Vaên – chuyeân ñeà thô Toá höõu 35
Chuyeân ñeà : THÔ TOÁ HÖÕU
Chuû ñeà: TOÁ HÖÕU
Moät ñôøi ngöôøi – Moät ñôøi thô
”Duø ai thay ngöïa giöõa doøng
Ñôiø ta vaãn ngoïn côø hoàng cöù ñi
Vaãn laø ta ñoù nhöõng khi
Ñaàu voi ra traän cöùu nguy gioáng noøi…”
* TOÁ HÖÕU – CUOÄC ÑÔØI VAØ SÖÏ NGHIEÄP SAÙNG TAÙC
A. KIEÁN THÖÙC CÔ BAÛN
I. ÔÛ Toá Höõu coù söï thoáng nhaát chaët cheõ giöõa nhaø caùch maïng, nhaø chính trò vaø nhaø thô. Quaù
trình saùng taùc cuûa Toá Höõu gaén boù laøm moät vôùi quaù trình hoaït ñoäng caùch maïng cuûa oâng vaø
caùc nhieäm vuï cuûa Ñaûng qua caùc giai ñoaïn lòch söû.
1/ Töø aáy (1937-1946)
a. Coù ba phaàn:
* ‚Maùu löûa” laø nhöõng vaàn thô ngôïi ca lí töôûng, khaúng ñònh nieàm tin vaø töông lai
cuûa caùch maïng (‚Töø aáy‛, ‚Tieáng haùt soâng Höông‛).
- Noù toá caùo nhöõng caûnh baát coâng trong xaõ hoäi, (‚Hai ñöùa beù”, “Vuù em”…), keâu goïi
ñöùng daäy ñaáu tranh (‚Ñi ñi em”, “Hoàn chieán só”....)
* ‚Xieàng xích‛ laø nhöõng saùng taùc ôû trong tuø.
- Noù laø tieáng noùi cuûa ngöôøi chieán só nguyeän trung thaønh vôùi lí töôûng, baát chaáp ‚caùi
cheát ñaõ keà beân” (“Con caù choät nöa”)
- Söï gaén boù thuyû chung vôùi ñaát nöôùc, ñoàng baøo, ñoàng chí (‚Nhôù ñoàng”, “Nhôù
ngöôøi”…)
* ‚Giaûi phoùng”… - Noùi leân nieàm vui cuûa ngöôøi tuø caùch maïng ñöôïc trôû veà hoaït
ñoäng.
- Noù ca ngôïi thaønh coâng cuûa Caùch maïng Thaùng Taùm 1945.
b. Ñaùnh giaù:
* ‚Töø aáy” ñöôïc vieát do söï thoâi thuùc cuûa hoàn thô soâi noåi Toá Höõu.
* Noù tieáp noái truyeàn thoáng thô ca phuïc vuï chieán ñaáu, coå ñoäng caùch maïng.
* Noù khoâng taùch rôøi ‚Thô môùi”. Ñoù laø caùi toâi töø choái haïnh phuùc caù nhaân ñeå lao vaøo
baõo taùp caùch maïng, caùi toâi chaân thaät, coù phaàn non nôùt vôùi nhöõng taâm tö saàu muoän treân con
ñöôøng loät xaùc ñeán vôùi caùch maïng.
2/ Vieät Baéc (1947-1954)
* Caùi toâi cuûa nhaø thô ñöôïc aån mình sau nhöõng nhaân vaät laø quaàn chuùng nhaân daân.
* Hình töôïng Toå quoác, Ñaát nöôùc, Chieán khu ñöôïc mieâu taû thaät laø quaàn chuùng nhaân
daân.
* Höôùng veà nhaân daân, taäp thô mang ñaäm maøu saéc daân toäc (vaän duïng ca dao, tuïc
ngöõ, caùch noùi cuûa nhaân daân). Phaàn cuoái mang caûm höùng söû thi-tröõ tình ñaày aâm vang thôøi ñaïi
(Ta ñi tôùi, Vieät Baéc…)
3/ Gioù loäng (1955-1961)
* Nieàm vui tröôùc quan heä cuûa chuû nghóa taäp theå XHCN höùa heïn moät ñôøi soáng aám
no haïnh phuùc vaø ‚ngöôøi yeâu ngöôøi soáng ñeå yeâu nhau”.
thô Toá höõu – TTLT Vónh Vieãn 36
* Caûm höùng laõng maïn vôùi caùi toâi ñaïi dieän cho daân toäc, cho Ñaûng vaø cho thôøi ñaïi
ñöôïc xuaát hieän.
