Đề tài : “Thiết kế bộ lọc sóng hài cho biến
tần 0.75 kW của Siemens”
LỜI MỞ ĐẦU
Đất nước ta đang trên đường hội nhập, mức tăng trưởng hàng năm luôn khá cao
và là điểm đến của nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Trước sự lớn mạnh của nền
kinh tế thì việc gia tăng nhanh chóng phụ tải điện đã gây sức ép rất lớn cho ngành
điện. Mặc dù đã xây thêm rất nhiều nhà máy thủy điện, nhiệt điện hoặc nâng công suất
của các nhà máy cũ nhưng cũng không thể khắc phục được tình trạng thiếu điện. Chính
vì thế mà Chính Phủ và Tập đoàn điện lực Việt Nam đã đề các biện pháp để thiết kiệm
điện như dùng các thiết bị tiết kiệm điện và đặc biệt là giảm tổn thất điện năng.
Tổn thất điện năng ở nước ta thuộc loại cao trong khu vực. Nhiều vùng của
nước ta tổn thất điện năng lên tới hàng chục phần trăm. Điều này gây sức ép cho ngành
điện buộc ngành điện phải vào cuộc nhằm giảm tổn thất điện năng tới mức thấp nhất.
Tổn thất điện năng có thể kể đến bốn nguyên nhân sau : Một số thiết bị sử dụng trên
lưới cũ và làm việc kém hiệu quả, Ở nhiêù nơi đường dây dài và xuống cấp, hệ số
cosphi trên lưới thấp và méo dạng sóng làm giảm chất lượng điện năng. Đề tài tốt
nghiệp đã đi sâu vào nguyên nhân thứ tư tức là nghiên cứu về sóng hài, ảnh hưởng của
nó tới chất lượng điện năng và các giải pháp hạn chế nó.
Đề tài về sóng hài còn khá mới mẻ với sinh viên chúng em. Để nghiên cứu
chúng đòi hỏi phải tìm tòi, nghiên cứu rất nhiều tài liệu chủ yếu là tài liệu nước ngoài,
nhất là khi tính toán và chế tạo thử nghiệm bộ lọc sóng hài. Tuy nhiên với sự giúp đỡ
của thầy BùiĐức Hùng và thầy Phạm Hùng Phi em đã hoàn thành đồ án tốt ngiệp
này với kết quả khá khả quan.
Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Bộ môn Thiết Bị Điện-
Điện Tử và đặc biệt là hai thầy Bùi Đức Hùng và thầy Phạm Hùng Phi đã tận tình
giúp đỡ em hoàn thành đồ án này.
Hà Nội Ngày 22 Tháng 05 Năm 2008
Sinh viên thực hiện :
Mục lục
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐIỆN NĂNG VÀ CÁC ĐIỀU
HOÀ BẬC CAO ...................................................................................................................... 6
1 Chất Lượng Điện Năng .............................................................................................. 6
2 Các hiện tượng xảy ra trên lưới điện ......................................................................... 7
2.1 Phi tuyến .................................................................................................................. 7
2.1.1 Xung phi tuyến ................................................................................................ 8
2.1.2 Dao động phi tuyến.......................................................................................... 8
2.2 Các biến thiên điện áp trong thời gian ngắn .............................................................. 9
2.2.1 Điện áp lõm ..................................................................................................... 9
2.2.2 Điện áp lồi ..................................................................................................... 10
2.2.3 Ngắt ............................................................................................................... 11
2.3 Các biến thiên điện áp trong thời gian dài .............................................................. 11
2.3.1 Dưới điện áp .................................................................................................. 12
2.3.2 Quá điện áp ................................................................................................... 12
2.3.3 Ngắt duy trì ................................................................................................... 12
2.4 Méo dạng sóng ....................................................................................................... 12
2.4.1 Khoảng một chiều .......................................................................................... 12
2.4.2 Điều hòa ........................................................................................................ 12
2.4.3 Nội điều hòa .................................................................................................. 12
2.4.4 Nhiễu sinh ra do trùng dẫn ( Notching ) ......................................................... 13
2.4.5 Nhiễu ............................................................................................................. 13
2.5 Dao động điện áp ................................................................................................... 13
2.6 Các biến đổi tần số ................................................................................................. 13
2.7 Mất cân bằng điện áp ............................................................................................. 13
3 Tổng quan về sóng hài và các chỉ số đánh giá ......................................................... 14
3.1 Sóng hài và phân tích sóng hài ............................................................................... 14
3.2 Các chỉ số đánh giá ................................................................................................ 18
3.2.1 Tổng méo điều hòa THD ............................................................................... 18
3.2.2 Tổng méo nhu cầu TDD ................................................................................ 18
4 Nguồn phát sinh sóng hài ......................................................................................... 18
4.1 Các thiết bị có hiện tượng bão hòa mạch từ ............................................................ 18
4.2 Các thiết bị có hiện tượng phóng tia lửa điện.......................................................... 19
4.2.1 Lò hồ quang điện ........................................................................................... 19
4.2.2 Các loại đèn phóng điện ................................................................................. 19
4.3 Chỉnh lưu một pha.................................................................................................. 20
4.4 Bộ biến đổi ba pha nguồn áp .................................................................................. 22
