Ứng dụng của cây lá cẩm
1.Tổng quan họ màu của cây lá cẩm
Màu lá cẩm tan trong nước cho màu tím tía rất đẹp,
không mùi vị, không độc hại, bền màu với nhiệt độ cao
trong thời gian dài.. Ở dạng phơi khô, lá cẩm vẫn cho màu
tím nhưng không đẹp bằng dạng tươi.
Màu tím thuộc họ màu anthocyanin
Anthocyanin là hợp chất màu hữu cơ có nguồn gốc tự nhiên, , là những
glucozit thuộc họ flavonoid, có màu đỏ, đỏ tía, tím do gốc đường glucose,
glactose..kết hợp với gốc Aglucon có màu (anthocyanidin).
Trong các chất màu thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên thì anthocyanin là họ
màu phổ biến nhất tồn tại trong hầu hết các thực vật bậc cao và tìm thấy được
trong một số loại rau, hoa, quả, hạt có màu từ đỏ đến tím như: quả nho, quả dâu,
bắp cải tím, cây lá cẩm,lá tía tô, quả cà tím, gạo nếp than, gạo đỏ.
TÁC DỤNG:
-Trong thực vật, Anthocyanin có tính kháng khuẩn, kháng nấm, có vai trò
tạo điều kiện cho sự thụ phấn, phát tán nhờ màu sắc sặc sỡ trên cành hoa và quả.
Mặt khác, Anthocyanin là chất có khả năng hấp thụ tia UV nhằm bảo vệ bộ gen
của thực vật trước các tia tử ngoại.
-Đối với sức khỏe con người, Anthocyanin có tác dụng tốt trong chống lão
hóa, ngăn ngừa sự phát triển của các khối u, bướu, hạn chế nguy cơ bị đột quỵ,
giảm nguy cơ mắc ung thư…Anthocyanin còn giúp bảo vệ dạ dày chống lại
những thương tổn do sự oxy hóa, vì vậy hoãn lại giai đoạn đầu của bệnh ung thư
dạ dày, ung thư ruột, khả năng chống oxy hóa cao nhờ hạn chế sự hình thành
các gốc tự do, tăng cường sức đề kháng, có tác dụng làm bền thành mạch, chống
viêm, hạn chế sự phát triển của các tế bào ung thư; tác dụng chống các tia phóng
xạ,…
Lợi ích sức khỏe của Anthocyanins :
*Anthocyanin và tim mạch.
Những chất chống oxi hóa mạnh có thể là một vũ khí để chống lại bệnh tim
mạch. Nó tăng cường hệ thống tuần hoàn theo một trong các cách:
- Làm giảm cholesterol LDL
- Ngăn ngừa hiện tượng vón cục máu
- Ngăn ngừa động mạch co thắt
- Cải thiện tính đàn hồi trong mạch máu
- Kiểm soát huyết áp của bạn
-Có tác dụng chống viêm mạnh
*Anthocyanin có các lợi ích khác :
- Tăng cường hệ miễn dịch
- Ngăn ngừa loãng xương
- Chống lão hóa
- Cải thiện thần kinh
- Giảm nguy cơ bệnh Alxheimer và Parkinson
- Bảo vệ đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng
- Bệnh quáng gà
- Bảo vệ tế bào khỏi các gốc oxi hóa tự do có hại.
-Trong lĩnh vực thực phẩm, Anthocyanin được sử dụng như chất màu tự
nhiên tạo ra nhiều màu sắc hấp dẫn cho thực phẩm và an toàn có thể thay thế
cho chất màu tổng hợp. Ngoài ra, với khả năng chống oxy hóa cao, anthocyanin
được sử dụng để bảo quản thực phẩm, kháng khuẩn, kháng nấm, chống oxy hóa
cho thực phẩm.
Vì vậy, anthocyanin cũng là thành phần không thể thiếu trong các loại thực
phẩm chức năng và thực phẩm khác, điều đó hoàn toàn phù hợp với xu hướng
hiện nay của các nước trên thế giới là nghiên cứu khai thác tính ưu việt của các
hợp chất từ thiên nhiên phục vụ cho các nhu cầu nâng cao cuộc sống của con
người.
