TRUNG TÂM LTĐH KHAI TRÍ - tel : 0982.166.955
Ch đ : S ĐI N LIủ ề Ự Ệ
Bài toán 1: CH T ĐI N LI M NHẤ Ệ Ạ
1. Vi t ph ng trình ch t đi n li m nhế ươ ấ ệ ạ
Axit : HCl, H2SO4 , HNO3 ...
HCl H→+ + Cl-
H2SO4 2H→+ + SO42-
Bazo : NaOH, Ca(OH)2 ...
NaOH Na→+ + OH-
Ca(OH)2 Ca→2+ + 2OH-
Mu i : NaCl, CaClố2 , Al2(SO4)3
NaCl Na→+ + Cl-
CaCl2 Ca→2+ + 2Cl-
Al2(SO4)3 2Al→3+ + 3SO42-
2. XÁC ĐNH N NG Đ MOL IONỊ Ồ Ộ
B1 : Tính s mol ch t đi n liố ấ ệ
B2 : Vi t ph ng trình đi n li, bi u di n s mol lên ph ng trình đi n liế ươ ệ ể ễ ố ươ ệ
B3 : Tính n ng đ mol ion : ồ ộ
M
n
CV
=
Bài 1.1. Vi t ph ng trình đi n li các ch t sau đây (n u có ) :ế ươ ệ ấ ế
1. HClO4 2. Sr(OH)23. K3PO44. BaCl25. AgCl 6. Fe(OH)3
7. Al2(SO4)3 8. KMnO4 9. KOH 10. HNO311. BaSO412.
Bài 1.2. Vi t công th c c a ch t mà khi đi n li t o ra các ion :ế ứ ủ ấ ệ ạ
a. K+ và CrO42-b. Fe3+ và NO3-c. Mg2+ và MnO4-d. Al3+ và SO42-
Bài 1.3. Tính n ng đ mol các ion trong dung d ch sau :ồ ộ ị
a. 100 ml dung d ch ch a 4,26 gam Al(NOị ứ 3)3
b. 0,2 lít dung d ch có ch a 11,7 gam NaCl ị ứ
◙a. nAl(NO)3 = 0,02 (mol)
Al(NO3)3 Al→3+ + 3NO3
-
0,02 0,02 0,06 (mol)
[Al3+] = 0,02/0,1 = 0,2(M) ; [NO3
-] = 0,06/0,1 = 0,6 (M)
Bài 1.4. Tính n ng đ mol các ion trong dung d ch thu đc khi :ồ ộ ị ượ
a. Tr n 200 ml dung d ch NaCl 2M v i 200 ml dung d ch CaClộ ị ớ ị 2 0,5M
b. Tr n 400 ml dung d ch Feộ ị 2(SO4)3 0,2M v i 100 ml dung d ch FeClớ ị 3 0,3M
c. Tr n 200 ml dung d ch ch a 12 gam MgSOộ ị ứ 4 và 300 ml dung d ch ch a 34,2 gam Alị ứ 2(SO4)3
◙a).[ Na+] = 0,4/0,4 = 1(M) ; [Ca2+] = 0,1/0,4 = 0,25 (M) ; [Cl-] = (0,4 + 0,2)/0,4 = 1,5 (M)
b). [Fe3+] = 0,38 (M) ; [SO4
2-] = 0,48 (M) ; [Cl- ] = 0,18 (M)
c). [ Mg2+] = 0,2(M) ; [Al3+] = 0,4 (M) ; [SO4
2-] = 0,8 (M)
Bài 1.5. a). Hòa tan 12,5 gam tinh th CuSOể4.5H2O trong n c thành 200 ml dung d ch . Tính n ng đ mol ướ ị ồ ộ
các ion trong dung d ch thu đc .ị ượ
b). Hòa tan 8,08 gam Fe(NO3)3 .9H2O trong n c thành 500 ml dung d ch . Tính n ng đ mol các ion ướ ị ồ ộ
trong dung d ch thu đc .ị ượ
.◙a.) nCuSO4. 5H2O = 12,5/250 = 0,05 (mol)
CuSO4.5H2O Cu→2+ + SO4
2- + 5H2O
0,05 0,05 0,05 (mol)
[ Cu2+] = [SO4
2-] = 0,05/0,2 = 0,25 (M)
b.) 0,04 (M) ; 0,12 (M)
- 1 -
Biên so n : Th y giáo . Ph m Xuân Tân – tel : 0982.166.955ạ ầ ạ
Bài 1.6. a). Tính th tích dung d ch HCl 0,5M có ch a s mol Hể ị ứ ố + b ng s mol Hằ ố + có trong 0,3 lít dung d ch ị
HNO3 0,2M .
