N i dung : Khái ni m v tín hi u âm t n, Cao t n, sóng đi n t , Quá trình đi u chộ ệ ề ệ ầ ầ ệ ừ ề ế
sóng AM và x lý tín hi u đài phát, u nh c đi m c a sóng phát thanh AM, Quáử ệ ở ư ượ ể ủ
trình đi u ch FM và x lý phát sóng FM, u và nh c đi m c a phát thanh trên sóngề ế ử ư ượ ể ủ
FM
1. Nguyên lý phát thanh trên sóng AM
a) Khái ni m v tín hi u âm t n ( Audio )ệ ề ệ ầ :
Tín hi u âm t n là tín hi u c a sóng âm thanh sau khi đ c đ i thành tín hi uệ ầ ệ ủ ượ ổ ệ
đi n thông qua Micro.ệ
Sóng âm thanh là m t d ng sóng c h c truy n trong không gian, khi sóng âm thanhộ ạ ơ ọ ề
va ch m vào màng Micro làm cho màng Micro rung lên, làm cho cu n dây g n v iạ ộ ắ ớ
màng Micro đ c đ t trong t tr ng c a nam châm dao đ ng, hai đ u cu n dây ta thuượ ặ ừ ườ ủ ộ ầ ộ
đ c m t đi n áp c m ng => đó chính là tín hi u âm t n .ượ ộ ệ ả ứ ệ ầ
Micro đ i sóng âm thanh thành tín hi u âm t n (Audio)ổ ệ ầ
Tín hi u âm t n có gi i t n t 20Hz đ n 20KHz và không có kh năng b c x thànhệ ầ ả ầ ừ ế ả ứ ạ
sóng đi n t đ truy n trong không gian, do đó đ truy n tín hi u âm t n đi xa hàngệ ừ ể ề ể ề ệ ầ
trăm, hàng ngàn Km. Ng i ta ph i gi tín hi u âm t n c n truy n vào sóng cao t nườ ả ử ệ ầ ầ ề ầ
g i là sóng mang, sau đó cho sóng mang b c x thành sóng đi n t truy n đi xa v iọ ứ ạ ệ ừ ề ớ
v n t c ánh sáng.ậ ố
b) Khái ni m v tín hi u cao t n và sóng đi n t . ệ ề ệ ầ ệ ừ
Tín hi u cao t n là các tín hi u đi n có t n s trên 30KHz, tín hi u cao t n có tínhệ ầ ệ ệ ầ ố ệ ầ
ch t b c x thành sóng đi n t . Thí d trên m t dây d n có tín hi u cao t n ch y qua ,ấ ứ ạ ệ ừ ụ ộ ẫ ệ ầ ạ
thì dây d n có m t sóng gây can nhi u ra xung quanh, đó chính là sóng đi n t do dòngẫ ộ ễ ệ ừ
đi n cao t n b c x ra không gian.ệ ầ ứ ạ
Sóng đi n t ệ ừ : Là sóng truy n d n trong không gian v i v n t c b ng v n t c ánhề ẫ ớ ậ ố ằ ậ ố
sáng, có t n s t 30KHz đ n hàng ngàn MHz, cong ng i đã s d ng sóng đi n tầ ố ừ ế ườ ử ụ ệ ừ
trong các lĩnh v c thông tin , vô tuy n đi n , truy n thanh, truy n hình, trong đó Radioự ế ệ ề ề
là lĩnh v c truy n thanh chi m gi i t n t 30KHz đ n kho ng 16MHz v i các sóngự ề ế ả ầ ừ ế ả ớ
đi u ch AM, và t 76MHz đ n 130MHz v i các sóng đi u ch FM. ề ế ừ ế ớ ề ế
c) Quá trình đi u ch AM ( Amplitude Moducation : Đi u ch biên đ ) ề ế ề ế ộ
Đi u ch AM là quá trình đi u ch tín hi u t n s th p(ề ế ề ế ệ ầ ố ấ nh tín hi u âm t n, tínư ệ ầ
hi u video ) vào t n s cao t n theo ph ng th c => Bi n đ i biên đ tín hi u cao t nệ ầ ố ầ ươ ứ ế ổ ộ ệ ầ
theo hình d ng c a tín hi u âm t n => Tín hi u cao t n thu đ c g i là sóng mang.ạ ủ ệ ầ ệ ầ ượ ọ
Tín hi u vào và ra c a m ch đi u ch AM ệ ủ ạ ề ế
Tín hi u âm t n có th l y t Micro sau đó khu ch đ i qua m ch khu ch đ i âmệ ầ ể ấ ừ ế ạ ạ ế ạ
t n, ho c có th l y t các thi t b khác nh đài Cassette, Đ u đĩa CD ..ầ ặ ể ấ ừ ế ị ư ầ
Tín hi u cao t n đ c t o b i m ch t o dao đ ng, t n s cao t n là t n s theo quyệ ầ ượ ạ ở ạ ạ ộ ầ ố ầ ầ ố
đ nh c a đài phát.ị ủ
Tín hi u đ u ra là sóng mang có t n s b ng t n s cao t n, có biên đ thay đ i theoệ ầ ầ ố ằ ầ ố ầ ộ ổ
tín hi u âm t n.ệ ầ
d) Quá trình phát tín hi u đài phát .ệ ở
Quá trình phát sóng Radio AM
