
cèc th× mçi thanh cã thªm Cu b¸n vµo, khèi lîng dung dÞch trong cèc gi¶m
0,22 gam. Trong dung dÞch sau ph¶n øng, nång ®é ZnSO4 gÊp 2,5 lÇn nång
®é FeSO4. Thªm dung dÞch NaOH d vµo cèc, läc lÊy kÕt tña råi nung
ngoµi kh«ng khÝ ®Õn khèi lîng kh«ng ®æi th× thu ®îc 14,5 gam chÊt
r¾n.TÝnh khèi lîng Cu b¸n trªn mçi thanh kim lo¹i vµ nång ®é dung dÞch
CuSO4 ban ®Çu?
Gi¶i:
Gäi sè mol FeSO4 sau ph¶n øng lµ x th× sè mol cña ZnSO4 lµ : 2,5x.
Do:
4 4
M ZnSO M FeSO
C =2,5C
PTP¦:
4 4 4 4
Fe + CuSO Cu + FeSO Zn + CuSO
Cu + ZnSO
x x x x 2,5x 2,5x 2,5x
2,5x
+ Khèi lîng thanh s¾t t¨ng lµ: (64 -56) x = 8x gam
+ Khèi lîng thanh kÏm gi¶m : (65 – 64).2,5 = 2,5 x gam
khèi lîng 2 thanh kimlo¹i t¨ng =khèi lîng dung dÞch gi¶m = 8x – 2,5x =
0,22
x=0,04
khèi lîng ®ång b¸m trªn thanh s¾t vµ kÏm lÇn lît lµ:
64.0,04 = 2,56 gam vµ 64.2,5.0.04 = 6,4 gam
Ta cã s¬ ®å ph¶n
øng: O
4 2 2 3
NaOH t
4 2 kk
4 2 2
FeSO :a mol Fe(OH) :a mol
Fe O :a/2 mol
CuSO :b mol Cu(OH) :b mol CuO:b mol
ZnSO :c mol Na ZnO
 
Theo bµi ra ta cã: 80a + 80b = 14,5
a+b = 0,18125 mµ a = x = 0,04
b
= 0,14125
VËy: 4 4
CuSO M CuSO 0,28125
n = x+2,5x+b = 0,28125 mol C = =0,5625M
0,5
B – Bµi tËp tù gi¶i
Bài 1: Cho l¸ s¾t cã khèi lîng 5,6 gam vµo dd ®ång sunfat. Sau mét thêi
gian, nhÊc l¸ s¾t ra, röa nhÑ, lµm kh« vµ c©n thÊy l¸ s¾t cã khèi lîng lµ
6,4 gam. Khèi lîng l¸ s¾t t¹o thµnh lµ bao nhiªu?
Bài 2: Cho l¸ s¾t cã khèi lîng 5 gam vµo 50 ml dd CuSO4 15% cã khèi
lîng riªng lµ 1,12 g/ml. Sau mét thêi gian ph¶n øng, ngêi ta lÊy l¸ s¾t ra
khái dd, röa nhÑ, lµm kh«, c©n nÆng 5,16 gam.
1. ViÕt PTHH.
2. TÝnh nång ®é phÇn tr¨m c¸c chÊt cßn l¹i trong dd sau ph¶n øng?
Bài 3: Nhóng mét l¸ nh«m vµo dd CuSO4. Sau mét thêi gian, lÊy l¸ nh«m ra
khæi dd th× thÊy khèi lîng dd gi¶m 1,38 gam. TÝnh khèi lîng cña Al ®·
tham gia ph¶n øng?
Bài 4: Cho 1 l¸ ®ång cã khèi lîng lµ 6 gam vµo dd AgNO3. Ph¶n øng xong,
®em l¸ kim lo¹i ra röa nhÑ, lµm kh« c©n ®îc 13,6 gam.
1. ViÕt PTHH.
2. TÝnh khèi lîng ®ång ®· tham gia ph¶n øng?
Bài 5: Nhóng 1 thanh nh«m cã khèi lîng 594 gam vµo dd AgNO3 2M. Sau
mét thêi gian khèi lîng thanh nh«m t¨ng 5%.
