BÁO CÁO K T QUẾ Ả
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế
1. L i gi i thi uờ ớ ệ
M c tiêu công nghi p hoá, hi n đi hoá đt n c đòi h i ph i cóụ ệ ệ ạ ấ ướ ỏ ả
nh ng con ng i phát tri n toàn di n v : Đc- trí- th - mĩ. Đ đáp ng đcữ ườ ể ệ ề ứ ể ể ứ ượ
m c tiêu đó, ng i giáo viên ph i sáng t o, m nh d n đi m i ph ng phápụ ườ ả ạ ạ ạ ổ ớ ươ
d y h c, tìm ra bi n pháp hi u qu nh t giúp h c sinh ch đng ti p thu ki nạ ọ ệ ệ ả ấ ọ ủ ộ ế ế
th c, phát tri n toàn di n, đc bi t là t duy logic.ứ ể ệ ặ ệ ư
b c Ti u h c, cùng v i môn Ti ng Vi t, môn Toán có v trí và t mỞ ậ ể ọ ớ ế ệ ị ầ
quan tr ng vô cùng to l n, nó góp ph n quan tr ng trong vi c đt n n móngọ ớ ầ ọ ệ ặ ề
hình thành và phát tri n nhân cách, năng l c h c sinh.ể ự ọ Toán h c còn giúp phátọ
tri n t duy cho h c sinh, năng l c tr u t ng hóa, khái quát hóa, kh năngể ư ọ ự ừ ượ ả
suy lu n và di n đt.ậ ễ ạ
D y h c môn Toán ph i th c hi n đc m c tiêu m i và quan tr ng đóạ ọ ả ự ệ ượ ụ ớ ọ
là: Giúp h c sinh tích c c ng d ng các ki n th c và k năng v môn Toán đọ ự ứ ụ ế ứ ỹ ề ể
gi i quy t nh ng tình hu ng th ng g p trong đi s ng hàng ngày. M c tiêuả ế ữ ố ườ ặ ờ ố ụ
đó đòi h i ng i giáo viên không ch n m v ng n i dung, m cỏ ườ ỉ ắ ữ ộ ụ tiêu bài h c màọ
ph i có ph ng pháp gi ng d y phù h p v i đc đi m, đi t ng h c sinh.ả ươ ả ạ ợ ớ ặ ể ố ượ ọ
Thông t s 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 và Thông t 22/2016/ư ố ư
TT-BGDĐT ngày 30/9/2016 c a B Giáo d c và Đào t o ra đi đã giúp giáoủ ộ ụ ạ ờ
viên đi u ch nh, đi m i ph ng pháp, hình th c t ch c ho t đng d y h c,ề ỉ ổ ớ ươ ứ ổ ứ ạ ộ ạ ọ
ho t đng tr i nghi m ngay trong quá trình và k t thúc m i giai đo n d yạ ộ ả ệ ế ỗ ạ ạ
h c, giáo d c; k p th i phát hi n nh ng c g ng, ti n b c a h c sinh đọ ụ ị ờ ệ ữ ố ắ ế ộ ủ ọ ể
đng viên, khích l và nh ng khó khăn ch a th t v t qua c a h c sinh độ ệ ữ ư ể ự ượ ủ ọ ể
h ng d n, giúp đ; đa ra nh ng nh n đnh đúng, nh ng u đi m n i b t vàướ ẫ ỡ ư ữ ậ ị ữ ư ể ổ ậ
nh ng h n ch c a m i h c sinh đ có gi i pháp k p th i nh m nâng cao ch tữ ạ ế ủ ỗ ọ ể ả ị ờ ằ ấ
l ng, hi u qu ho t đng h c t p, rèn luy n c a h c sinh. ượ ệ ả ạ ộ ọ ậ ệ ủ ọ
Trong d y-h c toán ti u h c, vi c gi i toán có l i văn chi m m t vạ ọ ở ể ọ ệ ả ờ ế ộ ị
trí quan tr ng. Trong quá trình gi i toán có l i văn, h c sinh ph i t duy m tọ ả ờ ọ ả ư ộ
cách tích c c và linh ho t, huy đng tích c c các ki n th c và kh năng đã cóự ạ ộ ự ế ứ ả