* Coù ‚nhöõng vaàn thô töôi xanh” vieát veà mieàn Baéc xaây döïng chuû nghóa xaõ hoäi vaø coù
‚nhöõng vaàn thô löûa chaùy” baøy toû tình caûm Baéc – Nam vaø yù chí ñaáu tranh thoáng nhaát nöôùc
nhaø.
4/ “Ra traän” (1962-1972) vaø “Maùu vaø hoa” (1972-1977) ra ñôøi trong tình hình caû
nöôùc choáng Myõ.
* Khuynh höôùng söû thi, caûm höùng laõng maïn anh huøng ñaõ ñaët ra nhöõng caâu hoûi ñaày
töï haøo: Daân toäc Vieät Nam laø ai? Söùc maïnh Vieät Nam baét ñaàu töø ñaâu?
* Gioïng taâm tình chuyeån sang nhu caàu chính luaän.
* Khuynh höôùng khaùi quaùt, toång keát lòch söû vang doäi.
* Cho ra hai thieân tröôøng ca veà Baùc (Theo chaân Baùc) vaø veà Ñaát nöôùc nhaân daân
(Nöôùc non ngaøn daëm).
II. Nhöõng neùt phong caùch cô baûn cuûa thô Toá Höõu:
1/ Laø thô tröõ tình chính trò, ñoái töôïng cuûa vaên hoïc laø con ngöôøi ñöôïc nhìn ôû nhöõng
quan heä chính trò. Caùc vaán ñeà vaø söï kieän chính trò ñaõ thaønh nguoàn tình caûm lôùn lao vaø khôi
daäy caûm höùng ngheä thuaät.
2/ Noäi dung chính trò trong thô Toá Höõu laø lí töôûng daân toäc, daân chuû vaø xaõ hoäi chuû
nghóa.
Toá Höõu möôïn gioïng ñieäu taâm tình ñeå dieãn ñaït nhöõng tình caûm chính trò. OÂng cuõng
duøng buùt phaùp töôïng tröng öôùc leä ñeå theå hieän lí töôûng vaø öôùc mô cuûa mình (Baøi ‚Tieáng choåi
tre”, “Vieät Nam – maùu vaø hoa”).
Vì theá caûm höùng chuû ñaïo trong thô Toá Höõu laø thô laõng maïn chuû nghóa.
3/ Veà ngheä thuaät: Coù tính daân toäc raát cao.
* Thô tuyeân truyeàn nhöng coù phaåm chaát cuûa thô ca truyeàn thoáng (ca dao, daân ca,
truyeän Kieàu… - theå thô luïc baùt khaù nhuaàn nhuyeãn)
* Linh hoàn queâ höông trong nhöõng hình aûnh raát quen thuoäc nhöng coù söùc lay ñoäng
saâu xa (Boùng tre, baø meï, raëng döøa, ghe thuyeàn, beán nöôùc…)
* Tính nhaïc trong thô Toá Höõu laø neùt phong caùch ñaëc saéc nhaát.
III. Nhöõng neùt phong caùch cuûa thô Toá Höõu noù ñeàu chöùa ñöïng hai maët: maïnh vaø yeáu.
1/ Toá Höõu laø nhaø thô cuûa leõ soáng lôùn, tình caûm lôùn, nieàm vui lôùn cuûa con ngöôøi
caùch maïng vaø thôøi ñaïi caùch maïng. Trong nhöõng naêm chieán tranh noù thaät söï loâi cuoán coâng
chuùng bôûi nhaø thô ñaõ noùi ñöôïc lí töôûng chính trò cuûa ngöôøi coâng daân.
- Nhöng coù tröôøng hôïp chính trò chöa phuø hôïp vôùi chaân lyù ñôøi soáng, nhieàu luùc caûm
höùng ngheä thuaät chöa ñuû ñoä neân caùc baøi thô rôi vaøo minh hoïa giaûn ñôn. Phaàn lôùn caùc baøi thô
laø ñaïi dieän cho tieáng noùi cuûa daân toäc, cuûa Ñaûng neân con ngöôøi ñôøi thöôøng vôùi raát nhieàu caùc
quan heä xaõ hoäi bò löôïc boû.