1. TÝnh sè gam nh«m ®· tham gia ph¶n øng?
2. TÝnh sè gam Ag tho¸t ra?
3. TÝnh V dd AgNO3 ®· dïng?
4. TÝnh khèi lîng muãi nh«m nitrat ®· dïng?
Bài 6: Ng©m 1 miÕng s¾t vµo 320 gam dd CuSO4 10%. Sau khi tÊt c
®ång bÞ ®Èy khái dd CuSO4 vµ b¸m hÕt vµo miÕng s¾t, th× khèi lîng
miÕng s¾t t¨ng lªn 8%. X¸c ®Þnh khèi lîng miÕng s¾t ban ®Çu?
Bài 7: Ng©m 1 miÕng ch× cã khèi lîng 286 gam vµo 400 ml dd CuCl2.
Sau mét thêi gian thÊy khèi lîng miÕng ch× gi¶m 10%.
1. Gi¶i thÝch t¹i sao khèi lîng miÕng ch× bÞ gi¶m ®i so víi ban ®Çu?
2. TÝnh lîng ch× ®· ph¶n øng vµ lîng ®ång sinh ra.
3. TÝnh nång ®é mol cña dd CuCl2 ®· dïng.
4. TÝnh nång ®é mol cña dd muèi ch× sinh ra.
( Gi¶ thiÕt toµn bé lîng ®ång sinh ra ®Òu b¸m vµo miÕng ch× vµ thÓ
tÝch dd kh«ng ®æi )
Bài 8: Cho l¸ kÏm cã khèi lîng 25 gam vµo dd ®ång sunfat. Sau ph¶n øng
kÕt thóc, ®em t¸m kim lo¹i ra, röa nhÑ, lµm kh« c©n ®îc 24,96 gam.
1. ViÕt PTHH.
2. TÝnh khèi lîng kÏm ®· ph¶n øng.
3. TÝnh khèi lîng ®ån sunfat cã trong dd.
Bài 9: Cã hai l¸ kÏm cã khèi lîng nh nhau. Mét l¸ cho vµo dd ®ång (II)
nitrat, l¸ kia cho vµo dd ch× (II) nitrat. Sau cïng mét thêi gian ph¶n øng, khèi
lîng l¸ kÏm thø nhÊt gi¶m 0,05 gam.
1. ViÕt c¸c PTHH.
2. Khèi lîng l¸ kÏm thø 2 t¨ng hay gi¶m lµ bao nhiªu gam? BiÕt rµng trong
c¶ hai ph¶n øng trªn, khèi lîng kÏm bÞ hoµ tan b»ng nhau.
Bài 10: Ng©m mét l¸ s¾t cã khèi lîng 50 gam trong 200 gam dd muèi cña
kim lo¹i M cã ho¸ trÞ II, nång ®é 16%. Sau khi toµn bé lîng muèi sunfat ®·
tham gia ph¶n øng, lÊy l¸ s¾t ra khái dd, röa nhÑ, lµm kh«, c©n nÆng 51,6
gam. X¸c ®Þnh CTHH muèi sunfat cña kim lo¹i M.
Bài 11: Ng©m mét vËt b»ng ®ång cã khèi lîng 10 gam trong 250 gam dd
AgNO3 4%. Khi lÊy vËt ra th× khèi lîng AgNO3 trong dd gi¶m 17%. X¸c
®Þnh khèi lîng cña vËt sau ph¶n øng?
Bài 12: Ng©m 1 ®inh s¾t cã khèi lîng 4 gam ®îc ng©m trong dd CuSO4.
Sau mét thêi gian ph¶n øng lÊy ®inh s¾t ra röa nhÑ, lµm kh«, c©n nÆng
4,2 gam.
1. ViÕt PTHH.
2. TÝnh khèi lîng c¸c chÊt tham gia vµ t¹o thµnh sau ph¶n øng.
Bài 13: Nhóng 1 thanh kÏm vµo dd chøa 8,32 gam CdSO4. Sau khi kÏm ®Èy
hoµn toµn cami®i ra khái muèi, khèi lîng thanh kÏm t¨ng 2,35% so víi ban
®Çu. Hái khèi lîng thanh kÏm ban ®Çu lµ bao nhiªu?