vào tình hu ng khác nhau, trong nhi u tr ng h p, ph i bi t phát hi n nh ngố ề ườ ợ ả ế ệ ữ
d ki n hay đi u ki n ch a đc nêu ra m t cách t ng minh. Và trongữ ệ ề ệ ư ượ ộ ườ
ch ng m c nào đó bi t suy nghĩ năng đng sáng t o. Vì v y có th coi gi iừ ự ế ộ ạ ậ ể ả
toán có l i văn là m t trong nh ng bi u hi n năng đng nh t c a ho t đngờ ộ ữ ể ệ ộ ấ ủ ạ ộ
trí tu c a h c sinh. ệ ủ ọ
Đi v i h c sinh l p 4, ki n th c toán đi v i các em không còn là m iố ớ ọ ớ ế ứ ố ớ ớ
l , kh năng nh n th c c a các em đã đc hình thành và phát tri n các l pạ ả ậ ứ ủ ượ ể ở ớ
tr c, t duy đã b t đu có chi u h ng b n v ng, đa d ng và đang giaiướ ư ắ ầ ề ướ ề ữ ạ ở
đo n phát tri n. V n s ng, v n th c t b c đu đã đc tích lũy. Tuy nhiênạ ể ố ố ố ự ế ướ ầ ượ
trình đ nh n th c c a các em không đng đu, yêu c u đt ra khi gi i toánộ ậ ứ ủ ồ ề ầ ặ ả
1
có l i văn cao h n nh ng l p tr c, các em ph i đc nhi u, vi t nhi u, bàiờ ơ ữ ớ ướ ả ọ ề ế ề
làm ph i tr l i chính xác v i các phép tính, v i các yêu c u c a bài toán đaả ả ờ ớ ớ ầ ủ ư
ra, nên th ng v ng m c v v n đ trình bày bài gi i.ườ ướ ắ ề ấ ề ả
Đ giúp h c sinh h c t t d ng toán có l i văn, phát tri n t duy tíchể ọ ọ ố ạ ờ ể ư
c c cho h c sinh, giáo viên c n ph i nghiên c u, tìm bi n pháp gi ng d yự ọ ầ ả ứ ệ ả ạ
thích h p, giúp các em gi i bài toán m t cách v ng vàng. Hi u sâu đc b nợ ả ộ ữ ể ượ ả
ch t c a v n đ c n tìm, m t khác giúp các em có ph ng pháp suy lu n toánấ ủ ấ ề ầ ặ ươ ậ
lôgic thông qua cách trình bày, l i gi i đúng, ng n g n, sáng t o trong cáchờ ả ắ ọ ạ
th c hi n. T đó giúp các em h ng thú, say mê h c toán. T nh ng lý do đóự ệ ừ ứ ọ ừ ữ
tôi đã ch n đ tài: ọ ề “Phát tri n t duy tích c c cho h c sinh qua d ng bài toánể ư ự ọ ạ
có l i văn”. ờ
2. Tên sáng ki nế
“Phát tri n t duy tích c c cho h c sinh qua d ng bài toán có l i văn”. ể ư ự ọ ạ ờ
3. Tác gi sáng ki nả ế
- H và tên: T Th Th oọ ạ ị ả
- Đa ch tác gi sáng ki n: Trị ỉ ả ế ư ng Ti u h c Ch n H ngờ ể ọ ấ ư
- S đi n tho i: 0989913132ố ệ ạ
- Email: tathithao.c1chanhung@vinhphuc.edu.vn
4. Ch đu t t o ra sáng ki nủ ầ ư ạ ế
- H và tên: T Th Th oọ ạ ị ả
- Ch c v : Giáo viênứ ụ
- Đa ch : Tr ng Ti u h c Ch n H ng - Vĩnh T ng - Vĩnh Phúc.ị ỉ ườ ể ọ ấ ư ườ
5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki nự ụ ế
5.1. Lĩnh v c áp d ng sáng ki nự ụ ế
- Áp d ng cho giáo viên, ph huynh trong quá trình d y h c, h ng d nụ ụ ạ ọ ướ ẫ
h c sinh h c toánọ ọ .
