Tâm t ư
cua Nguyên Du
qua nhân vât Tư Hai
1. M bài:ở
- Nh c đn đi thi hào dân t c Nguy n Du, ta không th nào không nh c đn Truy n Ki u – m t tác ắ ế ạ ộ ễ ể ắ ế ệ ề ộ
ph m ch a đng tinh th n nhân đo sâu s c, đ cao giá tr con ng i và lên ti ng t cáo xã h i phong ẩ ứ ự ầ ạ ắ ề ị ườ ế ố ộ
ki n th i nát. Và trong đo n trích “Chí khí anh hùng”, ông đã dành nh ng l i th th t đp cho T H i ế ố ạ ữ ờ ơ ậ ẹ ừ ả
– ng i anh hùng lí t ng cao đp, phi th ng và đó cũng là c nh ng tâm t , hoài bão ông g i g m ườ ưở ẹ ườ ả ữ ư ử ắ
cho đc gi .ộ ả
2. Thân bài:
a. Tac gia, tac phâm
- Tac gia : Nguyên Du
+ Nhìn l i b u tr i văn ch ng th i trung đi , Nguy n Du là ng i n i ti ng h n c trong b n tr đạ ầ ờ ươ ờ ạ ễ ườ ổ ế ơ ả ố ụ ỡ
s ng s ng : Nguy n Trãi , Nguy n B nh Khiêm , Nguy n Du và Nguy n Đình Chi uừ ữ ễ ễ ỉ ễ ễ ể
+ xuât thân t mô ư t gia đinh quy tôc co truyên thô ng văn hoc
+ sông trong th i đai đây biên đông d dôi, ông bi nem t lâ ơ ư ư u son cac tia ra thăng bao tap cuôc đi ơ
+ đi nhiêu, tiêp xu c nhiêu nên ông thâu hiêu sô phâ n cua nh ưng con ng i thâp cô be hong trong xa hôi ươ
phong kiên, đăc biêt la ng i phu n ươ ư
- Tac phâm : Chi khi anh hung
+ la môt đoan trich thuôc tac phâm Truyên Kiêu, môt tuyêt tac văn hoc cua Nguyên Du v ơi nhiêu nghê
thuât đat đên đinh cao cua văn hoc trung đai
+ Kê vê cuôc đôi thoai gi a Kiêu va T tr c luc T Hai đi xa, sau đoan miêu ta cuôc sông hanh phuc ư ư ươ ư
cua hai ng i ươ
+ Thê hiên chi khi anh hung, dang đng ngang tang cua T Hai qua nghê thuât miêu ta ư ư nhân vât va cam
h ng sang tao cu ư a Nguyên Du. T đo thê hiên quan niêm vê ng i anh hung cua Nguyên Du. ư ươ
b. Tâm t Nguy n Du trong tác ph m “Chí khí anh hùng” qua nhân v t T H i:ư ễ ẩ ậ ừ ả
- Thúy Ki u và T H i đã có m t mái m gia đình, đng lúc tình c m gi a hai ng i n ng đm ề ừ ả ộ ấ ươ ả ữ ườ ồ ượ
nh t. Nh ng T H i l i v n đã là m t anh hùng h o hán “ấ ư ừ ả ạ ố ộ ả D c ngang nào bi t trên đu có aiọ ế ầ ”, đã t ngừ
“Nghênh ngang m t cõi biên thùyộ”. Cái chí nguy n l p nên công danh, s nghi p chàng là r t l n. Vì ệ ậ ự ệ ở ấ ớ
th không có gì c n đc b c chân chàng ti p t c:ế ả ượ ướ ế ụ
“N a năm h ng l a đng n ngử ươ ử ươ ồ
Tr ng phu tho t đã đng lòng b n ph ng”ượ ắ ộ ố ươ
- “N a năm” là kho ng th i gian chung s ng c a T H i và Ki u,th i gian ch a đ dài đ d p t t ử ả ờ ố ủ ừ ả ề ờ ư ủ ể ậ ắ