2/ Nhaø thô raát say meâ lí töôûng cho neân thöôøng hieän thöïc hoaù lí töôûng gaây ñöôïc
höùng khôûi vaø nieàm tin vaøo hieän thöïc caùch maïng cho moïi ngöôøi.
- Nhöng coù luùc noù ñaõ thoaùt li khoûi nhöõng vaát vaû, caàn lao vaø nhöõng baát coâng voán laø
moät maûng hieän thöïc thöù hai khoâng theå traùnh khoûi trong hoøan caûnh lòch söû baáy giôø.
3/ Thô Toá Höõu coù theá maïnh laø noùi vôùi ngöôøi ta baèng gioïng ñieäu taâm tình.
- Nhöng khoâng ít nhöõng caâu khoâ khan, giaùo huaán.
Vaên – chuyeân ñeà thô Toá höõu 37
4/ Tính truyeàn thoáng vaø tính daân toäc ñaõ haïn cheá söï caùch taân taùo baïo vaø hieän ñaïi
hoùa thô Toá Höõu.
LÔØI BÌNH VEÀ THÔ TOÁ HÖÕU
* Vôùi Toá Höõu, thô laø vuõ khí ñaáu tranh caùch maïng. Ñoù chính laø ñaëc saéc vaø cuõng laø bí
quyeát ñoäc ñaùo cuûa Toá Höõu trong thô ca.
… Thô, vôùi Toá Höõu, laø hình thöùc töôi ñeïp cuûa hoaït ñoäng caùch maïng cuûa söï soáng. Thô
Toá Höõu, trong thôøi kì ñaàu naøy, coát yeáu thuoäc veà doøng Laõng maïn caùch maïng. Danh töø naøy,
theo ñònh nghóa cuûa Gooùc-ki, laø ‚chöõ nghóa laõng maïn tích cöïc , noù nhaèm taêng cöôøng caùi yù chí
soáng cuûa con ngöôøi, thöùc tænh trong taâm hoàn con ngöôøi caùi quyeát taâm phaûn khaùng vôùi hieän
thöïc, vôùi moïi aùp böùc cuûa hieän thöïc”.
Thô Toá Höõu laø lôøi taâm huyeát cuûa moät chieán só ñang soáng can ñaûm neâu cao lí töôûng
phuïc vuï nhaân daân, phuïc vuï chính nghóa.
Thô Toá Höõu laø ‚boù hoa löûa” loäng laãy, noàng naøn.
… Sau möôøi naêm ñoù, khi caùch maïng Vieät Nam chuyeån vaøo moät giai ñoaïn môùi, taäp
thô Vieät Baéc seõ ñaùnh daáu moät gia ñoaïn môùi trong söï nghieäp thô ca cuûa thi só. Anh seõ caøng
taém mình vaøo ñôøi soáng chieán ñaáu lao ñoäng haøng ngaøy cuûa quaàn chuùng, vaø tieáng noùi cuûa anh
seõ caøng ñöôïm hôi aám cuûa quaàn chuùng.
(Ñaëng Thai Mai)
* Toá Höõu ñaõ laøm khaù toát phöông tieän laøm söû, baèng hoàn thô xuùc caûm maõnh lieät vaø suy
nghó saâu cuûa mình. Anh cuõng ñaõ phaûn aùnh ñöôïc nhöõng maët chuû yeáu cuûa cuoäc soáng caùch
maïng chuùng ta. Tröôùc caùch maïng, ñaáy laø cuoäc ñôøi hoaït ñoäng vaø cuoäc ñôøi ôû tuø. Trong khaùng
chieán: Nhöõng caûnh chieán ñaáu, nhöõng caûnh xaây döïng chuû nghóa xaõ hoäi ôû mieàn Baéc, ñaáu tranh
vôùi ñòch ôû mieàn Nam, moái tình höõu nghò maùu thòt cuûa chuùng ta vôùi caùc nöôùc trong phe xaõ hoäi
chuû nghóa.
Moãi ñeà taøi treân ñeàu ñöôïc ghi laïi baèng nhöõng baøi thô coù giaù trò cuûa anh.
… Cuõng neân noùi raèng: Caùi chaát chieán ñaáu thöôøng laøm cho thô anh khoeû ra, raén laïi,
linh hoaït, nhöng coù ñoâi luùc ñaõ laøm thô anh khoâ ñi. Ñaáy laø khi anh dieãn ñaït noù maø khoâng vuøi
noù saâu hôn trong caûm xuùc, trong tình thöông laø caùi ñieàu chính cuûa taâm hoàn anh.
