Sinh trưởng và phát
triển ở Động vật
I . KHÁI NI ỆM VỀ SINH TRƯỞNG VÀ
PHÁT TRI ỂN
Cơ thể động vật được hình t hành do kết
quả của quá trình sinh trưởng và phát
t riển của hợp tử theo thời gian. Quá trình
sinh trưởng và phát t riển của động vật
gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau dài hoặc
ngắn, đơn giản hay phức tạp tuỳ thuộc
vào loài động vật và t uỳ thuộc vào điều
kiện sống của chúng.
1 . Khái niệm vê sinh trưởng
Sự sinh trưởng là sự gia tăng kích thước
cũng như khối lượng cơ thể động vật (cả ở
mức độ tế bào, mô, cơ quan và toàn bộ cơ
t hể) theo thời gian.
Ví dụ: sự tổng hợp và t ích luỹ chất làm t ế
bào tăng kích thước, sự phân bào làm
tăng số lượng tế bào và tăng kích thước
mô, kích thước cơ quan làm cho cơ quan
và cơ thể lớn lên. Ví dụ, theo đa sinh
trưởng gà con lớn hơn hợp tử, gà trưởng
t hành lớn hơn gà con.
Tốc độ sinh trưởng của các mô, cơ quan
khác nhau trong cơ thể diễn ra không
giống nhau. Ví dụ: Ở người, đầu của thai
nhi lúc 2 – 3 t háng t uổi dài bằng 1/2 cơ
t hể, đến 5 tháng tuổi thì bằng 1/3, khi
sinh t hì bằng 1/4 và đến tuổi 16 – 18 chỉ
còn bằng 1/7 cơ thể.
Tốc độ sinh trưởng của động vật là chỉ tiêu
quan t rọng trong nghề chăn nuôi.
2 . Khái niệm về phát triển
Sự phát triển của động vật bao gồm ba
quá t rình liên quan m ật thiết với nhau, đó
là sinh t rưởng, phân hoá (biệt hoá) tế bào
và phát sinh hình thái cơ quan và cơ thể.
Ví dụ: Ở người, hợp tử qua 8 ngày phát
t riển thành phôi vị làm tổ trong dạ con
người mẹ với các tế bào khác nhau, sau
đó phát triển thành phôi thần kinh với
mầm các cơ quan và qua 9 t háng 10 ngày
phát t riển thành cơ thể em bé với tất cả
cơ quan khác nhau về cấu tạo và chức
năng, đến tuổi dậy thì (13 – 14 t uổi) phát
t riển cơ thể trưởng thành có khả năng
sinh sản.
3 . Mối quan hệ giữa sinh trưởng và
phát triển
Sự sinh trưởng và phát t riển của cơ thể
luôn liên quan m ật thiết với nhau, đan xen
lẫn nhau và luôn liên quan đến môi trường
sống. Sự sinh trưởng tạo tiền đề cho phát
t riển, ví dụ: nòng nọc phải lớn đạt kích
thước nào đó mới biến thành ếch, cơ thể
ếch phải đạt được kích thước nào đấy mới
có t hể phát dục sinh sản, ngược lại, cơ thể
trước tuổi phát dục lớn rất nhanh, đến tuổi
sau phát dục tốc độ sinh trưởng sẽ chậm
lại.
Tốc độ sinh trưởng cũng diễn ra không
đồng đều ở các giai đoạn phát triển khác
nhau. Ví dụ: Ở người, sinh trưởng nhanh
nhất khi thai nhi đạt 4 tháng tuổi và ở tuổi
dậy thì. Sinh t rưởng tối đa của cơ thể đạt
ở tuổi trưởng thành và t uỳ thuộc vào m ỗi
loài động vật. Ví dụ: thạch sùng dài