h ng l a n ng nàn c a “trai anh hùng, gái thuy n quyên”. ươ ử ồ ủ ề
- Trong xã h i phong ki n, đã làm thân nam nhi ph i có chí v y vùng gi a tr i đt cao r ng :ộ ế ả ẫ ữ ờ ấ ộ
+ Tác gi dùng t ả ừ “tr ng phuượ ” - đây là l n duy nh t tác gi dùng t này và dùng cho nhân v t T ầ ấ ả ừ ậ ừ
H i. “Tr ng phu” nghĩa là ng i đàn ông có chí khí l n. ả ượ ườ ớ
+ T “ừtho tắ” nghĩa là nhanh chóng trong kho ng kh c b t ng . Đó là cách x s b t th ng, d t khoátả ắ ấ ờ ử ự ấ ườ ứ
c a T H i. N u là ng i không có chí khí, không có b n lĩnh thì trong lúc h nh phúc v ch ng đang ủ ừ ả ế ườ ả ạ ợ ồ
n ng nàn ng i ta d quên nh ng vi c khác. Nh ng T H i thì khác, ngay khi đang h nh phúc, chàng ồ ườ ễ ữ ệ ư ừ ả ạ
“tho t” nh đn m c đích, chí h ng c a đi mình. T t nhiên chí khí đó phù h p v i b n ch t c a Tắ ờ ế ụ ướ ủ ờ ấ ợ ớ ả ấ ủ ừ
H i, h n n a, T H i nghĩ th c hi n đc chí l n thì m i x ng đáng v i ni m tin yêu và trân tr ng ả ơ ữ ừ ả ự ệ ượ ớ ớ ứ ớ ề ọ
mà Thúy Ki u dành cho mình. ề
+ C m t “ụ ừ đng lòng b n ph ngộ ố ươ ” theo T n Đà là “ảđng b ng nghĩ đn b n ph ngộ ụ ế ố ươ ” do T H i ừ ả
“không ph i ng i m t nhà, m t h , m t xóm, m t làng mà là ng i c a tr i đt, c a b n ph ngả ườ ộ ộ ọ ộ ộ ườ ủ ờ ấ ủ ố ươ ”.
- Và T H i đã luôn trong v th s n sàng – chàng luôn c m ch c thanh g m, yên ng a luôn đc ừ ả ở ị ế ẵ ầ ắ ươ ự ượ
đt s n – chàng bi t ch ng chóng thì ch y chàng cũng s ra đi. Chàng đã chu n b s n tinh th n đ ặ ẵ ế ẳ ầ ẽ ẩ ị ẵ ầ ể
không l u luy n, b n r n, vì chàng là m t nam t hán, ‘ư ế ị ị ộ ử nam nhân thà r i máu ch không r i l ’ơ ứ ơ ệ :
“Trông v i tr i b mênh mangờ ờ ể
Thanh g m yên ng a lên đng th ng rong”ươ ự ườ ẳ
- Câu th miêu t hành đng nhìn ra xa, đng th i kh c ho dáng v phóng khoáng c a T H i - song ơ ả ộ ồ ờ ắ ạ ẻ ủ ừ ả
song, sánh ngang v i hình nh tr i đt. Nh c đn T H i là th y hình nh cao r ng c a vũ tr . ớ ả ờ ấ ắ ế ừ ả ấ ả ộ ủ ụ
- Nh ng t láy, t bi u c m ch đ r ng, đ cao càng kh c ho rõ h n t th c a T H i :ữ ừ ừ ể ả ỉ ộ ộ ộ ắ ạ ơ ư ế ủ ừ ả
+ Cái nhìn c a chàng không ph i là trông hay nhìn bình th ng mà là “trông v i” – cái nhìn n ch a sủ ả ườ ờ ẩ ứ ự
sáng su t và suy nghĩ phi th ng.ố ườ
+ “Đng lòng b n ph ngộ ố ươ ” là th y trong lòng náo n c cái chí tung hoành kh p b n ph ng tr i. Con ấ ứ ắ ố ươ ờ
