GV Ki u Thanh B cề ắ THPT L ng Phúươ ĐT 0979132309
H và tên h c ọ ọ
sinh:........................................L P:...............ỚTr ng:ườ ...................................................
I. TÓM T T LÝ THUY T: Ắ Ế
1. B c sóng:ướ λ = vT = v/f
Trong đó: λ: B c sóng; T (s): Chu k c a sóng; f (Hz): T nướ ỳ ủ ầ
s c a sóngố ủ
v: T c đ truy n sóng (có đn v t ng ng v i đn v c aố ộ ề ơ ị ươ ứ ớ ơ ị ủ
λ)
2. Ph ng trình sóngươ
T i đi m O: uạ ể O = Acos(t + ϕ)
T i đi m M cách O m t đo n x trên ph ng truy n sóng.ạ ể ộ ạ ươ ề
* Sóng truy n theo chi u d ng c a tr c Ox thìề ề ươ ủ ụ
uM = AMcos(t + ϕ -
x
v
ω
) = AMcos(t + ϕ -
2x
πλ
)
* Sóng truy n theo chi u âm c a tr c Ox thì ề ề ủ ụ
uM = AMcos(t + ϕ +
x
v
ω
) = AMcos(t + ϕ +
2x
πλ
)
3. Đ l ch pha gi a hai đi m cách ngu n m t kho ng xộ ệ ữ ể ồ ộ ả 1, x2
1 2 1 2
2
x x x x
v
ϕ ω π λ
− −
∆ = =
N u 2 đi m đó n m trên m t ph ng truy n sóng và cách nhau m t kho ng x thì:ế ể ằ ộ ươ ề ộ ả
2
x x
v
ϕ ω π λ
∆ = =
L u ý: ưĐn v c a x, xơ ị ủ 1, x2,
λ
và v ph i t ng ng v i nhauả ươ ứ ớ
4. Trong hi n t ng truy n sóng trên s i dây, dây đc kích thích dao đng b i nam châmệ ượ ề ợ ượ ộ ở
đi n v i t n s dòng đi n là f thì t n s dao đng c a dây là 2f.ệ ớ ầ ố ệ ầ ố ộ ủ
II. Bài t p tr c nghi m:ậ ắ ệ
Câu 1: M t ng i quan sát m t chi c phao trên m t bi n, th y nó nhô cao 10 l n trongộ ườ ộ ế ặ ể ấ ầ
kho ng th i gian 27s. Chu kì c a sóng bi n làả ờ ủ ể
A. 2,45s. B. 2,8s. C. 2,7s. D. 3s.
Câu 2: M t ng i quan sát sóng trên m t h th y kho ng cách gi a hai ng n sóng liên ti pộ ườ ặ ồ ấ ả ữ ọ ế
b ng 120cm và có 4 ng n sóng qua tr c m t trong 6s. ằ ọ ướ ặ T c đ truy n sóng trên m t n cố ộ ề ặ ướ
là
A. 0,6m/s. B. 0,8m/s. C. 1,2m/s. D. 1,6m/s.
Câu 3: T i m t đi m O trên m t n c yên tĩnh có m t ngu n dao đng đi u hoà theoạ ộ ể ặ ướ ộ ồ ộ ề
ph ng th ng đng v i t n s f = 2Hz. T đi m O có nh ng g n sóng tròn lan r ng ra xaươ ẳ ứ ớ ầ ố ừ ể ữ ợ ộ
xung quanh. Kho ng cách gi a hai g n sóng k ti p là 20cm. T c đ truy n sóng trên m tả ữ ợ ế ế ố ộ ề ặ
n c làướ
SÓNG CƠ
1
ĐI C NG V SÓNG CẠ ƯƠ Ề Ơ
13
4
O
x
M
x
GV Ki u Thanh B cề ắ THPT L ng Phúươ ĐT 0979132309
A. 20cm/s. B. 40cm/s. C. 80cm/s. D. 120cm/s.
Câu 4: M t sóng âm có t n s 510Hz lan truy n trong không khí v i t c đ 340m/s, độ ầ ố ề ớ ố ộ ộ
l ch pha c a sóng t i hai đi m M, N trên cùng m t ph ng truy n sóng cách nhau 50cm làệ ủ ạ ể ộ ươ ề
A.
rad
2
3
. B.
rad
3
2
. C.
rad
2
. D.
rad
3
.
