Rau muống
Rau muống có hai loại trắng và tía, mỗi loại có đặc tính riêng. Cả hai
loại có thể trồng trên cạn hoặc dưới nước. Theo y học cổ truyền, rau muống
còn là một vị thuốc có thể chữa được nhiều căn bệnh.
Công dụng của rau muống theo y học cổ truyền
Theo y học cổ truyền phương Đông, rau muống có vị ngọt, tính hơi
lạnh (nấu chín thì giảm lạnh). Vào các kinh can, tâm, đại trường, tiểu trường.
Công dụng thanh nhiệt, lương huyết, chỉ huyết, thông đại tiểu tiện, giải tất cả
các chất độc xâm nhập vào cơ thể (nấm độc, sắn độc, cá thịt độc, lá ngón,
thạch tín (?), khuẩn độc hoặc do côn trùng, rắn rết cắn. Tên chữ Hán là Úng
thái, Không tâm thái, Thông thái... Tên khoa học Ipomoea aquatica Forsk,
thuộc họ Khoai lang Convolvulaceae.
Một số cách dùng cụ thể
Rau muống có nhiều tính năng và tác dụng trong việc phòng và chữa
bệnh. Xin giới thiệu một số công dụng cụ thể sau:
Thanh nhiệt giải độc mùa hè: luộc rau muống đúng cách (nước
sôi cho ít muối, để sôi lại mới cho rau vào đảo đều), bấm cuống thấy mềm,
vớt ra rổ thưa, rải rời cho ráo nước. Chấm tương hoặc nước mắm chanh ớt
ăn với cà pháo muối nén. Nước luộc để nguội vắt chanh. Đây là một món ăn
bài thuốc dùng cho bà mẹ có thai thiếu sắt, bà mẹ đang trong thời kỳ cho con
bú, người táo bón, tiểu đục, huyết áp cao, nhịp tim nhanh, phòng còi xương
cho trẻ (lấy nước luộc rau muống nấu bột).
Thanh nhiệt, lương huyết, cầm máu, chữa tâm phiền, chảy máu
mũi, lưỡi đỏ rêu vàng, khát nước mát, ù tai chóng mặt: rau muống 150g,
Cúc hoa 12g, nước vừa dùng, đun sôi lửa to 20 phút. Lọc lấy nước uống. Có
thể cho thêm chút đường.
Đau đầu trong trường hợp huyết áp cao: khi luộc rau muống
cho thêm ít giấm (tuy nhiên không thể dùng thường xuyên, lâu dài để chữa
bệnh cao huyết áp thay thuốc đặc hiệu).
Chứng kiết lỵ thường xảy ra vào mùa hè thu, ban đầu bị tiêu
chảy do thấp nhiệt, sau chuyển sang kiết lỵ - phân có chất nhầy, màu đỏ
trắng, đau thắt bụng. Lấy 400g cọng rau muống tươi, thêm một ít vỏ quýt
khô để lâu (trần bì) nấu với nhiều nước, để lửa nhỏ trong vài giờ rồi uống.
Đau dạ dày, nóng ruột, ợ chua, miệng khô đắng: rau muống
20g, rau má 20g, rau sam 16g, cỏ mực 20g, vỏ quýt khô 12g. Tất cả sao qua,
cho vào ấm, đổ 500ml nước, sắc còn 250ml, chia 2 lần uống lúc đói.
Say sắn, ngộ độc sắn (khoai mì): dùng một nắm rau muống rửa
sạch, giã nát, vắt lấy nước uống. Hoặc lấy 100g rau muống cắt đoạn, cám
gạo tẻ 50g, trộn vào giã nhuyễn, thêm nước cho loãng để uống.
Giải các chất độc trong thức ăn (ngộ độc thức ăn): do không
đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và ngộ độc lá ngón, thạch tín (?). Giã rau
muống tươi lấy nước cốt uống ngay. Đây là kinh nghiệm dân gian đã được
ghi lại trong nhiều sách thuốc. Ngày nay, ta chỉ nên dùng phương pháp này
để sơ cứu tức thời nhằm hạn chế độc tính, sau đó phải đưa bệnh nhân đến
bệnh viện cấp cứu tích cực vì những chất nói trên rất độc và dễ gây tử vong.
Các chứng bệnh chảy máu như chảy máu cam, ho nôn ra máu,
tiêu tiểu ra máu, trĩ, lỵ ra máu... Giã rau muống, uống nước cốt hoặc thêm
đường hay mật ong.
Sản phụ khó sinh: giã rau muống lấy nước cốt hòa ít rượu cho
uống.
Khí hư bạch đới: rau muống cả rễ 500g; Hoa dâm bụt trắng
250g hầm với thịt heo hoặc thịt gà, ăn thịt uống nước.
Phù thũng toàn thân do thận, bí tiểu tiện: rau muống 1 nắm, râu
ngô 12g, rễ tranh 12g; Sắc nước uống một lần. Hoặc rau muống 1 bó, rửa
sạch, thái nhỏ. Gà vàng (lông vàng, chân vàng, da vàng) một con làm sạch,
bỏ lòng, nhồi rau muống vào, hầm nhừ, thêm ít rượu. Khi chín bỏ rau ăn thịt
gà. Ăn độ 3 con. Trong sách có dặn cố gắng làm sạch nhưng hạn chế rửa
nhiều nước.
Đái tháo đường: rau muống 60g, râu ngô 30g. Nấu nước uống
(Dùng rau muống tía tốt hơn rau muống trắng).
Quai bị: rau muống 200-400g luộc kỹ, ăn cả rau lẫn nước. Có
thể pha đường vào nước rau.
Chứng đẹn trong miệng hoặc lở khóe miệng ở trẻ em: Rau
muống tươi 100g, củ hành lá 50g, nấu canh, nêm muối vừa ăn.
Lở ngứa, loét ngoài da, zona (giời leo): ngọn rau muống và lá
cây vòi voi rửa thật sạch với ít nước muối, giã nhuyễn đắp lên vết thương.
Rắn giun (loài rắn chỉ bằng con giun đất), ong cắn: lấy rau
muống tía 7 ngọn giã nhuyễn, vắt nước uống, bã đắp vào vết cắn.
Rôm sẩy, mẩn ngứa; sởi, thủy đậu ở trẻ em: dùng nước nấu rau
muống xoa, rửa, tắm.