Bài 14: Ng©m 1 l¸ nh«m ( ®· lµm sach líp oxit ) trong 250 ml dd AgNO3
0,24M. Sau mét thêi gian, lÊy ra, röa nhÑ, lµm kh«, khèi lîng l¸ nh«m t¨ng
thªm 2,97 gam.
1. TÝnh lîng Al ®· ph¶n øng vµ lîng Ag sinh ra.
2. TÝnh nång ®é mol cña c¸c chÊt trong dd sau ph¶n øng. Cho r»ng V dd
thay ®æi kh«ng ®¸ng kÓ.
Bài 15: Ng©m 1 l¸ ®ång trong 20 ml dd b¹c nitrat cho tíi khi l¸ ®ång kh«ng
thÓ tan thªm ®îc n÷a. LÊy l¸ ®ång ra, röa nhÑ, lµm kh« vµ c©n th× thÊy
khèi lîng l¸ ®ång t¨ng thªm 1,52 gam. H·y x¸c ®Þnh nång ®é mol cña dd
b¹c nitrat ®· dïng ( gi¶ thiÕt toµn bé lîng b¹c gi¶i phãng b¸m hÕt vµo l¸
®ång ).
Bài 16: Cho 1 thanh s¾t vµo 100 ml dd chøa 2 muèi Cu(NO3)2 0,5M vµ
AgNO3 2M. Sau ph¶n øng lÊy thanh s¾t ra khái ®, röa s¹ch vµ lµm kh« th×
khèi lîng thanh s¾t t¨ng hay gi¶m. Gi¶i thÝch?
Bài 17: Hai thanh kim lo¹i gièng nhau ( ®Òu cïng nguyªn tè R cã ho¸ trÞ II)
vµ cã cïng khèi lîng. Cho thanh thø nhÊt vµo dd Cu(NO3)2 vµ thanh thø hai
vµo dd Pb(NO3)2. Sau cïng mét thêi gian ph¶n øng, khi sè mol 2 muèi b»ng
nhau, lÊy 2 thanh kim lo¹i ®ã ra khái dd thÊy khèi lîng thanh thø nhÊt gi¶m
®i 0,2% cßn khèi lîng thanh thø hai t¨ng 28,4 % . X¸c ®Þnh nguyªn tè R.
Bµi 18: Nung 13,4 gam hçn hîp 2 muèi cacbonat cña 2 kim lo¹i thuéc 2 chu
kú liªn tiÕp chña nhãm IA, thu ®îc 6,8 gam oxit. T×m c«ng thøc cña 2
muèi ®ã vµ thµnh phÇn phÊn tr¨m mçi muèi trong hçm hîp ban ®Çu?
Bµi 19: Hoµ tan hçn hîp NaCl vµ NaI cã khèi lîng 104,25 gam vµo níc.
Cho khÝ Clo ®i qua råi c« c¹n dung dÞch. Nung chÊt r¾n cho tíi khi hÕt
h¬i mµu tÝm bay ra. ChÊt r¾n cßn l¹i sau khi nung nÆng 58,5 gam. TÝnh
thµnh phÇn phÇn tr¨m khèi lîng hçn hîp 2 muèi ban ®Çu?
Bµi 20: Cho 43 gam hçn hîp BaCl2 vµ CaCl2 vµo 1 lÝt dung dÞch hçn hîp
gåm Na2CO3 0,1M vµ (NH4)2CO3 0,25M. Sau khi c¸c ph¶n øng x¶y ra hoµn
toµn thu ®îc 39,7 gam kÕt tña A vµ dung dÞch B. TÝnh thµnh phÇn phÇn
tr¨m c¸c chÊt trong A?
Bài 21: Nhóng mét thanh kÏm cã khèi lîng ban ®Çu lµ a gam vµo mét dung
dÞch chøa 8,32 gam CdSO4. Sau khi khö hoµn toµn ion Cd2+ vÒ Cd kim
lo¹i, th× khèi lîng thanh kÏm t¨ng 2,35% so víi ban ®Çu. TÝnh a ?
A. 60 g
B. 75g
C. 80 g
D. 100 g
Bài 22: Nhóng thanh kim lo¹i M cã hãa trÞ II vµo dung dÞch CuSO4, sau
mét thêi gian lÊy thanh kim lo¹i ra thÊy khèi lîng gi¶m 0,05%. MÆt kh¸c,