Tín hi u sau khi đi u ch thành sóng mang đ c khu ch đ i lên công xu t hàngệ ề ế ượ ế ạ ấ
ngàn Wat sau đó đ c truy n ra Anten phát .ượ ề
Sóng đi n t phát ra t Anten truy n đi trong không gian b ng v n t c c a ánh sáng,ệ ừ ừ ề ằ ậ ố ủ
sóng AM có th truy n đi r t xa hàng ngàn Km và chúng truy n theo đ ng th ng, vàể ề ấ ề ườ ẳ
cũng có các tính ch t ph n x , khúc x nh ánh sáng.ấ ả ạ ạ ư
e) Đ ng truy n t đài phát đ n máy thu cáchườ ề ừ ế n a vòng trái đ t.ử ấ
V i các đài phát xa cách chúng ta n a vòng trái đ t nh đài BBC phát t Anhớ ở ử ấ ư ừ
Qu c, sóng đi n t truy n theo đ ng th ng g p t ng đi n ly chúng ph n x xu ngố ệ ừ ề ườ ẳ ặ ầ ệ ả ạ ố
trái đ t r i l i ph n x ng c lên nhi u l n m i đ n đ c máy thu, vì v y tín hi u điấ ồ ạ ả ạ ượ ề ầ ớ ế ượ ậ ệ
t i máy thu r t y u và sóng không n đ nhớ ấ ế ổ ị
Đ có th truy n tín hi u đi xa, các đài phát th ng phát băng sóng ng n có t n sể ể ề ệ ườ ở ắ ầ ố
sóng mang t 4 MHz đ n kho ng 23 MHz .ừ ế ả
Đ ng truy n sóng c a các Đài phát xa máy thuườ ề ủ ở
f) u và nh c đi m c a phát thanh trên sóng AM Ư ượ ể ủ
u đi m : Ư ể c a sóng AM là có th truy n đi xa t i hàng nghìn Km ủ ể ề ớ
Nh c đi mượ ể : c a sóng AM là d b can nhi u, d i t n âm thanh b c t sén do đ củ ễ ị ễ ả ầ ị ắ ặ
đi m c a m ch tách sóng đi u biên, do đó ch t l ng âm thanh bể ủ ạ ề ấ ượ ị h n ch . ạ ế
2. Nguyên lý phát thanh trên sóng FM
FM là vi t t t c a ( Fryquency Moducation : Đi u ch t n s ) là đi u ch theoế ắ ủ ề ế ầ ố ề ế
ph ng th c làm thay đ i t n s c a tín hi u cao t n theo biên đ c a tín hi u âm t n,ươ ứ ổ ầ ố ủ ệ ầ ộ ủ ệ ầ
kho ng t n s bi n đ i là 150KHzả ầ ố ế ổ
Sóng FM là sóng c c ng n đ i v i tín hi u Radio, sóng FM th ng phát d i t nự ắ ố ớ ệ ườ ở ả ầ
t 76MHz đ n 108MHz ừ ế
a) M ch đi u ch FM ạ ề ế
Đi u ch FM ( Fryquency Moducation : Đi u ch t n s ) ề ế ề ế ầ ố
V i m ch đi u ch t n s thì sóng mang có biên đ không đ i, nh ng t n s thayớ ạ ề ế ầ ố ộ ổ ư ầ ố
đ i theo biên đ c a tín hi u âm t n, khi biên đ tín hi u âm t n tăng thì t n s caoổ ộ ủ ệ ầ ộ ệ ầ ầ ố
t n tăng, khi biên đ âm t n gi m thì t n s cao t n gi m.ầ ộ ầ ả ầ ố ầ ả Nh v y sóng mang FM cóư ậ
t n s tăng gi m theo tín hi u âm t n và gi i h n tăng gi m này là +150KHz vàầ ố ả ệ ầ ớ ạ ả
-150KHz , nh v y t n s sóng mang đi u t n có d i thông là 300KHZ.ư ậ ầ ố ề ầ ả
Thí d n u đài ti ng nói vi t nam phát trên sóng FM 100MHz thì nó truy n đi m tụ ế ế ệ ề ộ
d i t n t 99,85 MHz đ n 100,15 MHz.ả ầ ừ ế
b) Quá trình phát sóng FM
Quá trình phát sóng FM t ng t nh phát sóng AM, sóng mang sau khi đi u chươ ự ư ề ế
cũng đ c khu ch đ i r i đ a ra An ten đ phát x truy n đi xaượ ế ạ ồ ư ể ạ ề
c) u và nh c đi m c a sóng FM .Ư ượ ể ủ
Sóng FM có nhi u u đi m v m t t n s , d i t n âm thanh sau khi tách sóng đi uề ư ể ề ặ ầ ố ả ầ ề
t n có ch t l ng r t t t,ầ ấ ượ ấ ố cho âm thanh trung th c và có th truy n âm thanh Stereo ,ự ể ề
sóng FM ít b can nhi u h n só v i sóng AM.ị ễ ơ ớ
Nh c đi m c a sóng FM là c ly truy n sóng ng n, ch truy n đ c c ly t vàiượ ể ủ ự ề ắ ỉ ề ượ ự ừ
ch c đ n vài trăm Km , do đó sóng FM th ng đ c s d ng làm sóng phát thanh trênụ ế ườ ượ ử ụ
các đ a ph ng.ị ươ