ng i phi th ng nh chàng ch ng th giam hãm mình trong m t không gian ch t h p. ườ ườ ư ẳ ể ộ ậ ẹ
+ Chàng nghĩ r t nhanh, quy t đnh l i càng nhanh. M t thanh g m, m t con tu n mã, chàng h i h ấ ế ị ạ ộ ươ ộ ấ ố ả
lên đng. y là b i khát v ng t do luôn sôi s c trong huy t qu n c a ng i anh hùng. ườ Ấ ở ọ ự ụ ế ả ủ ườ
=> Qua câu th , hình nh c a con ng i “thanh g m yên ng a”ơ ả ủ ườ ươ ự t ng nh che đy c tr i đt”.T ưở ư ầ ả ờ ấ ừ
H i m t mình ra đi th c hi n ý nguy n c a mình. Vi c xây d ng T H i đc l p m t mình không làmả ộ ự ệ ệ ủ ệ ự ừ ả ộ ậ ộ
chân dung chàng đn đc mà càng cho th y s dũng mãnh c a chàng. Hành đng đc miêu t đy s ơ ộ ấ ự ủ ộ ượ ả ầ ự
d t khoát, nhanh nh n. Đã nghĩ là làm, T H i không bao gi ch n ch , do d , suy tính lâu th hi n ứ ẹ ừ ả ờ ầ ừ ự ể ệ
c t cách c a con ng i phi th ng.ố ủ ườ ườ
- T H i qu là ng i có chí khí phi th ng, khi chia tay th y Ki u nói:ừ ả ả ườ ườ ấ ể
“Nàng r ng: “Ph n gái ch tòngằ ậ ữ
Chàng đi thi p cũng m t lòng xin đi”.ế ộ
Chàng đã đáp l i r ng:ạ ằ
T r ng: “Tâm phúc t ng tri,ừ ằ ươ
Sao ch a thoát kh i n nhi th ng tình?””ư ỏ ữ ườ
- T H i đã có ý trách Ki u, nh ng đó là l i trách đy yêu th ng: Đã là ng i hi u bi t nhau sâu s c ừ ả ề ư ờ ầ ươ ườ ể ế ắ
đn v y sao c gi mãi n p suy nghĩ nông c n c a ng i ph n bình th ng! Nh ng tâm ý c a T ế ậ ứ ữ ế ạ ủ ườ ụ ữ ườ ư ủ ừ ở
đây còn có ý mu n b o v nàng Ki u, đ nàng đ ph i ch u kh , đi khi yên b r i thì s cùng nàng ố ả ệ ề ể ỡ ả ị ổ ợ ề ồ ẽ
h ng nh ng khoái l c cu c s ng, bù đp cho nàng nh ng phú quý mà nàng xúng đáng đc nh n.ưở ữ ạ ộ ố ắ ữ ượ ậ
- đây, Nguy n Du đã miêu t hình nh T H i m t nhân v t là m t đng nam nhi, m t ng i anh Ở ễ ả ả ừ ả ộ ậ ộ ấ ộ ườ
hùng chí l n nghi p l n, m t tr ng phu tâm lý , chu toàn, m t ng i đan ông có t t ng nh mong ớ ệ ớ ộ ượ ộ ườ ư ưở ư
mu n c a Nguy n Du: m t ng i đàn ông thành công trong s nghi p, tr n công danh r i m i an ố ủ ễ ộ ườ ự ệ ả ợ ồ ớ
ph n cho ng i ph n mà mình yêu th ng . ậ ườ ụ ữ ươ
=> Nguy n Duễ ph n ánh quan ni m làm trai c a nam nhi th i b y gi , lý t ng v ng i anh hùng đ ả ệ ủ ờ ấ ờ ưở ề ườ ể
t đó nói lên thân ph n c a nh ng ng i đàn bà có ch ng làm l n, đng c m v i nh ng ng i ph n . ừ ậ ủ ữ ườ ồ ớ ồ ả ớ ữ ườ ụ ữ
Trong l i đáp y, còn bao hàm l i d n dò và ni m tin mà T H i g i g m n i Thúy Ki u. Chàng v a ờ ấ ờ ặ ề ừ ả ử ắ ơ ề ừ