b). C n bao nhiêu ml dung d ch HCl 2M tr n v i 180 ml dung d ch Hầ ị ộ ớ ị 2SO4 3M đ đc m t dung ể ượ ộ
d ch ịcó n ng đ mol c a Hồ ộ ủ + là 4,5M . Cho bi t Hế2SO4 đi n li hoàn toàn.ệ
.◙a). VHCl = 0,12 (lit) b). VHCl = 108 (ml)
Bài toán 2: ĐNH LU T B O TOÀN ĐI N TÍCH Ị Ậ Ả Ệ
B1 : Phát bi u đnh lu tể ị ậ
- Trong dung d ch ch a các ch t đi n li, t ng s mol đi n tích ị ứ ấ ệ ổ ố ệ
d ng và âm luôn luôn b ng nhau. ươ ằ
B2 : Áp d ng gi i toánụ ả
Công th c chungứ :
( ) ( )Mol dt Mol dt+ = −
� �
Cách tính mol đi n tích :ệ
.
dt ion
n sochi dt n=
Kh i l ng ch t tan trong dung d ch ố ượ ấ ị
muoi cation anion
m m m= +
Bài 2.1. Dung d ch A ch a Alị ứ 3+ 0,1 mol, Mg2+ 0,15 mol, NO3- 0,3 mol và Cl- a mol . Tính a .
◙a = 0,3 mol .
Bài 2.2. Dung d ch A ch a Naị ứ + 0,1 mol , Mg2+ 0,05 mol , SO42- 0,04 mol còn l i là Clạ- . Tính kh i l ng ố ượ
mu i ốtrong dung d ch .ị
◙m = 11,6 gam.
Bài 2.3. Trong m t dung d ch có ch a a mol Caộ ị ứ 2+ , b mol Mg2+ , c mol Cl – và d mol NO3-
a. L p bi u th c liên h gi a a, b, c, và dậ ể ứ ệ ữ
b. N u a = 0,01 ; c = 0,01 và d = 0,03 thì b b ng bao nhiêu ?ế ằ
◙a. Áp dung đnh lu t BTĐT : 2a + 2b = c + d ị ậ
b. b =
01,0
2
01,0.203,001,0
2
2
adc
Bài 2.4. M t dung d ch có ch a hai lo i cation là Feộ ị ứ ạ 2+ (0,1 mol) và Al3+ (0,2 mol) cùng hai lo i anion là Clạ-
(x mol) và SO42- (y mol) . Tính x và y bi t r ng khi cô c n dung d ch và làm khan thu đc 46,9 gam ế ằ ạ ị ượ
ch t ấr n khan .ắ
◙x = 0,2 (mol) và y = 0,3 (mol)
Bài 2.5. (CĐ 07) Dung d ch A ch a các ion Alị ứ 3+ = 0,6 mol, Fe2+ = 0,3 mol , Cl - = a mol, SO42- = b mol . Cô
c n dung d ch A thu đc 140,7 gam . Gi á tr c a a và b l n l t là :ạ ị ượ ị ủ ầ ượ
A. 0,6 ; 0,9 B. 0.9 ; 0,6
C. 0,5 ; 0,3 D. 0,2 ; 0,3
Bài toán 3. CH T ĐI N LI Y U Ấ Ệ Ế
1. Vi t ph ng trình đi n liế ươ ệ
Axit : CH3COOH, H2S , H3PO4 …
* CH3COOH
H+ + CH3COO-
* H2S
H+ + HS- ; HS-
H+ + S2-
* H3PO4
H+ + H2PO4- ; H2PO4-
H+ + HPO42- ; HPO22-
H+ + PO43-
Hiđrôxit l ng tính : Al(OH)ưỡ 3 , Zn(OH)2 ...
