SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐÔNG HIẾU
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
RÈN LUYỆN KỸ NĂNG GIẢI MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP
TRẮC NGHIỆM VỀ ĐƠN ĐIỆU, CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ
HỢP THÔNG QUA GIẢ LẬP
'
f x
MÔN: TOÁN
Tác giả: Hoàng Thế Toản
0
982982494
Tổ: Toán Tin
Năm thực hiện: 2021 – 2022
1
MỤC LỤC
TT NỘI DUNG TRANG
Phần I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lí do chọn đề tài 3
2 Mục đích nghiên cứu 4
3 Đối tượng, phạm vi và nhiệm vụ nghiên cứu 5
4 Phương pháp nghiên cứu 5
5 Dự báo những đóng góp mới của đề tài 5
Phần II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 6
Chương I Cơ sở lý luận và thực tiễn 6
I Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan đến đề tài. 6
1 Câu hỏi trắc nghiệm khách quan 6
2 Ưu- nhược điểm của câu hỏi trắc nghiệm khách quan 6
3 Một số phương pháp dạy học tích cực 7
4 Cấu trúc về nội dung của tiết luyện tập 8
II
Thực trạng của việc giảng dạy và nắm bắt kiến thức của học sinh
khi dạy các nội dung về tính đơn điệu, cực trị của hàm số hợp.
11
1 Mục đích điều tra 11
2 Nội dung điều tra 11
3 Đối tượng điều tra 12
4 Phương pháp điều tra 12
5 Tổng hợp số liệu điều tra 12
6 Nguyên nhân của những thực trạng 13
7
Những thuận lợi và khó khăn trong việc dạy học r
èn luyện kỹ năng
giải một số dạng bài tập trắc nghiệm về đơn điệu, cực trị của hàm số
hợp thông qua giả lập hàm số
'
f x
.
13
Chương II
Một số kiến thức và các biện pháp nhằm rèn luyện các kỹ năng,
tư duy của học sinh khi học phần hàm số hợp và các bài toán
liên quan.
14
1 Một số kiến thức cơ bản 14
2
Một số biện pháp góp phần rèn luyện kỹ năng dựa vào đồ thị của hàm số
'
f x
để suy ra một số đặc tính của hàm số
f x
16
3
Một số dạng bài tập trắc nghiệm khách quan về hàm số hợp giải bằng
phương pháp giả lập
21
III
Kế hoạch bài dạy chủ đề tự chọn đồng biến, nghịch biến của hàm số.
40
Chương III Thực nghiệm sư phạm 49
1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm 49
2 Tổ chức và nội dung của thực nghiệm sư phạm 49
3 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm 50
Phần III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 52
1 Kết luận 52
2 Kiến nghị
52
2
CHỮ VIẾT TẮT
STT Chữ viết thường Chữ viết tắt
1 Giáo viên GV
2 Học sinh HS
3 Trung học phổ thông THPT
4 Nhà xuất bản NBX
5 Sách giáo khoa SGK
6 Thực nghiệm TN
7 Đối chứng ĐC
8 Phương pháp dạy học PPDH
9 Sách giáo khoa SGK
10 Kiểm tra KT
11 Phân phối chương trình PPCT
12 Câu hỏi H
13 Quyết định QĐ
3
PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Chính sách của nhà nước: Trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban chấp hành
trung ương khoá XI với nội dung đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp
ứng yêu cầu công nghiệp hoá - hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Trong đó đổi mới toàn bộ chương trình
sách giáo khoa. Chương trình mới tiếp cận theo hướng hình thành và phát triển năng
lực cho người học không chạy theo khối lượng tri thức mà chú ý vận dụng tổng hợp
các kiến thức, kỹ năng thái độ, tình cảm, động cơ …vào các tình huống trong cuộc
sống hằng ngày. Tiếp cận theo hướng năng lực đòi hỏi học sinh phải thực hành, vận
dụng thực tiễn như thế nào.
Trong những năm gần đây đổi mới dạy học thực sự đã trở thành vấn đề quan
tâm hàng đầu, không chỉ của riêng ngành giáo dục mà của toàn xã hội. Luật giáo dục
nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 đã quy định: ‘‘Phương pháp
giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người
học; bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên’’. Chương
trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày
5/6/2006 của bộ trưởng BGD&ĐT cũng đã nêu: ‘‘Phải phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng
của học sinh, điều kiện của từng lớp học, bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học,
khả năng hợp tác, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến
tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh’’.