Caùi gì laøm cho Toá Höõu trong khi coù nhöõng tìm toøi hieän ñaïi vaãn giöõ ñöôïc maøu saéc
daân toäc aáy?... Ñaáy laø nhôø noäi dung, nhôø caùch caûm xuùc, nhôø phöông phaùp taïo hình, nhôø chöõ
nghóa. Nhöng ñaáy cuõng laø nhôø ôû caùi man maùc, mô hoà (nhöng raát roõ reät naøy), laø caùi aâm nhaïc
cuûa thô anh.
Thô anh laø loái thô laáy caùi ñöôøng ñi toaøn ñôøi, laáy caùi hôi toaøn taäp, laáy caùi töù toaøn baøi
laøm chính… Anh laø con chim vuï ôû ñöôøng bay hôn laø ôû boä loâng boä caùnh, tuy vaãn laø loâng caùnh
ñeïp.
(Cheá Lan Vieân)
* Töï baïch cuûa nhaø thô Toá Höõu: Thô toâi thuoäc loaïi ‚traàn truïi”, nghó sao noùi theá,
khoâng coù gì ‚bay böôùm”. Cuõng khoâng coù gì ‚bí hieåm”. Tuy vaäy cuõng khoâng phaûi laø khoâng coù
gì ñaèng sau nhöõng caâu chöõ… Toâi muoán thô phaûi ñoïng laïi moät caùi gì, phaûi thaät laø gan ruoät
cuûa mình, thaät laø moät ‚lôøi nhaén göûi”.
Theå thô luïc baùt truyeàn thoáng cuûa Vieät Nam ta coù nhieàu öu theá veà caáu truùc, veà aâm
thanh, vöøa coù söùc gôïi caûm, vöøa deã nghe, deã nhôù, deã thuoäc, laïi thích hôïp vôùi caû trí thöùc laãn
ngöôøi ít hoïc neân toâi hay duøng… Theå luïc baùt töôûng nhö deã laøm, thaät ra laïi deã rôi vaøo taàm
thô Toá höõu – TTLT Vónh Vieãn 38
thöôøng, voâ duyeân. Phaûi bieát ‚chuyeån hoùa” theá naøo cho phong phuù, luoân luoân môùi veà moïi maët
gioáng nhö duøng hai caùnh tay coù veû ñôn giaûn aáy theá naøo ñeå thaønh nhöõng ñieäu muùa ñeïp khoâng
bao giôø chaùn. Ngöôøi laøm thô laïi caàn bieát söû duïng nhieàu theå thô vaø caàn keát hôïp hoaëc saùng taïo
hoaøn toaøn môùi.
Thô coù öu theá deã nhôù vì thô coù tieát taáu, coù vaàn ñieäu. Vaàn laø moät saùng taïo tuyeät vôøi
cuûa ngheä thuaät thô… Theo toâi, vaàn chính laø moät ñieåm huyeät nhaïy caûm, neáu bieát ‚baám‛ ñuùng
thì coù hieäu quaû lôùn cho söï truyeàn caûm. Cöù ñoïc Truyeän Kieàu thì thaáy Nguyeãn Du gieo vaàn ñaét
theá naøo.
Vaán ñeà 1: TAÂM TÖ TRONG TUØ
“Nghe laïc ngöïa ruøng chaân beân gieáng laïnh
Döôùi ñöôøng xa nghe tieáng guoác ñi veà…”
Toá Höõu – Töø aáy
A. KIEÁN THÖÙC CÔ BAÛN
1/ Baøi thô ñöôïc vieát ngay trong nhöõng ngaøy ñaàu tieân Toá Höõu bò baét giam vaøo nhaø
lao Thöøa Thieân. Bò giam trong xaø lim hoaøn toaøn caùch bieät vôùi theá giôùi beân ngoaøi vaø vôùi caùc
baïn tuø khaùc. Ñaây laø chaëng ñöôøng thöû thaùch ñoái vôùi ngöôøi chieán só coäng saûn treû tuoåi. Vaø môû
ra nhöõng trang môùi cho taäp ‚Töø aáy”. Phaàn ‚Xieàng xích”ra ñôøi.