Câu 5: M t sóng có t n s 500Hz có t c đ lan truy n 350m/s. Hai đi m g n nh t trênộ ầ ố ố ộ ề ể ầ ấ
cùng ph ng truy n sóng ph i cách nhau m t kho ng là bao nhiêu đ gi a chúng có đươ ề ả ộ ả ể ữ ộ
l ch pha b ng ệ ằ
/3 rad.
A. 11,6cm. B. 47,6cm. C. 23,3cm. D. 4,285m.
Câu 6: Ng i ta đt chìm trong n c m t ngu n âm có t n s 725Hz và t c đ truy n âmườ ặ ướ ộ ồ ầ ố ố ộ ề
trong n c là 1450m/s. Kho ng cách gi a hai đi m g n nhau nh t trong n c dao đngướ ả ữ ể ầ ấ ướ ộ
ng c pha làượ
A. 0,25m. B. 1m. C. 0,5m. D. 1cm.
Câu 7: T i đi m S trên m t n c yên tĩnh có ngu n dao đng đi u hoà cùng ph ng th ngạ ể ặ ướ ồ ộ ề ươ ẳ
đng v i t n s 50Hz. Khi đó trên m t n c hình thành hai sóng tròn đng tâo S. T i haiứ ớ ầ ố ặ ướ ồ ạ
đi m M, N cách nhau 9cm trên đng th ng đng đi qua S luôn dao đng cùng pha v iể ườ ẳ ứ ộ ớ
nhau. Bi t r ng, t c đ truy n sóng thay đi trong kho ng t 70cm/s đn 80cm/s. T c đế ằ ố ộ ề ổ ả ừ ế ố ộ
truy n sóng trên m t n c làề ặ ướ
A. 75cm/s. B. 80cm/s. C. 70cm/s. D. 72cm/s.
Câu 8: T i đi m S trên m t n c yên tĩnh có ngu n dao đng đi u hoà theo ph ng th ngạ ể ặ ướ ồ ộ ề ươ ẳ
đng v i t n s f. Khi đó trên m t n c hình thành h sóng tròn đng tâm S. T i hai đi mứ ớ ầ ố ặ ướ ệ ồ ạ ể
M, N n m cách nhau 5cm trên đng th ng đi qua S luôn dao đng ng c pha nhau. Bi tằ ườ ẳ ộ ượ ế
t c đ truy n sóng trên m t n c là 80cm/s và t n s c a ngu n dao đng thay đi trongố ộ ề ặ ướ ầ ố ủ ồ ộ ổ
kho ng t 48Hz đn 64Hz. T n s dao đng c a ngu n làả ừ ế ầ ố ộ ủ ồ
A. 64Hz. B. 48Hz. C. 60Hz. D. 56Hz.
Câu 9: M t sóng c h c lan truy n trong không khí có b c sóng ộ ơ ọ ề ướ
. Kho ng cách gi a haiả ữ
đi m trên cùng m t ph ng truy n sóng dao đng vuông pha nhau là:ể ộ ươ ề ộ
A.
. B.
. C.
)1k2(d
. D.
kd
.
Câu 10: M t sóng âm đc mô t b i ph ng trình y = Acos2ộ ượ ả ở ươ
(
x
T
t
). T c đ c c điố ộ ự ạ
c a phân t môi tr ng b ng 4 l n t c đ truy n sóng khiủ ử ườ ằ ầ ố ộ ề
A.
= 4
A. B.
=
A/2. C.
=
A. D.
=
A/4.