TÍNH CHẤT
- Khi đun nóng lâu trong nước, Anthocyanin bị phá hủy một phần.
- Anthocyanin hòa tan tốt trong nước và trong dịch bão hòa, khi kết hợp với
đường làm cho phân tử Anthocyanin càng dễ hòa tan hơn.
- Màu sắc của Anthocyanin thay đổi phụ thuộc vào nhiệt độ, các sắc tố có mặt
và nhiều yếu tố khác… Khi tăng số lượng nhóm –OH trong vòng benzen thì
màu càng xanh đậm.
- Mức độ methyl hóa các nhóm –OH trong vòng benzen càng cao thì màu
càng đỏ. Nếu nhóm –OH ở vị trí thứ 3 kết hợp với các gốc đường thì màu sắc
cũng thay đổi theo số lượng các gốc đường được đính vào nhiều hay ít.
- Màu sắc của Anthocyanin phụ thuộc rất mạnh vào pH của môi trường, khi
pH> 7 các Anthocyanin cho màu xanh, pH< 7 các Anthocyanin cho màu đỏ.
Cơ chế chống oxi hóa của Anthocyanin
Các hợp chất flavanoid nói chung trong đó có Anthocyanin chống oxy hóa bằng
cách quét các gốc O2 tự do, hay phản ứng với các gốc peroxy tham gia vào phản
ứng oxy hóa dây chuyển, nhờ vào khả năng cho các gốc tự do H+, các hợp chất
này có thể ức chế được phản ứng peroxy hóa lipid.
Hoạt tính chống oxy hóa của Anthocyanin là do Aglycon quyết định, số lượng
các gốc đường ở vị trí C3 cũng có vai trò rất quan trọng đến khả năng chống oxy
hóa, số lượng các phân tử đường càng ít khả năng chống oxy càng cao hơn.
Cho đến nay, phần lớn các nghiên cứu về Anthocyanin vẫn chưa thể giải thích
rõ ràng về cơ chế hoạt động sinh học, sự hấp thụ, sự phân bố trong cơ thể, các
mô của Anthocyanin. Các vấn đề phức tạp nhất là: Chất Anthocyanin không
hoạt động riêng lẻ mà kết hợp với các flavonoid khác, vì thế không thể so sánh
hoạt tính của Anthocyanin riêng rẽ với các dịch trích từ thực vật, vốn rất nhiều
hợp chất phối hợp với nhau.
Một vấn đề khác là sự không ổn định màu của Anthocyanin, nên khi áp dụng
các phương pháp truyền thống để trích ly và phân tách Anthocyanin chúng có
thể bị vô hoạt hoặc phân hủy trong các bước tinh sạch tiếp theo, gây khó khăn
cho việc đánh giá nguồn gốc đích thực của hoạt tính sinh học có trong loài thực
vật đó.
2.Ứng dụng của cây lá cẩm
a. Cây lá cẩm dùng làm thuốc
Cây lá cẩm có vị ngọt nhạt, tính mát có tác dụng thanh phế nhiệt chỉ khái (giảm
ho) chỉ huyết (cầm máu). Nếu phối hợp với các vị thuốc khác trị được các chứng
viêm phế quản nhiều đườm, tiêu lỏng, xuất huyết, chấn thương gân, cơ bị bầm
dập. Lá cẩm còn được người dân tộc làm nước để tắm cho trẻ con khỏi rôm sảy.
. Trong y học cổ truyền, lá cẩm được dùng trị nhiều bệnh như: lao phổi, khái
huyết, ho nôn ra máu, viêm phế quản cấp tính, bong gân. Tại Trung Quốc, Cẩm
là dược liệu có vị đắng, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt,
giải độc, tiêu thũng, chỉ huyết, chữa viêm họng, thấp khớp, nhiễm trùng đường
tiết
niệu, kinh phong ở trẻ em, lao hạch, mụn nhọt