Tính bazo :
* Al(OH)3
Al3+ + 3OH-
- 2 -
Biên so n : Th y giáo . Ph m Xuân Tân – tel : 0982.166.955ạ ầ ạ
* Zn(OH)2
Zn2+ + 2OH-
Tính axit :
* Al(OH)3
H3O+ + AlO2-
* Zn(OH)2
2H+ + ZnO22-
2. Xác đnh đ đi n liị ộ ệ .
B1 : Áp d ng CT tính đ đi n li ụ ộ ệ
tan tan
tan
dien li M dien li
hoa M hoa
n C
so phantu dienli
so phantu hoa n C
α
= = =
B2 : S d ng ph ng pháp ba dòngử ụ ươ .
AB
A B
+ −
+
Ban đu : a 0 0ầ
Đi n li : x x xệ
Cân b ng : a – x x x (M) .ằ
Đ đi n li : = → αộ ệ
* α = 1 : ch t đi n li m nhấ ệ ạ
* 0 < < 1 : ch t đi n li y uαấ ệ ế
* = 0 : ch t không đi n li αấ ệ
Bài 3.1. Vi t ph ng trình đi n li c a các ch t sau trong dung d ch :ế ươ ệ ủ ấ ị
1. Axit m nh Hạ2SeO4 (n c th nh t đi n li m nh)ấ ứ ấ ệ ạ 2. Axit y u ba n c Hế ấ 3PO4 .
3. Hi đrô xit l ng tính Pb(OH)ưỡ 2 . 4. Na2HPO4 .
5. NaH2PO46. Axít m nh HMnOạ47. Bazo m nh RbOH.ạ
Bài 3.2. Đi n li dung d ch CHệ ị 3COOH 0,1M đc dung d ch có [Hượ ị +] = 1,32.10-3 M . Tính đ đi n li c a αộ ệ ủ
axit CH3COOH .
Đi u c n nhề ầ ớ : bài toán này đ đã cho n ng đi n li c a ch t đi n li ề ồ ệ ủ ấ ệ
◙CH3COOH
H+ + CH3COO-
1,32.10-3 1,32.10-3 (M)
Đ đi n li c a axit CHộ ệ ủ 3COOH
= α
3
1.32.10 .100 1,32%
0,1
−=
Bài 3.3. Tính n ng đ mol các ion Hồ ộ + và CH3COO- có trong dung d ch axit CHị3COOH 0,1M . Bi t ph ng ế ươ
trình đi n li : CHệ3COOH
CH3COO- + H+ và đ đi n li ộ ệ α = 4%
◙C = C0
α = 0,1.4% = 0,004 M
T ph ng trình đi n li :[CHừ ươ ệ 3COO-] = [H+] = 0,004 M
Bài 3.4. Cho dung d ch HClO có n ng đ mol 0,01M, n ng đ này HClO có đ đi n li là = 0,172% . αị ồ ộ ở ồ ộ ộ ệ
a). Tính n ng đ các ion Hồ ộ + và ClO- .
b). Tính n ng đ mol HClO sau đi n li .ồ ộ ệ
.◙a). [H+] = [ClO-] = 1,72.10-5 (M) .
b). [HClO] = 9,9828.10-3 (M) .
Bài 3.5. Hòa tan 3 gam CH3COOH và n c đ đc 250 ml dung d ch, bi t đ đi n li = 0,12 . Tính n ng αướ ể ượ ị ế ộ ệ ồ
đ ộmol c a các phân t và ion trong dung d ch .ủ ử ị
.◙[CH3COOH] = 0,176 (M) ; [H+] = [CH3COO-] = 0,024 (M) .