mong Ki u hi u mình, đã là tri k thì chia s m i đi u trong cu c s ng, l i v a đng viên, v a tin t ngề ể ỉ ẻ ọ ề ộ ố ạ ừ ộ ừ ưở
Ki u s v t qua s b n r n c a m t n nhi th ng tình đ làm v m t ng i anh hùng. ề ẽ ượ ự ị ị ủ ộ ữ ườ ể ợ ộ ườ
- Và r i, chàng đã đ l i l i h a:ồ ể ạ ờ ứ
“Bao gi m i v n tinh binh,ờ ườ ạ
Ti ng chiêng d y đt, bóng cây r p đng.ế ậ ấ ợ ườ
Làm cho rõ m t phi th ng,ặ ườ
B y gi ta s r c nàng nghi gia”ấ ờ ẽ ướ
- Ngày chàng hoàn thành xong nghi p l n cũng s chính là ngày chàng tr v đón nàng trong t cách là ệ ớ ẽ ở ề ư
m t ng i ch t ng ch huy m i v n tinh binh v i chiêng ch ng d y đt, c qu t d y đng. ộ ườ ủ ướ ỉ ườ ạ ớ ố ậ ấ ờ ạ ậ ườ
- Nh ng l i th t lên t ng i anh hùng không h mang tính ch t khoa tr ng mà đy qu quy t ch c ữ ờ ố ừ ườ ề ấ ươ ầ ả ế ắ
ch n th hi n s t tin tuy t đi c a nhân v t vào c đ mà mình t o d ng. V i m t quy t tâm, chí ắ ể ệ ự ự ệ ố ủ ậ ơ ồ ạ ự ớ ộ ế
khí l n lao, T H i nói nh h a h n s gây d ng đc m t c đ to l n, n m ch c trong tay “m i ớ ừ ả ư ứ ẹ ẽ ự ượ ộ ơ ồ ớ ắ ắ ườ
v n tinh binh” và chàng s tr v đ đón Ki u trong “ti ng chiêng d y đt, bóng tinh r p tr i”. ạ ẽ ở ề ể ề ế ậ ấ ợ ờ
- Lúc thành công quay tr l i cũng là lúc T H i s “r c nàng nghi gia”, đem l i đa v và danh ph n ở ạ ừ ả ẽ ướ ạ ị ị ậ
cho ng i mà chàng xem là tri âm tri k . Nh ng l i c a T H i vào kho nh kh c ti n bi t này càng ườ ỉ ữ ờ ủ ừ ả ả ắ ễ ệ
làm rõ “chí khí anh hùng” c a nhân v t này, thay vì nh ng l i nói th hi n s b n r n, quy n luy n khi ủ ậ ữ ờ ể ệ ự ị ị ế ế
chia tay thì là nh ng c m , s kh ng đnh nh t đnh s thành công c a chàng. ữ ướ ơ ự ẳ ị ấ ị ẽ ủ
=> Qua đó, ta còn th y đc lí t ng l n lao c a T H i. ấ ượ ưở ớ ủ ừ ả Nguy n Duễ đã s d ng đa d ng v ph m ử ụ ạ ề ạ
trù không gian, t o nên v sâu s c h n cho bài th , n i b t v tráng dũng c a anh hùng và v l n lao ạ ẻ ắ ơ ơ ổ ậ ẻ ủ ẻ ớ
trong vũ tr . S nghi p anh hùng đi v i T H i là ý nghĩa c a s s ng. Thêm n a, chàng nghĩ có làm ụ ự ệ ố ớ ừ ả ủ ự ố ữ
đc nh v y m i x ng đáng v i s g i g m ni m tin, v i s trông c y c a Thúy Ki u. ượ ư ậ ớ ứ ớ ự ử ắ ề ớ ự ậ ủ ề
- T H i còn th hi n chí khí c a mình vi c cho r ng Thúy Ki u đi theo s "ừ ả ể ệ ủ ở ệ ằ ề ẽ càng thêm b nậ" nh ng ư
sâu th m bên trong là s lo l ng cho Ki u khi đi theo s ph i ch u c c kh , nay đây mai đó "ẳ ự ắ ề ẽ ả ị ự ổ b n b ố ể
