Bài 45. SỰ PHÁT SINH LOÀI NGƯỜI
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Liệt kê 4 giai đoạn phát sinh và tiến hóa của loài người: giai
đoạn vượn người hóa thạch ( người tối cổ), giai đoạn người cổ Homo, giai
đoạn người hiện đại.
- Liệt kê các nhân tố sinh học và nhân tố xã hội tác động đến quá
trình phát sinh và tiến hoá của loài người.Giải thích được tại sao nhân tố
văn hóa có vai trò quyết định.
- Nâng cao nhận thức đúng đắn và khoa học về nguồn gốc phát
sinh và tiíen hóa của loài người.
2. Kĩ năng:
-Giải thích được thế nào là tiến hóa văn hóa và vai trò của tiến
hóa văn hóa trong quá trình phát sinh, phát triển loài người.
II. Phương tiện:
- Hình:Sơ đồ 45.1 SGK và hình 45 SGV SGK
- Thiết bị dạy học: máy chiếu,tranh ảnh
III. Phương pháp:
- Vấn đáp
- Nghiên cứu SGK (kênh hình)
IV. Tiến trình:
1. ổ định tổ chức:
- Kiểm tra sĩ số và nhắc nhở giữ trật tự:
2. KTBC:
- Hóa thạch là gì? Nêu vai trò của hóa thạch trong nghiên cứu lịch sử
phát triển của sinh giới.
3. Bài mới :
Phương pháp Nội dung
GV: Kể tên vượn người hóa thạch?
- Khoảng thời gian?
- Nơi phát hiện?
HS: Tóm tắt hình 5.1.
GV: Các dạng người vượn hóa
thạch?
- Khoảng thời gian?
I. Những giai đoạn chính trong sự
phát sinh loài người.
1. Các dạng vượn người hóa thạch.
- Các giai đoạn vượn người hóa thạch:
+ Giai đoạn vượn người hóa thạch
Đriôpitec.
+ Giai đoạn vượn người hóa thạch (
người tối cổ Ôxtralôpitec).
2. Các dạng người vượn hóa thạch (
còn gọi là người cổ).
- Ôxtralôpitec là dạng người vượn sống
- Nơi phát hiện?
- Đặc điểm ( hình dáng, thể tích
sọ)?
- Lối sống?
GV: Tìm những đặc điểm sai khác
giữa người vượn và vượn người?
GV: Đặc điểm nào giống người
hiện đại?
Bộ linh trưởng (Primates)- Họ
người (Homonidae)- Chi người
(Homo)- Loài người (Homo
sapiens)
GV: Người cổ Homo habilis (
Người khéo léo): được phát hiện ở?
Đặc điểm cơ thể? Lối sống?
ở cuối kỉ Đệ tam, cách đây khoảng 2 -
8 triệu năm.
- Người vượn hóa thạch đã bắt đầu di
chuyển từ lối sống trên cây xuống sống
ở mặt đất.
- Người vượn hóa thạch đã đứng thẳng
đi bằng 2 chân ( nhưng hơi khom về
phía trước).
- Người vượn hóa thạch có hộp sọ lớn
hơn ( 450 - 750) so với vượn người.
- Người vượn hóa thạch đã dùng tay để
sử dụng các vật lệu đá, cành cây,
xương làm công cụ kiếm ăn, tấn công.
3. Người cổ Homo.
+ Giai đoạn người cổ Homo hóa thạch
(bao gồm Homo habilis, Homo
erctus,Homo neanderthalensis) và gai
đoạn người hiện đại ( người thông
minh)
a. Homo habilis ( Người khéo léo).
GV:Người cổ Homo erctus ( Người
đứng thẳng). Được phát hiện ở?
GV: Người cổ Java ( Pitêcantrôp) ở
Inđônêxia có đặc điểm cơ thể? Lối
sống?
GV: Người cổ Xinantrôp ở bắc
kinh có đặc điểm cơ thể? Lối sống?
GV: Người cổ Heiđenbec ở Đức có
đặc điểm cơ thể? Lối sống?
GV: Người cổ được phát hiện ở
- Loài xuất hiện sớm nhất trong chi
Homo là H.habilis (người khéo léo) là
những người đầu tiên sống cách đây
khoảng 1,6 - 2 triệu năm, cao khoảng
1,5m, nặng 25 - 50 kg, có hộp sọ 600 -
800 cm3. Sống thành đàn đi thẳng, tay
biết chế tác và sử dụng công cụ bằng
đá.
b. Homo erctus ( Người đứng thẳng).
- H.habilis (người khéo léo) sau đó tiến
hóa thành nhiều loài khác trong đó có
H.erectus (người đứng thẳng), từ
H.erectus hình thành nên loài người
hiện nay H.sapiens (người thông minh)
(H.habilis
H.erectus
H.sapiens)
- Là loài người cổ tiếp theo người khéo
léo sống cách đây khoảng 35000 - 1,5
triệu năm, hóa thạch có ở châu Phi,
châu Âu, châu Á, châu Đại Dương.
Việt Nam?
GV:Homo neanderthalensis (
Người Nêanđectan). Được phát
hiện ở? Có đặc điểm cơ thể? Đời
sống văn hóa?
GV: Người Nêanđectan không
được xếp vào loài Homo sapiens vì
sai khác về giải phẫu và hệ gen và
không phải là tổ tiên trực tiếp của
loài người hiện đại, là 1 loài thuộc
chi Homo.
GV:Người Crômanhôn được phát
hiện ở ? Có đặc điểm cơ thể? Đời
sống văn hóa?
GV: Nguồn gốc các chủng tộc
người ngày nay?
- Người cổ Java ( Pitêcantrôp) ở
Inđônêxia sống cách đây khoảng 80
vạn - 1 triệu năm, cao 1,7 m, hộp sọ
900 - 950 cm3, đi thẳng, biết chế tạo
và sử dụng công cụ bằng đá.
- Người cổ Xinantrôp ở bắc kinh sống
cách đây 50 - 70 vạn năm, có hộp sọ
1000 cm3, đi thẳng biết sử dụng công
cụ bằng đá, bằng xương, biết dùng lửa,
- Người Heiđenbec ở Đức cách đây
khoảng 500 000 năm,
c. Homo neanderthalensis ( Người
Nêanđectan).
- Người Nêanđectan tiến hóa từ Homo
erctus cao khoảng 1,55 – 1,66m, hộp
sọ 1400 cm3, có lồi cằm, có tiếng nói,
sống từ 50 – 100 người trong các hang,
dùng lửa thông thạo, sống săn bắn, hái
lượm công cụ phong phú, có đời sống
văn hóa.