Câu 11: Trên s i dây OA, đu A c đnh và đu O dao đng đi u hoà có ph ng trình uợ ầ ố ị ầ ộ ề ươ O =
5cos(5
t)(cm). T c đ truy n sóng trên dây là 24cm/s và gi s trong quá trình truy n sóngố ộ ề ả ử ề
biên đ sóng không đi. Ph ng trình sóng t i đi m M cách O m t đo n 2,4cm làộ ổ ươ ạ ể ộ ạ
A. uM = 5cos(5
t +
/2)(cm). B. uM = 5cos(5
t -
/2)(cm).
C. uM = 5cos(5
t -
/4)(cm). D. uM = 5cos(5
t +
/4)(cm).
Câu 12: Gi s t i ngu n O có sóng dao đng theo ph ng trình: ả ử ạ ồ ộ ươ
tcosAuO
. Sóng này
truy n d c theo tr c Ox v i t c đ v, b c sóng là ề ọ ụ ớ ố ộ ướ
. Ph ng trình sóng c a m t đi m Mươ ủ ộ ể
n m trên ph ng Ox cách ngu n sóng m t kho ng d là:ằ ươ ồ ộ ả
A.
)
v
d
t(sinAu M
. B.
)
d
2tcos(Au M
.
SÓNG CƠ
2
GV Ki u Thanh B cề ắ THPT L ng Phúươ ĐT 0979132309
C.
)
v
d
t(cosAu M
.D.
)
d
2tcos(Au M
.
Câu 13: M t sóng c h c lan truy n trên m t ph ng truy n sóng v i t c đ 40cm/s.ộ ơ ọ ề ộ ươ ề ớ ố ộ
Ph ng trình sóng c a m t đi m O trên ph ng truy n đó là uươ ủ ộ ể ươ ề O = 2cos2
t(cm). Ph ngươ
trình sóng t i m t đi m N n m tr c O và cách O m t đo n 10cm làạ ộ ể ằ ướ ộ ạ
A. uN = 2cos(2
t +
/2)(cm). B. uN = 2cos(2
t -
/2)(cm).
C. uN = 2cos(2
t +
/4)(cm). D. uN = 2cos(2
t -
/4)(cm).
Câu 14: M t sóng c h c lan truy n trong m t môi tr ng v t ch t t i m t đi m cáchộ ơ ọ ề ộ ườ ậ ấ ạ ộ ể
ngu n x(m) có ph ng trình sóng u = 4cos(ồ ươ
3
t -
3
2
x)(cm). T c đ trong môi tr ng đó cóố ộ ườ
giá tr ị
A. 0,5m/s. B. 1m/s. C. 1,5m/s. D. 2m/s.
I. TÓM T T LÝ THUY T: Ắ Ế
Giao thoa c a hai sóng phát ra t hai ngu n sóng k t h p Sủ ừ ồ ế ợ 1, S2 cách nhau m t kho ng ộ ả l:
Xét đi m M cách hai ngu n l n l t dể ồ ầ ượ 1, d2
Ph ng trình sóng t i 2 ngu n ươ ạ ồ
1 1
Acos(2 )u ft
π ϕ
= +
và
2 2
Acos(2 )u ft
π ϕ
= +
Ph ng trình sóng t i M do hai sóng t hai ngu n truy n t i:ươ ạ ừ ồ ề ớ
1
1 1
Acos(2 2 )
M
d
u ft
π π ϕ
λ
= − +
và
2
2 2
Acos(2 2 )
M
d
u ft
π π ϕ
λ
= − +
Ph ng trình giao thoa sóng t i M: ươ ạ uM = u1M + u2M
1 2 1 2 1 2
2 os os 2
2 2
M
d d d d
u Ac c ft
ϕ ϕϕ
π π π
λ λ