Baøi thô coù hai phaàn. Phaàn ñaàu ba khoå, moãi khoå 8 caâu thô noùi veà noãi coâ ñôn, nieàm
khaùt khao höôùng veà cuoäc soáng beân ngoaøi nhaø tuø. Vaø phaàn sau laø döï caûm veà nhöõng gian lao
thöû thaùch tröôùc maét, taùc giaû yù thöùc ñöôïc thaân phaän cuûa mình trong tình caûnh maát töï do cuûa caù
nhaân vaø cuûa ñaát nöôùc. Töø ñoù töï daën loøng theà quyeát giöõ vöõng yù chí chieán ñaáu vaø phaåm giaù
cuûa ngöôøi caùch maïng. Baøi thô keát caáu theo dieãn bieán taêng tieán cuûa taâm traïng. Töø caûm xuùc
tình caûm ñeán nhaän thöùc lí trí.
2/ AÁn töôïng ñaàu tieân laø noãi coâ ñôn. Boán caâu ñaàu cuûa khoå thöù hai ñöôïc laëp ôû boán
caâu ñaàu moät. Coù söï nhôù laïi nieàm say meâ boàng boät, nieàm vui töôi treû cuûa nhöõng ngaøy soáng
giöõa baïn beø trong phong traøo soâi noåi thì taùc giaû môùi thaám thía noãi coâ ñôn khi bò li caùch khoûi
moâi tröôøng hoaït ñoäng.
Caûm xuùc tinh teá nhaïy beùn, tình caûm gaén boù thieát tha vôùi ñôøi soáng ñöôïc taäp trung
trong söï laéng nghe nhöõng bieán thaùi aâm thanh ngoaøi tuø voïng vaøo. ‚Tai môû roäng” bôûi ‛loøng soâi
raïo röïc”bôûi cuoäc soáng ñaõ bò caùch ly. Thính giaùc laø khaû naêng duy nhaát maø taùc giaû giao löu
vôùi beân ngoaøi.
Nhöõng aâm thanh gôïi caûm veà buoåi chieàu, nhöõng aâm thanh ñoù naùo nöùc hôn: Chim
‚reo”, gioù maïnh ‚leân trieàu” vaø tieáng dôi chieàu ñaäp caùnh cuõng trôû neân voäi vaõ. Khao khaùt soáng
vôùi cuoäc ñôøi ñaày bieán ñoäng beân ngoaøi, hình dung raát roõ caû theá giôùi beân ngoaøi… taùc giaû ñaõ
theå hieän moät söùc soáng tuoân traøo, moät nieàm yeâu ñôøi maõnh lieät. Vaø chaân dung ngöôøi coäng saûn
hieän leân raát ñaäm ñaø chaát Ngöôøi.
3/ Giöõa nhöõng aâm thanh nhö raát beà boän aáy, taâm hoàn nhaïy caûm cuûa taùc giaû ñaõ ñoùn
nhaän vaø löu giöõ laïi ñöôïc nhöõng aâm thanh raát deã bò chìm laáp ñi ‚Nghe laïc ngöïa.. ñi veà”.
“Nghe laïc ngöïa” laø söï taùc ñoäng baèng aâm thanh nhöng ‚ruøng chaân beân gieáng laïnh”
laø moät hình aûnh maø maét ta coù theå nhìn thaáy ñöôïc. Söùc töôûng töôïng cuûa caâu thô thaät kyø dieäu.
(“Moät tieáng rao ñeâm” cuûa em beù gaùi cuõng khieán cho Toá Höõu thaáy raát roõ em nhoû ñoù nhö theá
naøo!).
Vaên – chuyeân ñeà thô Toá höõu 39
Caùi caûm giaùc ‚laïnh”cuûa buoåi chieàu trong caùi ‚laïnh”cuûa nöôùc gieáng, vaø nhaát laø caùi
‚ruøng chaân” cuûa con ngöïa khieán cho nhaïc ngöïa cuõng rung theo ñaõ phaùt ra aâm thanh nhoû loït
qua khaùm giam ñeå ñeán vôùi ngöôøi tuø.
Böùc tranh khoâng chæ laø ngoaïi caûnh maø chöùa chaát taâm traïng cuûa nhaân vaät tröõ tình:
Raát thaám thía noãi coâ ñôn vaø muoán ‛ñaïp tan phoøng” maø ra vôùi cuoäc ñôøi ‚ngoaøi kia sung
söôùng bieát bao nhieâu”.
