HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT NỘI KHOA CHUYÊN NGÀNH THẦN KINH
68
TEST CHẨN ĐOÁN NHƯỢC CƠ BẰNG ĐIỆN SINH LÝ
I. ĐẠI CƯƠNG
Ghi điện cơ là phương pháp thăm dò được sử dụng để nghiên cứu phản ứng điện
của thần kinh và cơ, đánh giá sự mất phân bố thần kinh của cơ.
Nhược cơ là một bệnh thần kinh - cơ có đặc tính là mỏi và yếu các cơ vân xuất
hiện tăng khi gắng sức và giảm khi nghỉ ngơi, do có sự giảm số lượng các thụ thể
acetylcholine ở màng cơ sau synap. Sự thay đổi này làm giảm hiệu lực dẫn truyền thần
kinh cơ. Sử dụng kích thích lặp lại, kích thích liên tục tác động trên thân của dây thần
kinh và ghi điện thế đáp ứng ở cơ đích. Trong bệnh nhược cơ sẽ có sự suy giảm biên độ
và diện tích điện thế đáp ứng của cơ do kích thích lặp lại.
II. CHỈ ĐỊNH
Chẩn đoán và theo dõi những rối loạn chỗ nối thần kinh cơ (bệnh nhược cơ, hội
chứng nhược cơ).
III. CHỐNG CHỈ ĐỊNH
Không.
IV. CHUẨN BỊ
1. Người thực hiện
01 bác sĩ, 01 kỹ thuật viên (KTV).
2. Phương tiện, dụng cụ, thuốc
Vật tư sử dụng trong đo Điện cơ.
Tên kỹ
thuật Nhân lực
Thời
gian Vật tư Đơn vị
tính
Số
lượng
1 Điện cực ghi bề mặt bộ 1
2 Điện cực kích thích lưỡng cực cái 0.02
3 Điện cực tiếp đất cái 0.005
4 Gel tẩy sạch da tuýp 0.01
5 Paste dẫn điện lọ 0.05
6 Nước muối sinh lý lít 0.05
Test
nhược
cơ
1 Bác sĩ
1 KTV 30 phút
7 Giấy in A4 gam 0.01
Khấu hao chung 8 Máy điện cơ 1 máy 0,0001
HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT NỘI KHOA CHUYÊN NGÀNH THẦN KINH 69
3. Người bệnh
Người bệnh cần ăn uống trước khi đo.
Bệnh nhi cần phải có khăn, tã lót đầy đủ.
Người bệnh nhược cơ phải ngưng thuốc kháng men trước đo EMG 24 giờ:
Mestinon, Prostigmin.
Người bệnh được thăm khám lâm sàng, làm các xét nghiệm thường quy, chuẩn
bị tư tưởng, được thông báo và giải thích về cách tiến hành thủ thuật. Hướng dẫn người
bệnh phối hợp trong khi ghi điện cơ.
4. Hồ sơ bệnh án
Cần ghi rõ tên tuổi địa chỉ, giới tính, chẩn đoán lâm sàng, ngày giờ ghi điện cơ.
V. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH, ĐÁNH GIÁ, GHI HỒ SƠ VÀ BÁO CÁO
1. Kiểm tra hồ sơ
Đối chiếu hồ sơ bệnh án và người bệnh.
2. Kiểm tra người bệnh
Người bệnh ở tư thế thư giãn cơ và chuẩn bị máy (đã được cài đặt sẵn các thông
số như tốc độ quét, độ phóng đại, giới hạn tần số cao và thấp).
3. Thực hiện kỹ thuật
Cách đặt điện cực kích thích và ghi giống như khi làm về đo tốc độ dẫn truyền
vận động. Cường độ kích thích trên mức tối đa (120%). Tìm vị trí điện cực để hình dạng
sóng rõ ràng nhất. Chờ vài giây sau khi kích thích thử để cho cơ phục hồi lại trạng thái
bình thường. Kích thích chuỗi xung (10 xung) và ghi sóng. Thông thường người ta chọn
3 cơ sau để làm test thử: một cơ nhỏ ở bàn tay (ô mô cái hoặc ô mô út), cơ thang hoặc
một cơ khác ở vai (ví dụ cơ delta), sau đó là một cơ ở mặt.
Kỹ thuật: kích thích lặp lại liên tiếp:
Chuỗi 10 kích thích bằng xung điện liên tiếp ở tần số 3 Hz (3 kích thích/giây).
Nếu biên độ co cơ thứ 4 hoặc 5 so với biên độ co cơ đầu tiên giảm khoảng 5% thì nghi
ngờ bệnh nhược cơ. Nếu suy giảm trên 10% và được thấy ở ít nhất 2 cơ bắp thì coi như
chắc chắn bị bệnh nhược cơ.
Nếu nghi ngờ có hội chứng nhược cơ có thể thực hiện thêm chuỗi 30-50 kích
thích liên tiếp, tần số 50Hz cũng thấy có hiện tượng suy giảm chút ít nhưng sau đó các
biên độ co cơ tăng lên (gọi là hiện tượng tăng cường), với đặc điểm càng về sau càng
cao hơn trước và sẽ cao hơn cả co cơ đầu tiên trong chuỗi đó. Nếu biên độ co cơ về sau
cao hơn biên độ co cơ ban đầu của chuỗi từ 200% trở lên thì chẩn đoán hội chứng
Eaton - Lambert.
Sau khi dùng kháng cholinesterase: giảm nhẹ đi hoặc biến mất, càng khẳng
định chẩn đoán nhược cơ. Dương tính rõ rệt ở cơ yếu nhất.
HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH KỸ THUẬT NỘI KHOA CHUYÊN NGÀNH THẦN KINH
70
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Vũ Anh Nhị, Lê Minh, Lê Văn Thính, Nguyễn Hữu Công (2010). "Bệnh học
Thần kinh - Cơ (Sau Đại học)". Nhà xuất bản Đại học quốc gia Thành phố Hồ
Chí Minh, 245 trang.
2. Nguyễn Hữu Công (1998). "Chẩn đoán điện và bệnh lý thần kinh - cơ". Nhà
xuất bản Y học, 165 trang.
3. Nguyễn Hữu Công (2013). "Chẩn đoán điện và ứng dụng lâm sàng". Nhà xuất
bản Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, 125 trang.
4. Junkimura (2001). "Electrodiagnosis in diseases of nerver and muscles.
Principles practice". 991 pages.