Trang 1
Đề: Một hình tượng nghệ thuật có tầm cở bao giờ cũng là một sự
khám phá lớn. Sự khám phá này làm phong phú thêm nền văn hoá
tinh thần của loài người.
BÀI LÀM
Nghệ thuật tồn tại khi nào? Khi nó là một hình tượng đẹp trong giây lát,
trong một khoảnh khắc nào đó mà lòng người thấy cao hứng hay là một hình tượng
đạt đến mức “siêu hình” và tồn tại mãi mãi với lòng người qua bao nhiêu năm
tháng. Vâng! Nó tồn taị khi nó có ý nghĩa có sức lay chuyển ở tâm hồn bạn đọc và
hình tượng nghệ thuật chính là chất xúc tác cho sự thăng hoa đó. Vì thế, có ý kiến
cho rằng: “Một hình tượng ...........loài người”.
Đây là một nhận định hoàn toàn đúng đắn, từ ý kiến này, cho ta thấy được
thần thái trong một tác phẩm nghệ thuật. Sự đổi mới, khám phá và phát hiện ra cái
mới đem đến cho nghệ thuật một bước chuyển mình, một đỉnh cao, một tầm cở.
Trước hết, ta cần hiểu “một hình tượng nghệ thuật có tầm cở” là như thế
nào? Thế giới của nghệ thuật, thế giới của tâm hồn thì rộng vô chừng làm sao có
thể dùng vật gì để mà cân, đo, đong, đếm được nó. Thế nhưng nó được khẳng định
bởi tâm hồn và tâm hồn. Vì thế mà người ta mới phân ra thành “hình tượng nghệ
thuật có tầm cỡ”. Tức là nó có một sự mới mẽ táo bạo hơn hẵn những gì đã có từ
trước, nó mang tính thời đại, là sự sáng tạo và cuống hút người đọc bởi nét độc đáo
riêng biệt của nó. Một hình tượng trong nghệ thuật chính là điều mà hầu hết những
người cầm bút quan tâm đến. Bởi nó là hơi thở, là công cụ để truyền tải bao cảm
xúc, suy tư, trăn trở của tác giả. Và khi nó được người đời đón nhận thì tức là nó đã
đạt đến tầm cở.
Xuôi ngược để tìm ra một hình tượng nghệ thuật hay cho sự lí giải của mình,
tôi băn khoăn đắn đo suy nghĩ nhưng rồi tôi quyết định chọn hình tượng con sóng
để cụ thể hoá nhận định trên. Bởi cái tình yêu “bồi hồi trong ngực trẻ” lôi cuống
tâm hồn tôi, cái tâm hồn đann ở độ căng đầy sức sống.
Trang 2
Từ xưa trong ca dao người ta đã biết dùng con sóng để nói đến tình yêu:
“Bao giờ con sóng bỏ ghềnh
Cù lao bỏ biển anh mới đành bỏ em”
Bao giờ để có được điều đó? Điều đó sẽ chẳng thể nào xảy ra. Nói đến sự
vĩnh hằng của tạo vật để khẳng định sự vĩnh hằng trong tình yêu.
Con sóng của muôn đời, con sóng tình mang tính thời đại ấy cứ mãi xô bờ, và
đến thời của ông hoàng tình yêu Xuân Diệu thì nó ngọt ngào lãng mạn, thôi thúc và
đắm say hơn nhiều.
“Anh xin làm sóng biết
Hôn mãi cát vàng em
Hôn thật khẻ thật êm
Hôn êm đềm mãi mãi”
Mãi mãi là như thế, mãi vẹn tròn của sóng và tình yêu, sóng luôn là ngọn
nguồn để người ta truy tìm tình cảm thật của mình, hay nói cách khác là tìm ra
chính mình trong “muôn trùng sóng bể”. Xuân Diệu – “kẻ uống tình yêu dập cả
môi” đã khao khát và say đắm với con sóng tình như thế thì một nữ thi sĩ như Xuân
Quỳnh cũng chẳng khác là bao, có khi lại còn hơn hẳn Xuân Diệu bởi cái “ào ạt”
mà “lặng lẽ”, “dữ dội” mà “dịu êm”. Xưa nay người ta chỉ mượn sóng để nói đến
tình yêu của anh nhưng Xuân Quỳnh thì ngược lại “sóng” là em, sóng là con người
thật, tình cảm thật và nhịp đập của trái tim em. Đã có ai, một người phụ nữ đã
mạnh dạng lấy sóng để thể hiện tình cảm của mình như Xuân Quỳnh chưa? Hiển
nhiên là chưa, điều đó cho thấy con sóng đến với Xuân Quỳnh là một sự khám phá,
một sự sáng tạo không giống với ca dâohy Xuân Diệu.
Thời đại của Xuân Quỳnh, thời đại của mmọt người phụ nữ truyền thống
với đầy đủ “công danh ngôn hạnh” nào ai dám thổ lộ tình yêu của mình, nào ai
dám mãnh liệt và tó bạo trong tình yêu. Sự dịu dàng khuôn phép đã biến người phụ
Trang 3
nữ trơ nên chìm khuất. Thế nhưng những con người dám vượt lên thời cuộc, dư
luận để khẳng định cái tôi say đắm thì không phải là không có. Thơ trung đại ta bắt
gặp Hồ Xuân Hương với:
“Qủa cau nho nhỏ miếng trầu hôi
Này của Xuân Hương đã quệt rồi”
Táo bạo, mãnh liệt, sự chủ đọng trong tình yêu đã giúp cho Xuân Hương
một người phụ nữ gặp không ít trắc trở trong tình yêu khẳng định niềm khao khát
được yêu, được sống trong những giây phút ngọt ngào và lãng mạng trong tình
yêu.
Muôn đời, sự chủ đọng trong tình yêu đối với những phụ nữ phương Tây
không có gì là lạ lẫm nhưng với người phụ nữ Á Đông thì ngược lại. Xuân Quỳnh
một người phụ nữ Việt Nam nhưng chút văn hoá tình yêu phương Tây đã lăn lõi
vào tâm hồn của chị và tạo nên sự cuốn hút ở một vẻ đẹp đầy nữ tính. Khao khát
tình yêu muốn vượt ra khỏi không gian chật hẹp của dòng sông để đến tình yêu,
muốn vượt khỏi dư luận của thời cuộc để “nhập cuộc”, sẵn sàng thoát khỏi giới hạn
của nữ nhi thường tình để khẳng định mình.
“Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể”
Với Xuân Quỳnh, đơn phương “sóng” không tạo nên tình yêu, mà sóng phải
cộng hưởng với “em” thì mới đích thực là tình yêu. Song hành “sóng và em” là đặc
trưng cho một kết cấu ,ới lạ, kết cấu kép, càng khẳng định sự giao thoa của hai
hình tượng mang tính tầm cỡ. “Sóng” là hình tuợng của tình yêu, “em” muợn sóng
để chuyển tải tình yêu. Sự giao hoà, đồng điệu của hai trái tim biết yêu đã tạo nên
điểm sáng tạo nữa trong thơ của nữ thi sĩ Xuân Quỳnh.
Tình yều với những gian nang cách trở đã trở thành quy luật và định lý
trong tình yêu mà người đời chấp nhận. Nhưng đến Xuân Quỳnh thì có phần mạnh
mẽ hơn, khẳng định được sức mạnh của tình yêu trong Xuân Quỳnh. Xuân Quỳnh