− + +∆
� � � �
= + − +
� � � �
� � � �
Biên đ dao đng t i M: ộ ộ ạ
1 2
2 os 2
M
d d
A A c
ϕ
πλ
− ∆
� �
= +
� �
� �
v i ớ
1 2
ϕ ϕ ϕ
∆ = −
Chú ý: * S c c đi: ố ự ạ
(k Z)
2 2
l l
k
ϕ ϕ
λ π λ π
∆ ∆
− + < < + +
* S c c ti u: ố ự ể
1 1 (k Z)
2 2 2 2
l l
k
ϕ ϕ
λ π λ π
∆ ∆
− − + < < + − +
1. Hai ngu n dao đng cùng pha (ồ ộ
1 2
0
ϕ ϕ ϕ
∆ = − =
)
* Đi m dao đng c c đi: dể ộ ự ạ 1 – d2 = kλ (kZ)
S đng ho c s đi m (ố ườ ặ ố ể không tính hai ngu nồ):
l l
k
λ λ
− < <
* Đi m dao đng c c ti u (không dao đng): dể ộ ự ể ộ 1 – d2 = (2k+1)
2
λ
(kZ)
S đng ho c s đi m (ố ườ ặ ố ể không tính hai ngu nồ):
1 1
2 2
l l
k
λ λ
− − < < −
Chú ý: V i bài toán tìm s đng dao đng c c đi và không dao đng gi a hai đi m M, Nớ ố ườ ộ ự ạ ộ ữ ể
cách hai ngu n l n l t là dồ ầ ượ 1M, d2M, d1N, d2N.
SÓNG CƠ
3
GIAO THOA SÓNG CƠ
14
4
GV Ki u Thanh B cề ắ THPT L ng Phúươ ĐT 0979132309
Đt ặdM = d1M - d2M ; dN = d1N - d2N và gi s ả ử dM < dN.
+ Hai ngu n dao đng cùng pha:ồ ộ
C c đi: ự ạ dM < k < dN
C c ti u: ự ể dM < (k+0,5) < dN
+ Hai ngu n dao đng ng c pha:ồ ộ ượ
C c đi:ự ạ dM < (k+0,5) < dN
C c ti u: ự ể dM < k < dN
S giá tr nguyên c a k tho mãn các bi u th c trên là s đng c n tìm.ố ị ủ ả ể ứ ố ườ ầ
Câu 1: Hai ngu n k t h p A, B cách nhau 10cm có ph ng trình dao đng là uồ ế ợ ươ ộ A = uB =
5cos20
t(cm). T c đ truy n sóng trên m t ch t l ng là 1m/s. Ph ng trình dao đng t ngố ộ ề ặ ấ ỏ ươ ộ ổ
h p t i đi m M trên m t n c là trung đi m c a AB làợ ạ ể ặ ướ ể ủ
A. uM = 10cos(20
t) (cm). B. uM = 5cos(20
t -
)(cm).
C. uM = 10cos(20
t-
)(cm). D. uM = 5cos(20
t +
)(cm).
Câu 2: Trên m t thoáng c a ch t l ng có hai ngu n k t h p A, B có ph ng trình daoặ ủ ấ ỏ ồ ế ợ ươ
đng là uộA = uB = 2cos10
t(cm).T c đ truy n sóng là 3m/s. Ph ng trình dao đng sóngố ộ ề ươ ộ
t i M cách A, B m t kho ng l n l t là dạ ộ ả ầ ượ 1 = 15cm; d2 = 20cm là
A. u = 2cos
12
.sin(10
t -
12
7
)(cm). B. u = 4cos
12
.cos(10
t -
12
7
)(cm).
C. u = 4cos
12
.cos(10
t +
6
7
)(cm). D. u = 2
3
cos
12
.sin(10
t -
6
7
)(cm).