Caâu ‚Döôùi ñöôøng xa nghe tieáng guoác ñi veà” laïi laø moät aâm thanh ‚xa” raát khoù nghe
maø nhaø thô ñaõ nghe ñöôïc. Ñaây laø aâm thanh ñôøi thöôøng voïng vaøo theá giôùi coâ quaïnh choán tuø
ñaøy. Caâu thô bình dò nhöng coù söùc lay ñoäng lôùn. Noù cho ta thaáy taám loøng thöông meán, khao
khaùt ñöôïc hoøa ñoàng vôùi con ngöôøi. Chính vì theá maø caùc giaùc quan cuûa nhaø thô rung ñoäng
theo, laàn theo nhöõng aâm thanh thaân thuoäc trong cuoäc soáng con ngöôøi.
4/ Phaàn sau baøi thô coù söï chuyeån höôùng trong maïch ‚taâm tö‛ cuûa nhaân vaät tröõ tình.
Doøng caûm xuùc ñang leân ôû phaàn treân boãng xoay chuyeån ñoät ngoät bôûi söï thöùc tænh cuûa lí trí. Ñoù
laø yù thöùc noã löïc vöôn leân, ñieàu khieån cheá ngöï nhöõng xuùc caûm baèng söï töï soi saùng cuûa nhaän
thöùc xaõ hoäi, cuûa yù chí caùch maïng.
(ÔÛ baûn lónh Hoà Chí Minh thì laïi khaùc. Maëc daàu lí trí nhaän thöùc khoâng laõng maïn
chuùt naøo ‚Trong tuø khoâng röôïu cuõng khoâng hoa”nhöng khoâng vì theá maø Baùc cheá ngöï tình
caûm cuûa mình tröôùc moät ñeâm traêng ñeïp. Baùc thuù nhaän ‚Caûnh ñeïp ñeâm nay khoù höõng hôø!”
(Baøi ‚Ngaém traêng”).
ÔÛ phaàn sau cuûa baøi thô naøy. Toá Höõu theå hieän tính ‚chính luaän‛ töùc laø trình baøy
nhaän thöùc, lí giaûi quan nieäm vaø baøy toû yù chí quyeát taâm. Söï nhaán maïnh veà lí trí ñaõ taïo neân
moät theá maát thaêng baèng cho baøi thô. Tuy daën loøng raát thaønh thaät nhöng lôøi thô thuyeát minh
nhieàu lôøi quaù khieán cho taùc phaåm trôû neân naëng neà, coâng thöùc bò pha loaõng vaø hôi oàn aøo.
B. LUYEÄN TAÄP:
I. CAÂU HOÛI VAØ BAØI TAÄP:
1/ Hoaøn caûnh ra ñôøi? Giaûi thích taäp thô naøo? Neâu ngaén goïn hieåu bieát cuûa mình veà
taäp thô ñoù.
2/ Phaân tích hai caâu thô ‚Nghe laïc ngöïa… guoác ñi veà”.
II. LAØM VAÊN
Phaân tích ñoaïn thô sau trong ‚Taâm tö trong tuø” cuûa Toá Höõu “Coâ ñôn thay … nghe
tieáng guoác ñi veà”.
Gôïi yù traû lôøi:
Trong caâu ñaàu:
Nghe laïc ngöïa ruøng chaân beân gieáng laïnh
Coù aâm thanh (tieáng laïc ngöïa) coù caû hình aûnh (con ngöïa ruøng chaân beân gieáng) vaø
ñaëc bieät coù caû caûm giaùc veà caùi laïnh cuûa moät buoåi chieàu buoàn.
Caâu thô tieáp theo:
Döôùi ñöôøng xa nghe tieáng guoác ñi veà…
Cuõng noùi veà tieáng ñoäng. (Bôûi leõ bò giam haõm trong ‚boán böùc töôøng vôùi khaéc khoå”
‚laïnh leõo‛ nhaø thô taäp trung laéng nghe taát caû nhöõng aâm thanh cuoäc soáng vang voïng vaøo nhaø
tuø. Thính giaùc laø phöông tieän duy nhaát ñeå Toá Höõu coù theå giao löu vôùi cuoäc soáng. Do ñoù, noù
trôû neân tinh nhaïy voâ cuøng). Tieáng guoác hieám khi xuaát hieän trong thô. Tieáng guoác ôû ñaây laø
moät, chi tieát hieän thöïc vaø coù söùc aùm aûnh. Noù gôïi ñöôïc khoâng khí vaéng laëng voán coù cuûa thaønh