- Áp d ng trong các tr ng ti u h c.ụ ườ ể ọ
- S d ng trong quá trình d y h c trên l p, b i d ng h c sinh năngử ụ ạ ọ ớ ồ ưỡ ọ
khi u, các câu l c b toán h c trong và ngoài nhà tr ng.ế ạ ộ ọ ườ
5.2. V n đ mà sáng ki n gi i quy tấ ề ế ả ế
- Giúp h c sinh d dàng nh n d ng đc d ng toán t đó h c sinh cóọ ễ ậ ạ ượ ạ ừ ọ
đnh h ng trong vi c tìm ra ph ng pháp gi i nhanh và chính xác. ị ướ ệ ươ ả
- H c sinh bi t phân tích các d ki n đã có và yêu c u c a đ toán đọ ế ữ ệ ầ ủ ề ể
gi i quy t bài toán chính xác.ả ế
- Nâng cao k t qu h c t p môn toán cho h c sinh l p 4. T đó nâng caoế ả ọ ậ ọ ớ ừ
ch t l ng d y và h c.ấ ượ ạ ọ
6. Ngày sáng ki n đc áp d ng l n đu ho c áp d ng thế ượ ụ ầ ầ ặ ụ ử
2
Sáng ki n b t đu đc áp d ng ế ắ ầ ượ ụ t tháng 10 năm 2017ừ
7. N i dung c a sáng ki nộ ủ ế
PH N I. C S LÍ LU N VÀ TH C TI NẦ Ơ Ở Ậ Ự Ễ
I. C s lý lu nơ ở ậ
D y Toán ti u h c giúp cho h c sinh có nh ng ki n th c c b n banạ ở ể ọ ọ ữ ế ứ ơ ả
đu v s h c: s t nhiên, phân s , s th p phân; các đi l ng thông d ng;ầ ề ố ọ ố ự ố ố ậ ạ ượ ụ
d y các y u t hình h c; m t s y u t th ng kê và đc bi t là kĩ năng gi iạ ế ố ọ ộ ố ế ố ố ặ ệ ả
toán. M t khác ch ng trình sách giáo khoa m i đã có nhi u đi m khác bi t,ặ ươ ớ ề ể ệ
các m ch ki n th c toán h c t l p 1 đn l p 5 đc th ng nh t ch t chạ ế ứ ọ ừ ớ ế ớ ượ ố ấ ặ ẽ
v i nhau theo c u trúc đng tâm giúp cho h c sinh không nh ng đc h c màớ ấ ồ ọ ữ ượ ọ
còn đc c ng c l i ki n th c các l p d i. H c t t môn Toán là đi uượ ủ ố ạ ế ứ ở ớ ướ ọ ố ề
ki n đ h c t t các môn h c khác. Vì v y, vi c gi i toán có l i văn có m t vệ ể ọ ố ọ ậ ệ ả ờ ộ ị
trí quan tr ng, th hi n các đi m sau: ọ ể ệ ở ể
- Qua vi c gi i toán c a h c sinh, giáo viên có th d dàng phát hi n raệ ả ủ ọ ể ễ ệ
nh ng u đi m ho c thi u sót c a các em v ki n th c, kĩ năng và t duy đữ ư ể ặ ế ủ ề ế ứ ư ể
giúp các em phát huy và kh c ph c.ắ ụ
- Vi c gi i toán có th giúp các em th y đc nhi u khái ni m toán h c.ệ ả ể ấ ượ ề ệ ọ
Ví d : các s , các phép tính, các đi l ng... đu có ngu n g c trong cu cụ ố ạ ượ ề ồ ố ộ
s ng hi n th c, trong th c ti n ho t đng c a con ng i, th y đc các m iố ệ ự ự ễ ạ ộ ủ ườ ấ ượ ố
quan h bi n ch ng gi a các d ki n, gi a cái đã cho và cái ph i tìm...ệ ệ ứ ữ ữ ệ ữ ả
- Gi i toán góp ph n quan tr ng rèn luy n cho h c sinh năng l c t duyả ầ ọ ệ ọ ự ư
và nh ng đc tính t t c a con ng i lao đng m i. Khi gi i m t bài toán, tữ ứ ố ủ ườ ộ ớ ả ộ ư
duy c a h c sinh ph i ho t đng m t cách tích c c. Ho t đng trí tu trongủ ọ ả ạ ộ ộ ự ạ ộ ệ
vi c gi i toán góp ph n giáo d c cho các em ý chí v t khó khăn, đc tínhệ ả ầ ụ ượ ứ