Câu 3: T i hai đi m A, B trên m t n c có hai ngu n dao đng cùng pha và cùng t n s f =ạ ể ặ ướ ồ ộ ầ ố
12Hz. T i đi m M cách các ngu n A, B nh ng đo n dạ ể ồ ữ ạ 1 = 18cm, d2 = 24cm sóng có biên độ
c c đi. Gi a M và đng trung tr c c a AB có hai đng vân dao đng v i biên đ c cự ạ ữ ườ ự ủ ườ ộ ớ ộ ự
đi. T c đ truy n sóng trên m t n c b ng: ạ ố ộ ề ặ ướ ằ
A. 24cm/s. B. 26cm/s. C. 28cm/s. D. 20cm/s.
Câu 4: Trong m t thí nghi m v giao thoa sóng trên m t n c, hai ngu n k t h p A, B daoộ ệ ề ặ ướ ồ ế ợ
đng v i t n s f = 15Hz và cùng pha. T i m t đi m M trên m t n c cách A, B nh ngộ ớ ầ ố ạ ộ ể ặ ướ ữ
kho ng dả1 = 16cm, d2 = 20cm sóng có biên đ c c ti u. Gi a M và đng trung tr c c aộ ự ể ữ ườ ự ủ
AB có hai dãy c c đi. T c đ truy n sóng trên m t n c làự ạ ố ộ ề ặ ướ
A. 24cm/s. B. 20cm/s. C. 36cm/s. D. 48cm/s.
Câu 5: Hai ngu n k t h p A, B cách nhau 10cm dao đng theo ph ng trình u = Acos100ồ ế ợ ộ ươ
t(mm) trên m t thoáng c a thu ngân, coi biên đ không đi. Xét v m t phía đng trungặ ủ ỷ ộ ổ ề ộ ườ
tr c c a AB ta th y vân b c k đi qua đi m M có hi u s MA - MB = 1cm và vân b c (k+5)ự ủ ấ ậ ể ệ ố ậ
cùng tính ch t dao đng v i vân b c k đi qua đi m N có NA – NB = 30mm. T c đ truy nấ ộ ớ ậ ể ố ộ ề
sóng trên m t thu ngân làặ ỷ
A. 10cm/s. B. 20cm/s. C. 30cm/s. D. 40cm/s.
Câu 6: T o t i hai đi m A và B hai ngu n sóng k t h p cách nhau 8cm trên m t n c luônạ ạ ể ồ ế ợ ặ ướ
dao đng cùng pha nhau. T n s dao đng 80Hz. T c đ truy n sóng trên m t n c làộ ầ ố ộ ố ộ ề ặ ướ
40cm/s. Gi a A và B có s đi m dao đng v i biên đ c c đi làữ ố ể ộ ớ ộ ự ạ
A. 30đi m.ểB. 31đi m.ểC. 32 đi m.ểD. 33 đi m.ể
Câu 7: T o t i hai đi m A và B hai ngu n sóng k t h p cách nhau 10cm trên m t n c daoạ ạ ể ồ ế ợ ặ ướ
đng cùng pha nhau. T n s dao đng 40Hz. T c đ truy n sóng trên m t n c là 80cm/s.ộ ầ ố ộ ố ộ ề ặ ướ
S đi m dao đng v i biên đ c c ti u trên đo n AB làố ể ộ ớ ộ ự ể ạ
SÓNG CƠ
4
GV Ki u Thanh B cề ắ THPT L ng Phúươ ĐT 0979132309
A. 10 đi m.ểB. 9 đi m.ểC. 11 đi m.ểD. 12 đi m.ể
Câu 8: Trong m t thí nghi m giao thoa sóng trên m t n c, có hai ngu n k t h p A và Bộ ệ ặ ướ ồ ế ợ
dao đng cùng pha v i t n s f = 20Hz, cách nhau 8cm. T c đ truy n sóng trên m t n cộ ớ ầ ố ố ộ ề ặ ướ
v = 30cm/s. G i C và D là hai đi m trên m t n c sao cho ABCD là hình vuông. S đi mọ ể ặ ướ ố ể
dao đng v i biên đ c c đi trên đo n CD là:ộ ớ ộ ự ạ ạ
A. 11 đi m.ểB. 5 đi m.ểC. 9 đi m.ểD. 3 đi m.ể
Câu 9: Hai ngu n k t h p A, B cách nhau 50mm, dao đng cùng pha theo ph ng trình u =ồ ế ợ ộ ươ
Acos(200
t
)(mm) trên m t thu ngân. T c đ truy n sóng trên m t thu ngân là v =ặ ỷ ố ộ ề ặ ỷ
80cm/s. Đi m g n nh t dao đng cùng pha v i ngu n trên đng trung tr c c a AB cáchể ầ ấ ộ ớ ồ ườ ự ủ