Bài 3.5. M t lít dung d ch CHộ ị 3COOH 0,01 M có ch a t ng s 6,28.10ứ ổ ố 21 ion và phân t CHử3COOH . Tính đ ộ
đi n li c a axit này .ệ ủ
Đi u c n nhề ầ ớ :
- 3 -
Biên so n : Th y giáo . Ph m Xuân Tân – tel : 0982.166.955ạ ầ ạ
- S phân t N = n . 6,02.10ố ử 23
- Đ cho l ng ban đu và l ng còn l i, nên s d ng pp ba dòng :ề ượ ầ ượ ạ ử ụ
Ban đu ầ
Đi n li ệ
Khi cân b ng ằ
◙CH3COOH
H+ + CH3COO –
Ban đu: 0,01 ầ
Đi n li: ệx x x
Khi cân b ng 0,01 – x x x molằ
Theo đ : 0,01 – x + x + x = ề
21
2
23
6,28.10 1,043.10
6,02.10
−
=
x = 0,043.10→-2 mol
Đ đi n li : ộ ệ α =
2
2
0,043.10 4,3.10 4,3%
0,01
−−
= =
Bài 3.6. Trong 100 ml dung d ch axit nitr nhi t đ nh t đnh có 5,64.10ị ơ ở ệ ộ ấ ị 21 phân t HNOử2 và 3,6.1020 ion
NO2-.
a. Tính đ đi n li c a axit nitr trong dung d ch nhi t đ đó .ộ ệ ủ ơ ị ở ệ ộ
b. Tính n ng đ mol c a dung d ch nói trên .ồ ộ ủ ị
◙ HNO2
H+ + NO2-
Ban đu nầ0
Đi n li 3,6.10ệ20 3,6.1020
Khi cân b ng 5,64.10ằ21 3,6.1020
S phân t hòa tan trong dung d ch là : n→ố ử ị 0 = 3,6.1020 + 5,64.1021 = 6.1021
= → α
20
21
3,6.10 0,06 6%
6.10 = =
b. N ng đ dung d ch là: ồ ộ ị
21
23
6.10 0,1( )
6,02.10 .0,1 M=
.
Bài 3.7. Tính n ng đ mol c a các ion Hồ ộ ủ + và CH3COO- trong 2 lit dung d ch có ch a 24 gam CHị ứ 3COOH hòa
tan . Bi t đ đi n li c a axit là = 1,2%αế ộ ệ ủ
◙ C0 = 0,2 M
C = 1,2% x 0,2 = 0,0024 M
T ph ng trình đi n li : [ CHừ ươ ệ 3COO-] = [H+] = 0,0024 M
Bài 3.8. Dung d ch axit CHị3COOH 0,6% có kh i l ng riêng x p x 1 g/ml . Đ đi n li c a axit = 1% . αố ượ ấ ỉ ộ ệ ủ
Tính n ng đ mol c a ion Hồ ộ ủ + trong 1 lít dung d ch đó .ị
◙m = V.D = 1000 gam
maxit = 0,6% x 1000 = 6 gam
naxit = 0,1 mol
[CH3COOH] = 0,1 M
Vì = 1% C = 0,1x 1% = 0,001 Mα →
[ H+ ] = 0,001 M.
Bài 3.9. Hòa tan 3 gam CH3COOH vào n c đ đc 250 ml dung d ch, bi t đ đi n li = 0,12 . Tính αướ ể ượ ị ế ộ ệ
n ng ồđ mol c a các phân t và ion trong dung d ch .ộ ủ ử ị
◙S mol ban đu c a CHố ầ ủ 3COOH :
3OO
30,05( )
60
CH C H
n mol= =
S mol đi n li c a CHố ệ ủ 3COOH :
3
3
OO 0,05.0,12 6.10 ( )
CH C H
n mol
−
= =
CH3COOH
H+ + CH3COO-
- 4 -
Biên so n : Th y giáo . Ph m Xuân Tân – tel : 0982.166.955ạ ầ ạ
Ban đu : 0,05 0 0ầ
Đi n li : 6.10ệ-3 6.10-3 6.10-3
Cân b ng : 0,05 – 6.10ằ-3 6.10-3 6.10-3 (mol).