c n th n, chu đáo, làm vi c hi u qu , có k ho ch, thói quen xem xét có cănẩ ậ ệ ệ ả ế ạ
c , t ki m tra k t qu công vi c mình làm, có óc đc l p, suy nghĩ sáng t o,ứ ự ể ế ả ệ ộ ậ ạ
t tìm ra nh ng l i gi i m i hay và ng n g n...ự ữ ờ ả ớ ắ ọ
* N i dung ch ng trình toán l p 4:ộ ươ ớ
Ch ng I: Ôn t p các s đn 100000ươ ậ ố ế
Ch ng II: B n phép tính v i các s t nhiên. Hình h c.ươ ố ớ ố ự ọ
Ch ng III: D u hi u chia h t cho 2,5,9,3. Gi i thi u hình bình hành.ươ ấ ệ ế ớ ệ
Ch ng IV: Phân s - Các phép tính v i phân s . Gi i thi u hình thoi.ươ ố ớ ố ớ ệ
Ch ng V: T s - M t s bài t p liên quan đn t s . T l b n đ.ươ ỉ ố ộ ố ậ ế ỉ ố ỉ ệ ả ồ
II. C s th c ti nơ ở ự ễ
3
Tình hình d y h c gi i toán c a giáo viên hi n nay đang đc áp d ngạ ọ ả ủ ệ ượ ụ
ph ng pháp nêu v n đ đ r i h c sinh t tìm h ng gi i quy t. Song h cươ ấ ề ể ồ ọ ự ướ ả ế ọ
sinh l i r t lúng túng v i ph ng pháp này vì các em không bi t tìm “khoá”ạ ấ ớ ươ ế
đ m bài toán (đc bi t là toán t ng h p). N u giáo viên gi ng gi i nhi u sể ở ặ ệ ổ ợ ế ả ả ề ẽ
b coi là không đi m i ph ng pháp và cũng đng th i không phát huy đcị ổ ớ ươ ồ ờ ượ
tính tích c c trong h c t p c a h c sinh. B n thân h c sinh không bi t cáchự ọ ậ ủ ọ ả ọ ế
trình bày bài gi i th nào ho c không xác đnh đc d ng toán đi n hình đả ế ặ ị ượ ạ ể ể
có nh ng b c tính phù h p. Đó chính là nh ng khó khăn khi d y gi i toán ữ ướ ợ ữ ạ ả ở
Ti u h c.ể ọ
PH N II. TH C TR NGẦ Ự Ạ
Vi c d y toán tr ng ti u h c hi n nay có m t s đi m ch a hoànệ ạ ở ườ ể ọ ệ ộ ố ể ư
ch nh, ch a đáp ng đc nhu c u đi m i ngày càng cao. Nhi u h c sinhỉ ư ứ ượ ầ ổ ớ ề ọ
ch a có k năng gi i toán, đc bi t là toán có l i văn.ư ỹ ả ặ ệ ờ
Trong th c t gi ng d y, y u t gi i toán có l i văn là y u t t ng điự ế ả ạ ế ố ả ờ ế ố ươ ố
khó, nó đc xen k v i các m ng ki n th c c a s h c, hình h c, đi l ngượ ẽ ớ ả ế ứ ủ ố ọ ọ ạ ượ
và đo đi l ng. H n n a, các bài toán có l i văn cũng có nhi u d ng khácạ ượ ơ ữ ờ ề ạ
nhau nh bài toán đn, bài toán h p…ư ơ ợ
Qua thăm l p, d gi tôi th y kĩ năng gi i toán có l i văn c a h c sinhớ ự ờ ấ ả ờ ủ ọ
t l p 1 đn l p 5 r t lúng túng, đc bi t là cách tìm ra h ng gi i và câu trừ ớ ế ớ ấ ặ ệ ướ ả ả
l i cho phép tính ch a nhanh và ch a chính xác. Đi u này đã làm m t th iờ ư ư ề ấ ờ
gian trong các gi h c và không t o đc h ng thú h c toán cho h c sinh.ờ ọ ạ ượ ứ ọ ọ
V y làm th nào đ giúp h c sinh gi i toán nhanh và chính xác đng th iậ ế ể ọ ả ồ ờ
t o đc hi u qu t t trong gi h c? Câu h i này đòi h i các nhà làm côngạ ượ ệ ả ố ờ ọ ỏ ỏ
tác giáo d c và nh ng ng i tr c ti p gi ng d y ph i l u tâm. Trong bài vi tụ ữ ườ ự ế ả ạ ả ư ế
