RỪNG XÀ NU
Nguyễn Trung Thành
A.MỤC ĐÍCH YÊU CẦU: Giúp HS :
- Nắm vững đề tài, cốt truyện, các chi tiết, sự việc tiêu biểu và hình tượng
nhân vật chính ; trên cơ sở đó nhận rõ chủ đề cùng ý nghĩa đẹp đẽ, lớn lao
của truyện ngắn đối với thời đại bấy giờ và đối với thời đại ngày nay .
- Thấy được tài năng của Nguyễn Trung Thành trong việc tạo dựng cho tác
phẩm một không khí đậm đà hương sắc Tây Nguyên, một chất sử thi bi
tráng và một ngôn ngữ nghệ thuật được chau chuốt kĩ càng .
- Thành thục hơn trong công việc vận dụng các kĩ năng phân tích tác phẩm
văn chương tự sự .
B. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1.ổn định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ: Tóm tắt ngắn gọn cốt truyện’’Vợ nhặt” của Kim Lân
và khái quát giá trị nhân đạo của tác phẩm?
3. Giới thiệu bài mới(...)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Tiết 1
GV gọi HS đọc phần Tiểu dẫn
(SGK)
Trình bày những hiểu biết
của em về nhà văn Nguyễn
Trung Thành?
Em hãy cho biết hoàn cảnh ra
đời của truyện ngắn Rừng xà
nu?
I. Tiểu dẫn:
1.Tác giả
+ Tên thật:Nguyễn Ngọc Báu (1932), bút danh
khác:Nguyên Ngọc
+Sinh trưởng trong một gđ công chức bưu điện ở
Quảng Nam
+ Sống gắn bó với vùng đất Tây Nguyên => thành
công về đề tài cuộc sống đồng bào các dân tộc thiểu số
ở TN(…)
+ Năm 2000, ông được tặng giải thưởng Nhà nước về
văn học nghệ thuật.
2. Hoàn cảnh ra đời tác phẩm
+Viết vào mùa hè năm 1965, khi ĐQ Mĩ đổ quân ồ ạt
vào miền Nam và tiến hành đánh phá ác liệt ra miền
Bắc. Tác phẩm được hoàn thành ở khu căn cứ của
chiến trường miền Trung Trung Bộ.
+ TP miêu tả quá trình nổi dậy và đấu tranh giải phóng
Qua việc đọc và tóm t
ắt,em có
nhận xét về cốt truyện và k
ết
cấu tác phẩm? ý nghĩa?
Mở đầu và kết thúc TP là
hình ảnh cây xà nu. Dụng ý
của t/g khi xây dựng hình ảnh
này là gì?
GV gợi ý:
- Câu văn mở đầu TP gợi cho
em suy nghĩ gì?
buôn làng của đồng bào Tây Nguyên
II. Đọc- hiểu
1. Đọc- tóm tắt
+ Đọc với giọng hào sảng thể hiện âm hưởng sử thi và
cảm hứng lãng mạn của tác phẩm.
+ Tóm tắt tác phẩm cần đảm bảo những chi tiết chính:
- Rừng xà nu- hình tượng mở đầu và kết thúc TP
- Tnú nghỉ phép về thăm làng.
- Cụ Mết kể cho dân làng nghe về cuộc đời Tnú và
lịch sử làng Xô Man từ những năm đau thương đến
đồng khởi nổi dậy.
+ Cốt truyện: truyện lồng truyện
+ Kết cấu: đan xen quá khứ và hiện tại
=> xung đột: ND, CM(đồng bào TN) và Mĩ -
Nguỵ
2. Hình tượng rừng xà nu
+ Rừng xà nu: "nằm trong tầm đại bác của đồn giặc",
nằm trong sự hủy diệt bạo tàn: "Hầu hết đạn đại bác
đều rơi vào đồi xà nu cạnh con nớc lớn".
=> Cuộc đụng độ lịch sử quyết liệt giữa làng Xô Man
- Tìm các chi tiết miêu tả cánh
rừng xà nu đau thương và phát
biểu cảm nhận về các chi tiết
ấy.
- Sức sống man dại, mãnh liệt
của rừng xà nu mang ý nghĩa
biểu tượng như thế nào?
với bọn Mĩ- Diệm => Tả thực, rất tự nhiên.
Xà nu hiện ra với tư thế của sự sống đang đối diện với
cái chết, sự sinh tồn đối diện với sự hủy diệt.
+ "Cả rừng xà nu hàng vạn cây không cây nào là
không bị thương", "có những cây bị chặt đứt ngang
nửa thân mình đổ ào ào như một trận bão…”
Các từ ngữ: vết thương, cục máu lớn, loét mãi ra,
chết,… diễn tả nỗi đau, mất mát của con người - người
dân Xô Man
+"Trong rừng ít có loại cây sinh sôi nảy nở khỏe như
vậy. Cạnh một cây xà nu mới ngã gục đã có bốn năm
cây con mọc lên…”
=> Sức sông mãnh liệt - yếu tố cơ bản để xà nu vượt
qua giới hạn của sự sống và cái chết
TG sử dụng cách nói đối lập: ngã gục- mọc lên;
một- bốn năm => Khẳng định một khát vọng sống
mãnh liệt, một vẻ đẹp hùng tráng, man dại đẫm tố chất
núi rừng.
+ “Cũng có ít loại cây ham ánh sáng mặt trời đến
thế…”=> Khát vọng tự do của người dân Xô Man
- Hình ảnh cánh rừng xà nu
trải ra hút tầm mắt chạy tít
đến tận chân trời xuất hiện ở
đầu và cuối tác phẩm gợi cho
anh (chị) ấn tượng gì?
T
ừ những chi tiết vừa phân
tích em có nhận xét gì v
ề nghệ
thuật miêu tả cây xà nu của tg?
Tiết 2
Cách gi
ới thiệu nhân vật Tnú
có gì đ
ặc biệt? Gợi cho em ấn
tượng gì?
+ “Nhưng cũng có những cây vượt lên được cao hơn
đầu người…” => Sức mạnh quật khởi, tinh thần bất
khuất trước kẻ thù
+ Xà nu không những tự biết bảo vệ mình mà còn bảo
vệ sự sống, bảo vệ làng Xô Man: "Cứ thế hai ba năm
nay, rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn ra che chở cho
làng"=> Tinh thần quả cảm, một sự kiêu hãnh của vị trí
đứng đầu trong bão táp chiến tranh.
+ “Đứng trên đồi xà nu ấy trông ra xa đến hết tầm mắt
cũng không thấy gì khác ngoài những đồi xà nu nối
tiếp tới chân trời” => Gợi ra cảnh rừng xà nu hùng
tráng, kiêu dũng – sự bất diệt, kiêu dũng và hùng tráng
của con người Tây Nguyên nói riêng và con người Việt
Nam nói chung trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu
nước vĩ đại. Ấn tượng đọng lại trong kí ức người đọc
mãi mãi chính là cái bát ngát của cánh rừng xà nu kiêu
dũng đó.
* Nghệ thuật:
- Vừa bao quát vừa cụ thể, chi tiết
- Nhân hoá, chiếu ứng: