ĐẠI HỌC PHAN CHÂU TRINH
TÀI LIỆU GIẢNG DẠY
TÂM LÝ Y HỌC – ĐẠO ĐỨC Y HỌC
Giảng viên: ThS. Phạm Thị Kiên
Tài liệu lưu hành nội bộ
PHỤ LỤC
1
Contents
BÀI 1: ĐẠI CƢƠNG VỀ TÂM LÝ HỌC VÀ TÂM LÝ Y HỌC .......................... 4
1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ HIỆN TƯỢNG TÂM LÝ .......................................... 4
2. VỊ TR , ỐI TƯỢNG NGHI N CỨU TÂM LÝ Y HỌC ................................... 5
3. NHIỆM VỤ CỦA TÂM LÝ Y HỌC .................................................................. 6
4. Ý NGH A TÂM LÝ Y HỌC V I HO T NG CỦA NHÂN VI N Y T ....... 7
5. PHƯ NG PHÁP NGHI N CỨU TÂM LÝ HỌC Y HỌC .................................. 8
CÂU HỔI LƯỢNG GIÁ ....................................................................................... 9
TÀI LIỆU: ............................................................................................................ 9
BÀI 2: TÂM LÝ NGƢỜI BỆNH ........................................................................ 10
1. KHÁI NIỆM VỀ BỆNH TẬT ..........................................................................10
2. ẢNH HƯỞNG CỦA BỆNH TẬT ....................................................................13
3. QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VÀ PHẢN ỨNG CỦA NGƯỜI BỆNH................13
4. TÂM LÝ CHUNG KHI MẮC BỆNH ..............................................................16
5. CÁC Y U TỐ ẢNH HƯỞNG TÂM LÝ NGƯỜI BỆNH .................................17
6. TÌM HIỂU NHÂN CÁCH NGƯỜI BỆNH .......................................................19
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ .....................................................................................20
TÀI LIỆU: ..........................................................................................................21
BÀI 3: TÂM LÝ NGƢỜI THẦY THUỐC .................................................. 22
1. ẶC IỂM HO T NG CỦA NGHỀ Y ......................................................22
2. M T SỐ PHẨM CHẤT NHÂN CÁCH NGƯỜI THẦY THUỐC .....................23
3. HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH NGƯỜI THẦY THUỐC .....26
4. PHẨM CHẤT CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC ..................................................27
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ .....................................................................................28
TÀI LIỆU: ..........................................................................................................28
BÀI 4: TÂM LÝ BỆNH HỌC ............................................................ 29
1. KHÁI NIỆM ...................................................................................................29
2. MỐI QUAN HỆ TÂM VÀ THỂ ......................................................................31
3. TÂM LÝ HỌC BỆNH LÝ ...............................................................................33
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ .....................................................................................34
TÀI LIỆU: ..........................................................................................................34
BÀI 5: STRESS TÂM LÝ ................................................................................... 35
1. KHÁI NIỆM STRESS .....................................................................................35
2
2. NGUYÊN NHÂN GÂY RA STRESS ..............................................................38
3. CÁC Y U TỐ GÂY STRESS .........................................................................39
4. NGUYÊN NHÂN GÂY RA STRESS CỦA NHÂN VI N Y T .......................40
5. CÁC PHẢN ỨNG TÂM LÝ THƯỜNG GẶP KHI STRESS .............................41
6. HẬU QUẢ CỦA STRESS – MỐI QUAN HỆ GIỮA STRESS VÀ BỆNH TẬT 41
7. PHƯ NG PHÁP GIÚP ỐI ẦU V I STRESS (Meichenbaum, 1977) ..........43
8. K T LUẬN ....................................................................................................48
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ .....................................................................................49
TÀI LIỆU ...........................................................................................................49
BÀI 6: M T SỐ MÔ HÌNH VỀ HÀNH VI SỨC KHỎE .............................. 50
1. I CƯ NG ..................................................................................................50
2. MÔ HÌNH NIỀM TIN SỨC KHỎE (HEALTH BELIEF MODEL) ...................50
3. IỂM KIỂM SOÁT SỨC KHỎE ....................................................................52
4. LÝ THUY T HÀNH VI ƯỢC HO CH ỊNH VÀ LÝ THUY T VỀ HÀNH
NG C LÝ DO .............................................................................................52
5. MÔ HÌNH TRIANDIS ....................................................................................53
6. MÔ HÌNH CÁC GIAI O N THAY ỔI ......................................................55
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ .....................................................................................57
TÀI LIỆU ...........................................................................................................58
BÀI 7: KHÁI NIỆM ĐẠO ĐỨC VÀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP ........................ 59
1. KHÁI NIỆM VỀ O ỨC XÃ H I .............................................................59
2. KHÁI NIỆM VỀ O ỨC NGHỀ NGHIỆP VÀ O ỨC Y HỌC ............60
3. NGUY N LÝ C BẢN CỦA O ỨC Y HỌC ..........................................61
4. VỊ TR TẦM QUAN TRỌNG CỦA Y ỨC ...................................................62