không nhà":
“B ng ngay b n b không nhàằ ố ể
Theo càng thêm b n, bi t là đi đâu”ậ ế
- Chàng còn dám kh ng đnh ch c ch n th i gian mà mình s quay v đó là kho ng th i gian m t năm.ẳ ị ắ ắ ờ ẽ ề ả ờ ộ
T H i khuyên Ki u nhà đi chàng tr v trong s chi n th ng v vang, hi n hách:ừ ả ề ở ợ ở ề ự ế ắ ẻ ể
“Đành lòng ch đó ít lâuờ
Ch y chăng là m t năm sau v i gì.”ầ ộ ộ
- T H i r t yêu và đt h t tâm t cũng nh tình c m vào Thúy Ki u. Không ph i s chàng v ng ừ ả ấ ặ ế ư ư ả ề ả ợ ướ
b n mà chàng s nàng b n lòng khi đi cùng chàng. Cùng m t ng i mà hi n t i v n ch a có gì cho ậ ợ ậ ộ ườ ệ ạ ẫ ư
b n thân. S nghi p còn mù m t h n c s ng đêm, t ng lai thì vô đnh, nay đây mai đó. Chàng s ả ự ệ ị ơ ả ươ ươ ị ợ
nàng ph i ch u kh , ch u nhi u cay đng khi đi cùng chàng . Cũng t đó mà cu c chia li t m th i m i ả ị ổ ị ề ắ ừ ộ ạ ờ ớ
di n ra. Không m nh t nh Thúc Sinh, con ng i hay h a mãi r i h a mãi. Đ cô Ki u ph i ch đi ễ ờ ạ ư ườ ứ ồ ứ ể ề ả ờ ợ
trong đau đn sau cu c chia ly. R i ngày g p l i con ng i đó thì ph i gãy đàn cho v ch ng h , ti ngớ ộ ồ ặ ạ ườ ả ợ ồ ọ ế
đàn nghe mà đn đau lòng. Đi ng c v i đó, T H i anh dũng đã dùng h t lòng đ h n ngày g p l i. ớ ố ượ ớ ừ ả ế ể ẹ ặ ạ
=> Qua chi ti t đó, ph n nào ta th y rõ s quan tâm sâu s c mà chàng trai "Đu đi tr i, chân đp đt"ế ầ ấ ự ắ ầ ộ ờ ạ ấ
dành cho nàng Ki u.ề
- Nguy n Duễ đã t o cho T H i d u n anh hùng c a riêng chàng trong cu c chia tay v i Thúy Ki u –ạ ừ ả ấ ấ ủ ộ ớ ề
không chút v n v ng, bi l y, không dung d ng, quy n luy n. L i chia tay mà cũng là l i h a ch c ấ ươ ụ ằ ế ế ờ ờ ứ ắ
nh đinh đóng c t - là ni m tin s t đá vào chi n th ng trong m t t ng lai r t g n. Hai câu th cu i ư ộ ề ắ ế ắ ộ ươ ấ ầ ơ ố
đo n đã kh ng đnh thêm quy t tâm y:ạ ẳ ị ế ấ
“Quy t l i d t áo ra đi,ế ờ ứ
Gió mây b ng đã đn kì d m kh i”ằ ế ặ ơ
- Nguy n Duễ m n hình nh phim đi bàng trong văn ch ng c đi n, th ng t ng tr ng cho khátượ ả ạ ươ ổ ể ườ ượ ư
v ng c a nh ng ng i anh hùng có b n lĩnh phi th ng, khát khao mu n làm nên s nghi p l n lao đọ ủ ữ ườ ả ườ ố ự ệ ớ ể
ch T H i - đã đn lúc chim b ng tung cánh bay lên cùng gió mây chín ngàn d m trên cao. - Cu c ra điỉ ừ ả ế ằ ặ ộ
đt ng t, không báo tr c, thái đ d t khoát “quy t l i d t áo”, t t c đu b c l chí khí anh hùng ộ ộ ướ ộ ứ ế ờ ứ ấ ả ề ộ ộ
