1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I. ĐƠN VỊ ĐỀ NGHỊ: TRUNG TÂM GDTX YÊN KHÁNH
II. TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
Họ và tên: Nguyễn Văn Thanh
Chức vụ: Giám đốc
Trình độ: Thạc sĩ
Địa chỉ: Khánh Mậu – Yên Khánh – Ninh Bình
Điện thoại: 0912856529
Email: nvthanhyk@ninhbinh.edu.vn
III. TÊN SÁNG KIẾN, LĨNH VỰC ÁP DỤNG
- Tên sáng kiến: Tổ chức dạy học theo hướng tăng thời lượng học tập
và phân hóa đối tượng, giáo viên hướng dẫn học viên học tập hiệu quả
- Lĩnh vực áp dụng: Quản lí hoạt động dạy học ở các trung tâm GDTX
tỉnh Ninh Bình
IV. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. Giải pháp cũ thường làm
Như chúng ta đã biết đối tượng người học của trung tâm nói chung yếu
nhiều về kiến thức, một phần là do đã bỏ học quá lâu, một phần là do không thi
được vào các trường chính quy mới vào đây để học. Mặt khác lại học cùng
chương trình văn hoá cơ bản với các trường THPT, thời lượng học tập lại ít hơn
(37 tuần đối với THPT, 35 tuần đối với GDTX) dẫn đến việc lĩnh hội kiến thức
là hết sức khó khăn. Chính vì vậy việc tăng thời lượng học tập từ 35 tuần lên 37
tuần/năm học làm giảm bớt áp lực cho học viên là hết sức cần thiết.
Đối với chương trình dạy văn hoá cấp THPT ở các trung tâm GDTX tỉnh
Ninh Bình đang thực hiện với thời lượng 35 tuần thực học (trong một năm học),
được chia làm 2 học kỳ, học kỳ I là 18 tuần, học kỳ II là 17 tuần . Số môn học
hiện tại là 9 môn: Toán, Vật lí, Hoá học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí,
Tiếng Anh, Giáo dục công dân; trong đó có 07 môn bắt buộc (Toán, Vật lí, Hoá
học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí) và 02 môn tự chọn (Tiếng Anh, Giáo
2
dục công dân). Số tiết của mỗi môn được quy định theo từng khối lớp được thể
hiện ở bảng dưới đây:
Bảng 1. Quy định số tiết mỗi môn học theo PPCT 35 tuần
TT
Môn
học
HỌC KỲ 1 HỌC KỲ 2
Số
tiết/Tuần Tổng số tiết
18
tuần
Số
tiết/Tuần Tổng số tiết
17
tuần
LỚP LỚP LỚP LỚP
10
11
12
10 11
12 10
11
12
10
11 12
1 Toán 3 4 4 54
72
72
4 4 4 68
68
68
2 Vật lý 2 2 2 36
36
36
2 2 2 34
34
34
3 Hoá học 2 2 2 36
36
36
2 2 2 34
34
34
4 Sinh học 1 2 1 18
36
18
1 1 2 17
17
34
5 Văn-TV 3 3 3 54
54
54
3 4 3 51
68
51
6 Lịch sử 2 1 2 36
18
36
1 1 1 17
17
17
7 Địa lý 1 1 2 18
18
36
2 1 1 34
17
17
8 Tiếng
Anh 3 3 3 54
54
54
3 3 3 51
51
51
9 GDCD 1 1 1 18
18
18
1 1 1 17
17
17
Cộng 18
19
20
324
342
360
1026
19
19
19
323
323
323
969
Khối lớp 10 có tổng số tiết học văn hoá là: 647tiết/ năm học
Khối lớp 11 có tổng số tiết học văn hoá là: 665 tiết/ năm học
Khối lớp 12 có tổng số tiết học văn hoá là: 683 tiết/ năm học
Kết thúc chương trình học văn hoá cấp THPT tại trung tâm GDTX học viên
phải học với tổng số tiết là 1995 tiết, thời lượng mỗi tiết học là 45 phút.