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ .....................................................................................63
TÀI LIỆU ...........................................................................................................63
BÀI 8: NHỮNG N I DUNG ĐẶC TRƢNG ĐẠO ĐỨC CỦA NGƢỜI THẦY
THUỐC VIỆT NAM & 12 ĐIỀU Y ĐỨC ................................................................. 64
1. ẶC TRƯNG CỦA O ỨC Y HỌC XHCN: .............................................64
2. O ỨC CỦA NGƯỜI CÁN B Y T ........................................................65
3. NHỮNG QUY ỊNH VỀ Y ỨC- 12 I U Y ỨC (TI U CHUẨN O ỨC
CỦA NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC Y T ) ..............................................................67
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ .....................................................................................68
3
TÀI LIỆU: ..........................................................................................................69
BÀI 9: GIAO TIẾP CỦA NGƢỜI THẦY THUỐC VỚI NGƢỜI BỆNH,
NGƢỜI NHÀ NGƢỜI BỆNH, C NG ĐỒNG VÀ ĐỒNG NGHIỆP ..................... 70
1. KHÁI NIỆM PHÂN LO I QUÁ TRÌNH GIAO TI P......................................70
2. KỸ NĂNG GIAO TI P ...................................................................................73
3. GIAO TI P GIỮA NGƯỜI THẦY THUỐC V I BỆNH NHÂN ....................75
4. GIAO TI P GIỮA NGƯỜI THẤY THUỐC V I NGƯỜI NHÀ NGƯỜI BỆNH
80
5. GIAO TI P GIỮA NGƯỜI THẦY THUỐC V I C NG ỒNG .....................80
6. GIAO TI P V I ỒNG NGHIỆP ...................................................................81
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ .....................................................................................82
TÀI LIỆU ...........................................................................................................82
BÀI 10: GIAO TIẾP CỦA NGƢỜI THẦY THUỐC VỚI NGƢỜI BỆNH, ĐỒNG
NGHIỆP, CẤP TRÊN THEO VĂN HÓA TÂM TRÍ VÀ GIÁ TRỊ CỐT LÕI ..... 83
1. GI I THIỆU CHUNG.....................................................................................83
2. CHẶNG ƯỜNG HÌNH THÀNH VĂN H A TÂM TR ................................84
3. TẦM QUAN TRỌNG CỦA VĂN H A TÂM TR ..........................................85
4. VĂN H A TÂM TR LÀ GÌ ? ........................................................................85
5. ẶC TRƯNG VĂN H A ỨNG XỬ ...............................................................93
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ: ....................................................................................96
TÀI LIỆU ...........................................................................................................96
BÀI 11: ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU Y SINH HỌC .................................. 97
1. SỰ CẦN THI T CỦA O ỨC TRONG NGHI N CỨU KHOA HỌC VỀ Y
SINH HỌC .........................................................................................................97
2. O ỨC TRONG NGHI N CỨU Y SINH HỌC........................................100
CÂU HỎI TỰ LƯỢNG GIÁ .............................................................................101
TÀI LIỆU .........................................................................................................102
BÀI 12: CÁC VĂN BẢN PHÁP QUY LIÊN QUAN ĐẾN ĐẠO ĐỨC Y HỌC ... 103
Văn bản số 1: ....................................................................................................103
Văn bản số 2 .....................................................................................................107
Văn bản số 3 .....................................................................................................109
Văn bản số 4 .....................................................................................................111
CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ ...................................................................................115
TÀI LIỆU .........................................................................................................115
4
Chƣơng 1: TÂM LÝ HỌC VÀ TÂM LÝ Y HỌC
BÀI 1: ĐẠI CƢƠNG VỀ TÂM LÝ HỌC VÀ TÂM LÝ Y HỌC
Mục tiêu học tập:
1. Trình bày được khái niệm và bản chất của hiện tượng tâm lý
2. Trình bày được đối tượng và phương pháp nghiên cứu của tâm lý học y học.
3. Trình bày được các nhiệm vụ của tâm lý y học.
4. Trình bày được ý nghĩa của tâm lý y học đối với nhân viên y tế.
N I DUNG
1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ HIỆN TƢỢNG TÂM LÝ
1.1 Bản chất của hiện tượng tâm lý
Tâm lý con người là sự phản ánh chủ quan thế giới khách quan, có cơ sở tự nhiên là
hoạt động thần kinh và hoạt động nội tiết, được nẩy sinh bằng hoạt động sống của
từng người và gắn bó với các quan hệ xã hội lịch sử.
1.1.1 Tâm lý là bản chất của vật chất cao cấp
Quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng tâm lý là biểu hiện của vật
chất, là sản phẩm dưới dạng đặc biệt của vật chất có tổ chức cao là bộ não của con
người. Sự phát triển của tâm lý luôn gắn với sự phát triển của hệ thống thần kinh.
Thế giới vật chất vận động và biến đổi không ngừng từ vô cơ thành thể hữu cơ, từ
hữu cơ thành sự sống. Sự phát triển đó liên tục, ngày càng phức tạp, hoàn chỉnh dần
và cuối cùng thành sự phản ảnh thế giới khách quan của những sinh vật có hệ thống
thần kinh, có não bộ.
1.1.2 Tâm lý có bản chất là phản xạ
Hoạt động tâm lý là phản xạ có điều kiện với đầy đủ 5 thành phần của cung phản
xạ.
Cung phản xạ là con đường mà xung thần kinh truyền từ cơ quan thụ cảm (da …)
qua trung ương thần kinh đến cơ quan phản ứng (cơ, tuyến … (sinh học lớp 8))
1.1.3 Tâm lý là sự phản ánh thế giới khách quan