4.5 Bộ biến đổi ba pha nguồn dòng .............................................................................. 22
4.5.1 Mạch 6 xung .................................................................................................. 24
4.5.2 Mạch 12 xung ................................................................................................ 25
4.5.3 Ảnh hưởng của máy biến áp và trở kháng hệ thống đến sự phát sinh
sóng hài ...................................................................................................................... 25
4.6 Các cuộn kháng điều khiển bằng thyristor .............................................................. 27
4.6.1 Bộ bù công suất phản kháng tĩnh ................................................................... 27
CHƯƠNG II. CÁC BIỆN PHÁP CẢI THIỆN CHẤT LƯỢNG ĐIỆN NĂNG VÀ
HẠN CHẾ SÓNG HÀI ......................................................................................................... 31
1 Đánh giá méo điều hòa ............................................................................................. 31
1.1 Điểm đổi nối chung ................................................................................................ 31
1.2 Đánh giá méo điều hòa ở hệ thống phân phối ......................................................... 31
1.3 Đánh giá điều hòa ở phía người sử dụng ................................................................ 32
2 Các biện pháp hạn chế sóng hài ............................................................................... 33
2.1 Hạn chế công suất các tải phi tuyến ........................................................................ 33
2.2 Tăng điện kháng phía nguồn xoay chiều đầu vào tải phi tuyến ............................... 33
2.3 Phương pháp đa xung ............................................................................................. 35
2.4 Dùng các bộ lọc ..................................................................................................... 37
2.4.1 Bộ lọc thụ động ............................................................................................. 38
2.4.1.1 Bộ lọc thụ động rẽ nhánh........................................................................... 40
2.4.1.2 Bộ lọc thụ động kiểu nối tiếp ..................................................................... 41
2.4.1.3 Bộ lọc thông thấp ...................................................................................... 42
2.4.1.4 Bộ lọc tụ C ................................................................................................ 42
2.4.2 Bộ lọc tích cực ............................................................................................... 44
2.5 Các biện pháp khắc phục hài thứ tự không ............................................................. 44
3 Mối quan tâm và các giải pháp đã sử dụng ở Việt Nam ......................................... 46
CHƯƠNG III. .................................................................................................................... K
HẢO SÁT HỆ BIẾN TẦN - ĐỘNG CƠ ............................................................................... 48
1 Lý thuyết chung về hệ biến tần-động cơ .................................................................. 48
1.1 Sự cần thiết của các bộ điều tốc .............................................................................. 48
1.2 Nguyên lý của các bộ điều tốc ................................................................................ 48
1.3 Sóng hài phát sinh từ biến tần ................................................................................ 50
2 Biến tần Micromaster 420 của Siemens ................................................................... 50
3 Mô phỏng hệ biến tần động cơ ................................................................................. 52
4 Đo đạc với hệ biến tần động cơ thực tế .................................................................... 53
4.1 Nhiệm vụ thí nghiệm .............................................................................................. 53
4.2 Giới thiệu các thiết bị đo lường dùng trong thí nghiệm ........................................... 54
4.2.1 Máy đo dạng sóng và phân tích phổ tần Energytest 2020E ............................. 54
4.3 Hệ động cơ-máy phát ............................................................................................. 57
4.4 Sơ đồ thí nghiệm .................................................................................................... 57
4.5 Cách tiến hành đo đạc số liệu ................................................................................. 58
4.6 Kết quả thí nghiệm ................................................................................................. 58
CHƯƠNG IV. .................................................................................................................... T
HIẾT KẾ, CHẾ TẠO BỘ LỌC SÓNG HÀI CHO HỆ THỐNG ........................................ 60
1 Lựa chọn kiểu bộ lọc ................................................................................................ 60
1.1 Bộ lọc thông thấp LC ............................................................................................. 60
1.2 Ưu điểm của bộ lọc LC .......................................................................................... 60
1.3 Nhược điểm của bộ lọc LC..................................................................................... 60
2 Phương án thiết kế bộ lọc ......................................................................................... 60
3 Chế tạo bộ lọc và thử nghiệm cuộn kháng. ............................................................. 63
3.Thử nghiệm tác dụng của bộ lọc trong mạch thực ....................................................... 64
KẾT LUẬN ................................................................................. Error! Bookmark not defined.
Các tài liệu tham khảo .......................................................................................................... 69