[CH3COOH] = 0,176 (M) ; [H+] = [CH3COO-] = 0,024 (M).
Bài toán 4. XÁC ĐNH H NG S ĐI N LI Ị Ằ Ố Ệ
B1 : Xác đnh h ng s đi n li c a axit.ị ằ ố ệ ủ
HA
H+ + A-
[ ].[ ]
[ ]
a
H A
kHA
+ −
=
- [H+] , [A-], [HA] tr ng thái cân b ng.ở ạ ằ
- ka : càng l n thì tính axit càng m nh.ớ ạ
B2 : Xác đnh h ng s đi n li c a bazo.ị ằ ố ệ ủ
BOH
OH- + B+ .
[ ].[ ]
[ ]
b
OH B
kBOH
− −
=
- [OH-], [B+], [BOH] tr ng thái cân b ng .ở ạ ằ
- kb : càng l n thì tính bazo càng m nh.ớ ạ
Bài 4.1. Có m t dung d ch axit CHộ ị 3COOH (ch t đi n li y u) . N u hòa tan vào dung d ch đó m t ít tinh th ấ ệ ế ế ị ộ ể
CH3COONa (Ch t đi n li m nh), thì n ng đ Hấ ệ ạ ồ ộ + có thay đi không , n u có thì thay đi th nào ? ổ ế ổ ế
Gi i ảthích .
Đi u c n nhề ầ ớ.
- S phân li c a ch t đi n li y u là m t quá trình thu n ngh ch d n đn cân b ng đng (cân b ng ự ủ ấ ệ ế ộ ậ ị ẫ ế ằ ộ ằ
đi n ệli) Cân b ng đi n li cũng có h ng s cân b ng K và tuân theo nguyên lí L Sa – t – li – ê.ằ ệ ằ ố ằ ơ ơ
- Đ đi n li ch ph thu c vào nhi t đ khi đi n li .ộ ệ ỉ ụ ộ ệ ộ ệ
◙. CH3COOH
CH3COO- + H+
k =
3
3
[ ][ ]
[ ]
H CH COO
CH COOH
+ −
Khi hòa tan ch t đi n li CHấ ệ 3COONa vào dung d ch thì n ng đ CHị ồ ộ 3COO- tăng lên do s phân li :ự
CH3COONa Na→+ + CH3COO-
Vì Ka không đi [H→ổ+] gi m xu ng ả ố
Bài 4.2. Cân b ng sau t n t i trong dung d ch : CHằ ồ ạ ị 3COOH
H+ + CH3COO- . Đ đi n li c a αộ ệ ủ
CH3COOH bi n đi nh th nào ? ế ổ ư ế
a. Khi nh vào vài gi t dung d ch HCl ỏ ọ ị
b. Khi pha loãng dung d ch ị
c. Khi nh vào vài gi t dung d ch NaOHỏ ọ ị
d. Nh vào dung d ch vài gi t dung d ch CHỏ ị ọ ị 3COONa
.◙CH3COOH
3OOH CH C
+ −
+
Đ đi n li : = αộ ệ
3
3 3
[ ] [ OO ]
[ OO ] [ OO ]
H CH C
CH C H CH C H
+ −
=
a. Khi nh HCl vào l ng Hỏ ượ + tăng lên cân b ng d ch chuy n sang ph i l ng CHằ ị ể ả ượ 3COOH
tăng lên gi m→ α ả
b. Khi pha loãng dung d ch CHị3COOH đi n li nhi u tăng → αệ ề
c. Khi nh vào dd NaOH cân b ng d ch chuy n sang ph i, (vì Hỏ ằ ị ể ả + + OH-) tăng → α
- 5 -