Như vậy đối tượng đầu vào ở các trung tâm GDTX là yếu hơn các trường
THPT công lập trên địa bàn nhưng thời lượng học tập lại ít hơn dẫn đến những khó
khăn cho việc truyền đạt và lĩnh hội kiến thức. Áp lực học tập đối với người học tại
các trung tâm GDTX nặng hơn so với các trường THPT, thời gian để rèn luyện kỹ
năng bị co hẹp lại.
Việc tổ chức dạy học trên lớp của giáo viên còn nhiều hạn chế:
- Thứ nhất, giáo viên thường quan tâm nhiều đến việc truyền đạt kiến thức
theo Phân phối chương trình hiện hành mà ít rèn luyện kỹ năng học của học viên vì
sợ không kịp tiến độ bài dạy, trong khi đó khả năng tiếp thu của học viên các trung
tâm GDTX lại hạn chế.
3
- Thứ hai, giáo viên chưa chú trọng và sử dụng có hiệu quả đến các biện
pháp tâm lý – giao tiếp nhằm động viên tinh thần, cổ vũ, lôi cuốn người học
tham gia một cách tự giác, tích cực vào giờ học; còn nặng về chê, giảm về khen
làm cho học viên dễ bị mặc cảm, tự ti.
` - Thứ ba, giáo viên chưa chú trọng đến việc hướng dẫn học viên tự học,
sử dụng tài liệu, đồ dùng học tập và biết tự kiểm tra, tự đánh giá, tự điều chỉnh.
Hầu hết các trung tâm GDTX trên địa bàn tỉnh chưa chú trọng nhiều đến
việc dạy học phân hóa đối tượng, khả năng nhận thức của các học viên lại khác
nhau nên thời gian quan tâm đến học viên yếu kém không được nhiều. Công tác
tổ chức dạy thêm theo yêu cầu tuy đã được quan tâm nhưng thời lượng còn quá
ít (quân bình mỗi môn học chỉ có 01 tiết/tuần), do vậy học viên ít có thời gian
lấp lỗ hổng kiến thức và luyện tập, thực hành.
2. Giải pháp mới cải tiến
2.1. Mục đích
- Tăng thời lượng học tập của học viên nhằm giảm tải bớt áp lực từ phía
người học; học viên sẽ được tiếp thu bài học một cách nhẹ nhàng hơn, theo kịp
với chương trình hiện hành.
- Việc phân hóa đối tượng giúp cho công tác bồi dưỡng học viên giỏi và
phụ đạo học viên yếu kém thuận lợi và có hiệu quả hơn, giúp cho người học có
thời gian học tập thuận lợi, phù hợp với điều kiện của bản thân.
- Giúp học viên biết cách học và tự học hiệu quả, nâng dần chất lượng dạy
học.
2.2. Nội dung và phương pháp tiến hành
2.2.1. Tăng thời lượng học tập trên lớp của học viên
- Tăng thời lượng học tập từ 35 tuần thành 37 tuần/năm học:
Để học viên sẽ được tiếp thu bài học một cách nhẹ nhàng hơn, theo kịp
với chương trình hiện hành ta thực hiện chương trình với 37 tuần trong một năm
học như bảng sau:
4
Bảng 2. Quy định số tiết mỗi môn học theo PPCT 37 tuần
TT
Môn học
HỌC KỲ 1 HỌC KỲ 2
S
ố
tiết/Tuần
T
ổng số
tiết
19
tuần
S
ố
tiết/Tuần
Tổng số tiết
18
tuần
LỚP LỚP LỚP LỚP
10
11
12
10 11
12
10
11
12
10 11 12
1 Toán 3 4 4 57
76
76
4 4 4 72
72
72
2 Vật lý 2 2 2 38
38
38
2 2 2 36
36
36
3 Hoá học 2 2 2 38
38
38
2 2 2 36
36
36
4 Sinh học 1 2 1 19
38
19
1 1 2 18
18
36
5 Văn-TV 3 3 3 57
57
57
3 4 3 54
72
54
6 Lịch sử 2 1 2 38
19
38
1 1 1 18
18
18
7
Đ
ịa lý
1
1
2
19
19
38
2
1
1
36
18
18
8 Tiếng Anh
3 3 3 57
57
57
3 3 3 54
54
54
9 GDCD 1 1 1 19
19
19
1 1 1 18
18
18
C
ộng 18
19
20
342
361
380
1083
19
19
19
342
342
342
1026
Khối lớp 10 có tổng số tiết học văn hoá là: 684 tiết/ năm học
Khối lớp 11 có tổng số tiết học văn hoá là: 703 tiết/ năm học
Khối lớp 12 có tổng số tiết học văn hoá là: 722 tiết/ năm học
Như vậy khi kết thúc chương trình học văn hoá cấp THPT tại trung tâm
GDTX học viên phải học với tổng số tiết là 2109 tiết, thời lượng mỗi tiết học là 45
phút.