Xác định được nhiệm vụ trên, giáo viên chúng tôi đã không ngừng trau dồi kiến
thức, cập nhật thông tin, tự học, tự nghiên cứu, gia công sư phạm nhiều để tổ chức,
chỉ đạo các hoạt động nhận thức của học sinh, lựa chọn nội dung đảm bảo tính vừa
sức với học sinh, tổ chức học sinh hoạt động theo nhóm, chuẩn bị các phương tiện dạy
học hỗ trợ cần thiết và tham gia thực hành giảng dạy đổi mới phương pháp dạy học
Toán trong trường THPT nhằm:
- Góp phần nâng cao tính tích cực tư duy của học sinh, gắn liền 2 mặt kiến thức và tư
duy, đồng thời hình thành ở học sinh nhân cách có khả năng sáng tạo thực sự, góp
phần rèn luyện trí thông minh cho học sinh.
- Nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề cho học sinh.
- Tìm tòi giải quyết vấn đề đặt ra, học sinh học được nhiều kĩ năng trong cuộc sống.
- Giúp các em thấy được ứng dụng của môn Toán trong cuộc sống và đem lại niềm
tin, hứng thú học tập và yêu thích học môn Toán.
- Kích thích tính tò mò, tìm hiểu của học sinh từ đó học sinh chủ động thu nhận kiến
thức môn Toán.
4
- Tạo nên những con người mới tích cực, chủ động, sáng tạo trong tương lai đáp ứng
nhu cầu phát triển của xã hội hiện đại.
Một trong những nội dung của đổi mới dạy học là đổi mới kiểm tra đánh giá.
Năm 2017 lần đầu tiên Bộ GD&ĐT tổ chức thi môn toán theo hình thức trắc nghiệm.
Trong phương án thi chính thức, đề thi môn Toán có 50 câu trắc nghiệm khách quan,
thí sinh làm bài trong 90 phút.
Trong chương trình toán THPT, bài toán liên quan tới hàm số hợp là bài toán
hay và khó. Để làm tốt bài toán này đòi hỏi học sinh phải nắm vững kiến thức như xét
dấu, tính đạo hàm, các phép biến đổi ...và các kiến thức cơ bản khác. Là dạng toán
chiếm tỷ lệ nhiều trong các đề thi tốt nghiệp THPT nên yêu cầu học sinh phải làm tốt
được dạng toán này là hết sức cần thiết.Với phương thức thi trắc nghiệm như hiện nay
việc học sinh giải 50 câu trong vòng 90 phút là một việc cần đòi hỏi học sinh phải
phối hợp tốt và có nhiều kỹ năng không chỉ đúng mà phải nhanh, chính xác.Vậy để
giải quyết tối ưu các bài toán giáo viên cần đưa ra các cách giải làm sao cho phù hợp
với cách thi tốt nghiệp THPT như hiện nay mà vẫn đảm bảo tính logic trong giải toán.
Trong quá trình giảng dạy, tôi thấy các em dễ nhầm lẫn khi giải các bài toán về
hàm số ở chương một ĐS&GT lớp 12. Nhằm giúp các em giảm bớt khó khăn khi gặp
các dạng toán này tôi đã đưa ra đề
tài
: “ Rèn luyện kỹ năng giải một số dạng bài tập
trắc nghiệm về đơn điệu, cực trị của hàm số hợp thông qua giả lập hàm số
'
f x
”.
Vấn đề trọng tâm mà tôi muốn khai thác là chủ đề hàm số. Một chủ đề chiếm
khá nhiều câu trong kì thi THPT Quốc gia, nhất là các bài toán hàm hợp hiện nay xuất
hiện rất nhiều trong các đề thi thử , thi tốt nghiệp THPT, do đó tôi đã định hướng một
cách giải đó là giả lập hàm số
'
f x
để giải các bài toán liên quan đến đạo hàm của
hàm số hợp nhanh và chính xác.
2. Mục đích nghiên cứu
- Làm cho tiết học môn toán nhẹ nhàng hơn, tăng phần hấp dẫn, thu hút học sinh
khi học tập.
- Chia sẻ với các đồng nghiệp một số các bài toán về hàm số hợp khi dạy chương 1
môn ĐS&GT lớp 12.
- Cùng đóng góp vào thư viện các bài toán về hàm số hợp để góp phần vào việc
đổi mới phương pháp dạy học, làm cho môn Toán bớt khô khan, lý thuyết.
- Góp phần vào phương pháp dạy học hướng tích cực, chủ động, sáng tạo ở học
sinh, phát triển năng lực tự học của học sinh, giúp các em cách tự chiếm lĩnh tri thức
cần thiết để vận dụng giải quyết các tình huống đặt ra trong cuộc sống.
- Nhằm giúp học sinh suy nghĩ, phân tích và đưa ra quyết định lựa chọn kiến thức
phù hợp để vận dụng vào giải quyết các bài toán về hàm số hợp mà các em hay gặp
trong quá trình làm bài.