ngu n A làồ
A. 16mm. B. 32cm. C. 32mm. D. 24mm.
Câu 10: Hai ngu n k t h p A và B cách nhau 50mm l n l t dao đng theo ph ng trìnhồ ế ợ ầ ượ ộ ươ
u1 = Acos200
t(cm) và u2 = Acos(200
t +
)(cm) trên m t thoáng c a thu ngân. Xét vặ ủ ỷ ề
m t phía c a đng trung tr c c a AB, ng i ta th y vân b c k đi qua đi m M có MA –ộ ủ ườ ự ủ ườ ấ ậ ể
MB = 12mm và vân b c (k +3)(cùng lo i v i vân b c k) đi qua đi m N có NA – NB =ậ ạ ớ ậ ể
36mm. S đi m c c đi giao thoa trên đo n AB làố ể ự ạ ạ
A. 12. B. 13. C. 11. D. 14.
Câu 11: Trong thí nghi m v giao thoa sóng trên m t n c, hai ngu n k t h p A, B daoệ ề ặ ướ ồ ế ợ
đng cùng pha v i t n s 28Hz. T i m t đi m M cách các ngu n A, B l n l t nh ngộ ớ ầ ố ạ ộ ể ồ ầ ượ ữ
kho ng dả1 = 21cm, d2 = 25cm. Sóng có biên đ c c đi. Gi a M và đng trung tr c c aộ ự ạ ữ ườ ự ủ
AB có ba dãy c c đi khác. T c đ truy n sóng trên m t n c làự ạ ố ộ ề ặ ướ
A. 37cm/s. B. 112cm/s. C. 28cm/s. D. 0,57cm/s.
Câu 12: Trong thí nghi m v giao thoa sóng trên m t n c, hai ngu n k t h p A, B daoệ ề ặ ướ ồ ế ợ
đng cùng pha v i t n s 16Hz. T i m t đi m M cách các ngu n A, B l n l t nh ngộ ớ ầ ố ạ ộ ể ồ ầ ượ ữ
kho ng dả1 = 30cm, d2 = 25,5cm, sóng có biên đ c c đi. Gi a M và đng trung tr c c aộ ự ạ ữ ườ ự ủ
AB có hai dãy c c đi khác. T c đ truy n sóng trên m t n c làự ạ ố ộ ề ặ ướ
A. 24m/s. B. 24cm/s. C. 36m/s. D. 36cm/s.
I. TÓM T T LÝ THUY T: Ắ Ế
1. M t s chú ýộ ố
* Đu c đnh ho c đu dao đng nh là nút sóng.ầ ố ị ặ ầ ộ ỏ
* Đu t do là b ng sóngầ ự ụ
* Hai đi m đi x ng v i nhau qua nút sóng luôn dao đng ng c pha.ể ố ứ ớ ộ ượ
* Hai đi m đi x ng v i nhau qua b ng sóng luôn dao đng cùng pha.ể ố ứ ớ ụ ộ
* Các đi m trên dây đu dao đng v i biên đ không đi ể ề ộ ớ ộ ổ năng l ng không truy n điượ ề
* Kho ng th i gian gi a hai l n s i dây căng ngang (các ph n t đi qua VTCB) là n a chuả ờ ữ ầ ợ ầ ử ử
k .ỳ
2. Đi u ki n đ có sóng d ng trên s i dây dài ề ệ ể ừ ợ l:
SÓNG CƠ
5
PH N X SÓNG. SÓNG D NGẢ Ạ Ừ
15
4A
B ngụNút
B