Với việc tăng cho mỗi môn học 2 tuần học như vậy sẽ phần nào kéo giãn
những phần kiến thức khó, làm cho việc tiếp thu kiến thức của học viên nhẹ
nhàng hơn và tăng cường được thời gian luyện tập cho học viên.
- Tổ chức dạy học hai buổi/ngày:
Mục đích của việc tổ chức dạy học hai buổi/ngày là lấp đầy kiến thức bị
hổng từ lớp dưới cho học viên yếu, đặc biệt là học viên đầu cấp, bồi dưỡng học
5
viên khá giỏi. Do học viên các trung tâm GDTX phần nhiều bị hạn chế bởi năng
lực tư duy trìu tượng, khả năng tiếp thu yếu nên đối với một số môn học đòi hỏi
tư duy trìu tượng như Toán, Vật lý, Hóa học và những môn có kết quả khảo sát
đầu năm quá thấp, trung tâm có thể bố trí thêm tiết học vào buổi chiều để bù đắp
những thiếu hụt trong nhận thức, giúp các em đạt được yêu cầu tối thiểu của
chuẩn kiến thức, kỹ năng.
Cách thực hiện: buổi sáng, tổ chức dạy học theo chương trình chính khóa.
Buổi chiều thực hiện kế hoạch dạy học phụ đạo học viên yếu và bồi dưỡng học
viên khá giỏi. Tăng cường luyện tập, thực hành và rèn luyện kỹ năng; tránh nhận
thức một cách máy móc.
2.2.2. Tổ chức dạy học theo hướng phân hoá đối tượng
Đối tượng học viên học chương trình văn hoá cấp THPT của các trung tâm
GDTX có thể chia ra làm hai đối tượng chính: Học sinh trong độ tuổi đi học và
người lao động (đối tượng người lớn tuổi) đi học để nâng cao trình độ và hoàn
thiện chương trình bậc THPT. Chính vì vậy việc dạy học bắt buộc phải theo
hướng phân hoá đối tượng để tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người học mà đặc
biệt là người lao động.
Tại khoản 2 điều 45 (Luật giáo dục 2005) quy định: “ Các hình thức thực
hiện chương trình GDTX để lấy văn bằng của hệ thống GDQD gồm:
• Vừa học vừa làm
• Học từ xa
• Tự học có hướng dẫn”
Trên thực tế tại tỉnh Ninh Bình hoạt động dạy học đang diễn ra dưới hình
thức học tập trung cho cả hai đối tượng học sinh trong độ tuổi đi học và người
lao động. Hình thức tổ chức dạy học tập trung có ưu điểm rất lớn trong việc
nâng cao chất lượng giáo dục, tuy nhiên việc phân chia lớp học phải hết sức hợp
lí mới đạt được hiệu quả cao. Cụ thể:
- Với đối tượng là người lao động (chủ yếu là cán bộ các cấp: xóm, thôn,
xã...) được phân theo lớp học riêng, những lớp học này được tổ chức học vào hai
ngày thứ bẩy và chủ nhật với 7 môn bắt buộc: Toán, Vật lí, Hoá học, Sinh học,