c a T H i - m t con ng i luôn khao khát không trung, t do th a chí v y vùng, không bao gi ch u ủ ừ ả ộ ườ ự ỏ ẫ ờ ị
s ng trong c nh tù túng, gò bó trong không gian nh bé th ng ngày c a ng i bình th ng. ố ả ỏ ườ ủ ườ ườ
- T H i là hình nh th hi n m nh m cái c m công lí v n âm trong c nh đi tù túng c a xã h iừ ả ả ể ệ ạ ẽ ướ ơ ẫ ỉ ả ờ ủ ộ
cũ. T H i ra đi đ v y vùng cho ph s c, ph chí, nh ng n u hi u k càng còn thêm m t lí do n a là ừ ả ể ẫ ỉ ứ ỉ ư ế ể ỹ ộ ữ
vì b t bình tr c nh ng oan kh c a con ng i b chà đp nh Thúy Ki u thì không h n là không có ấ ướ ữ ổ ủ ườ ị ạ ư ề ẳ
căn c . Đi u ch c ch n là cái khao khát c a T H i mu n đc tung hoành ! Rong b n b đ th c ứ ề ắ ắ ủ ừ ả ố ượ ố ể ể ự
hi n c m công lí ch không bao gi nh m m c đích thi t l p m t ngai vàng quy n l c t m ệ ướ ơ ứ ờ ằ ụ ế ậ ộ ề ự ầ
th ng. ườ Nguy n Duễ qu là ng i có tâm h n tinh t và và sâu s c l m đã rót vào nhân v t T H i ả ườ ồ ế ắ ắ ậ ừ ả
c a mình th t nhi u chí khí. ủ ậ ề
- "Gió mây b ng đã đn kì d m kh iằ ế ặ ơ " là m t hình nh so sánh th t đp đ và đy ý nghĩa. Tác gi ộ ả ậ ẹ ẽ ầ ả
mu n ví T H i nh chim b ng c i gió bay cao, bay xa ngoài bi n l n. Không ch th , trong câu th ố ừ ả ư ằ ưỡ ể ớ ỉ ế ơ
còn di n t đc tâm tr ng c a con ng i khi đc tho chí tung hoành "di n t m t cách khoái trá ễ ả ượ ạ ủ ườ ượ ả ễ ả ộ
giây lát con ng i phi th ng r i kh i n i ti n bi t". ườ ườ ờ ỏ ơ ễ ệ
- Nói th không có nghĩa là T H i không bu n khi xa Thuý Ki u mà ch kh ng đnh rõ h n chí khí ế ừ ả ồ ề ỉ ẳ ị ơ
c a nhân v t. Hình nh : "ủ ậ ả Thanh g m yên ng a lên đng th ng dongươ ự ườ ẳ " cho th y chàng lên ng a r i ấ ự ồ
m i nói l i ti n bi t, đi u đó di n t đc cái c t cách phi th ng c a chàng, c a m t đng tr ng ớ ờ ễ ệ ề ễ ả ượ ố ườ ủ ủ ộ ấ ượ
phu trong xã h i phong ki n.ộ ế
c. Nh ng đc s c ngh thu t c a bài th :ữ ặ ắ ệ ậ ủ ơ
- Nhân v t T H i đc Nguy n Du tái t o theo khuynh h ng lí t ng hoá. M i ngôn t , hình nh ậ ừ ả ượ ễ ạ ướ ưở ọ ừ ả
và cách miêu t , Nguy n Du đu s d ng r t phù h p v i khuynh h ng này.ả ễ ề ử ụ ấ ợ ớ ướ
- V t ng :ề ừ ữ
+ Tác gi dùng t “tr ng phu”, đây là l n duy nh t tác gi dùng t này và ch dùng cho nhân v t T ả ừ ượ ầ ấ ả ừ ỉ ậ ừ
H i. “Tr ng phu” nghĩa là ng i đàn ông có chí khí l n.ả ượ ườ ớ
+ Th hai là t "tho t" trong c p câu:ứ ừ ắ ặ
“N a năm h ng l a đng n ngử ươ ử ươ ồ
Tr ng phu tho t đã đng lòng b n ph ng.”ượ ắ ộ ố ươ