này, tôi m nh d n đa ra ạ ạ ư m t s bi n pháp nâng cao ch t l ng gi i toán cóộ ố ệ ấ ượ ả
l i văn cho h c sinh l p 4ờ ọ ớ mà tôi đã đa vào th c nghi m và có hi u qu .ư ự ệ ệ ả
Đ bài c a bài toán có l i văn bao gi cũng có hai ph n: ề ủ ờ ờ ầ
- Ph n đã cho hay còn g i là gi thi t c a bài toán.ầ ọ ả ế ủ
- Ph n ph i tìm hay còn g i là k t lu n c a bài toán.ầ ả ọ ế ậ ủ
- Ngoài ra trong đ toán có nêu m i quan h gi a ph n đã cho và ph nề ố ệ ữ ầ ầ
ph i tìm hay th c ch t là các m i quan h t ng quan ph thu c vào gi thi tả ự ấ ố ệ ươ ụ ộ ả ế
và k t lu n c a bài toán.ế ậ ủ
Quy trình gi i toán có l i văn th ng thông qua các b c sau:ả ờ ườ ướ
B c 1: Đc kĩ đ toán, xác đnh các y u t đã cho, các y u t ph i tìm.ướ ọ ề ị ế ố ế ố ả
B c 2: Thi t l p m i quan h gi a các s đó cho và di n đt n i dungướ ế ậ ố ệ ữ ố ễ ạ ộ
bài toán b ng ngôn ng ho c tóm t t bài toán b ng s đ đo n th ng. Bi uằ ữ ặ ắ ằ ơ ồ ạ ẳ ể
di n các y u t đã cho và các y u t ph i tìm trên s đ đo n th ng.ễ ế ố ế ố ả ơ ồ ạ ẳ
B c 3: Gi i toánướ ả
4
a. D a vào s đ, tóm t t, phân tích các y u t đã cho, các y u t ph iự ơ ồ ắ ế ố ế ố ả
tìm đ l p k ho ch gi i bài toán (các b c gi i)ể ậ ế ạ ả ướ ả
b. Gi i bài toán theo các b c đã l p.ả ướ ậ
B c 4: Ki m tra bài gi i, đi chi u k t qu tìm đc v i các y u tướ ể ả ố ế ế ả ượ ớ ế ố
c a bài toán. (Th l i)ủ ử ạ
Ví d :ụ M t đi tr ng r ng trung bình c 3 ngày tr ng đc 1200 câyộ ộ ồ ừ ứ ồ ượ
thông. H i trong 12 ngày đi đó tr ng đc bao nhiêu cây thông?ỏ ộ ồ ượ
Giáo viên h ng d n h c sinh th c hi n bài toán trên b ng cách dùngướ ẫ ọ ự ệ ằ
ph ng pháp v n đáp, k t h p v i minh h a b ng tóm t t đ toán.ươ ấ ế ợ ớ ọ ằ ắ ề
B c 1: Phân tích n i dung đ toán: ướ ộ ề
- Giáo viên h i: ỏ
+ Bài toán cho bi t gì?ế
+ H c sinh tr l i: M t đi tr ng r ng trung bình c 3 ngày tr ng đcọ ả ờ ộ ộ ồ ừ ứ ồ ượ
1200 cây thông.
+ Bài toán h i gì? ỏ
+ H c sinh tr l i: Trong 12 ngày đi đó tr ng đc bao nhiêu câyọ ả ờ ộ ồ ượ
thông?
B c 2: Tóm t t bài toánướ ắ
Theo nh ng câu tr l i c a h c sinh, giáo viên h ng d n h c sinh tómữ ả ờ ủ ọ ướ ẫ ọ
t t nh sau:ắ ư
Tóm t tắ
3 ngày: 1200 cây
12 ngày:…cây?
Tóm t t trên chính là ch d a cho h c sinh t tìm ra l i gi i và phép tínhắ ỗ ự ọ ự ờ ả
t ng ng.ươ ứ
B c 3: Gi i toánướ ả
* Thi t l p trình t gi i: ế ậ ự ả
- Giáo viên đt câu h i “Mu n bi t trong 12 ngày đi đó tr ng đc baoặ ỏ ố ế ộ ồ ượ
nhiêu cây, ta ph i làm th nào? ”ả ế
- H c sinh tr l i: “Tr c h t ta ph i tìm trong 1 ngày tr ng đc baoọ ả ờ ướ ế ả ồ ượ
nhiêu cây, sau đó m i tìm trong 12 ngày đi đó tr ng đc bao nhiêu cây”.ớ ộ ồ ượ
* Trình bày l i gi iờ ả
Bài gi iả
Trong 1 ngày đi đó tr ng đc s cây là:ộ ồ ượ ố
1200 : 3 = 400 (cây)
5