Tiết 57: Đọc văn
PHÚ SÔNG BẠCH ĐẰNG
( Bạch Đằng giang phú_Trương Hán Siêu)
A. Mục đích yêu cầu
Gíup HS cảm nhận được:
-Nội dung yêu nước và tư tưởng nhân văn của bài thơ
-Những đặc trưng cơ bản của thể phú về các mặt kết cấu, hình tượng nghệ
thuật, lời văn, từ đó biết cách phân tích một bài phú cụ thể
-Bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức trân trọng những
địa danh lịch sử, những danh nhân lịch sử.
B.Các bước lên lớp
1.Ổ định lớp
2.Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Cách lập dàn ý bài văn thuyết minh?
Lập dàn ý bài văn thuyết về nhân vật lịch sử Nguyễn Trãi?
C. Nội dung bài mới
HO
ẠT ĐỘNG CỦA GV & HS
N
ỘI DUNG B
ÀI H
ỌC
PV
ọc tiểu dẫn & n
êu nh
ững nét
chính về tác giả?
DG: Vua Trần gọi Trương Hán Siêu
là thầy, ông cũng là người soạn
“Hoàng triều đại biểu”
PV: Hoàn cảnh sáng tác bài phú?
I.Gi
ới thiệu
1.Tác giả
-Trương Hán Siêu(?-1354)_Ninh
Bình
-Là một tri thức có tiếng được vua
Trần kính trọng.
-Tác phẩm: Còn 4 bài thơ và 3 bài
văn
DG:
Th
ể phú l
à m
ột thể t
ài c
ủa văn
học Trung đại Trung Quốc và được
chuyển dụng ở VN. Phú nghĩa đen là
bày tỏ, phô bày ra. Nó là một thể văn
vần để tả cảnh vật, phong tục hoặc
tính tình
Phú cổ thể có trước đời Đường (
TQ) có vần mà không đối, tựa như
một bài ca dài, hoặc một bài văn xuôi
có vần.Phú Đường luật là phú đặt ra
từ đời Đường, có vần, có đối,có luật
bằng tắc. Bài này thuộc phú cổ thể có
phần theo điệu sở từ (Có tiếng đệm
“hề” trong câu dịch là “chừ”)
GV cho HS đọc
PV: Bố cục bài này có thể chia làm
mấy phần? Nội dung của từng phần?
DG: 3 phần.
PV:Theo em nhân vật khách ở đây là
ai?
PV: Nghệ thuật nào được sử dụng ở
đoạn thơ này?
DG: Giong thuyền chơi trăng thăm
cảnh đẹp, nhất là dưới ánh trăng là
2.Tác ph
ẩm
-Làm vào khoảng 50 năm sau 1288
(chiến thắng chống quân
Nguyên_Mông)
-Thể phú: Là thể tài có nguồn gốc
từ thơ, thiên về trình bày miêu tả,
qua đó nói lên tư tưởng tình cảm,
quan niệm về chính trị xã hội.
Có 2 lối: phú cổ thể và phú đường
luật
II.Phân tích
1.Đoạn 1: “Từ đầu…luống còn
lưu”:Nhân vật khách và tâm trạng
của khách khi đi chơi sông.
a.Nhân vật khách
-Khách: Tác giả
-Động từ mạnh: lướt, giong, gõ,
lần, thăm
m
ột thú vui quen thuộc của thi nhân
xưa .Nhưng ở đây với người khách
này, không chỉ dạo chơi thiên nhiên
cảnh đẹp của đất trời mà quan trọng
hơn là còn biết tìm đến nơi có chiến
công oanh liệt xưa để chiêm
ngưỡng.Một cuộc rong chơi như vậy
chứng tỏ tâm hồn của khách phong
phú, thanh cao bíết chừng nào.
PV: Tâm trạng của khách như thế
nào khi đến sông Bạch Đằng?
DG: Vui với cảnh sông nước mênh
mông, có thuyền xuôi, thuyền ngược,
nhịp nhàng có mặt nước tiếp giáp với
chân trời cùng sắc xanh của phong
cảnh trời thu. Buồn đau nuối tiếc là
vì thấy cảnh chiến trường xưa chiến
thắng oanh liêt còn hừng hực là thế
mà sao nay lại trơ trọi, hoang vu, hiu
quạnh thế này.
-
Không gian: Đ
ịa d
anh Nguyên
Tương, Vũ Huyệt, Cửu Giang, Ngũ
Hồ,…→địa danh trong sách vở TQ
→mang tính chất tượng trưng tác giả
đi nhiều, hiểu nhiều.
-Thời gian: Sớm, chiều, tối →di
chuyển nhanh, không hạn định
Tâm hồn phóng kgoáng, ham
hiểu biết, yêu thiên nhiên, thích du
ngoạn.
b. Tâm trạng của khách
-Bát ngát sóng kình….
Nước trời một sắc
…..đuôi trĩ một màu
-Phong cảnh: cuối thu( khoảng
tháng 9)
→Sông rộng thuyền nhiều,phong
cảnh vào cuối thu trời nước rất đẹp
-Bờ lau san sát…..
….xương khô
→Đến sông Bạch Đằng tưởng tượng
ra dấu vết của chiến trường→ âm
hưởng thơ trầm lắng, cảm xúc buồn
hoài cổ, tiếc thương những anh hùng
PV: Theo em các bô lão ở đây là ai?
PV: Các bô lão đã hồi tưởng lại
chiến thắng của các vua Trần ra sao?
PV: Nguyên nhân thắng lợi là do
đâu?
PV: Lời ca của khách ntn?
DG: Lời bày tỏ khát vọng hoà bình
C
ảm xúc chung của tác giả về
sông Bạch Đằng: vừa vui, vừa buồn,
vừa tự hào, vừa nuối tiếc.
2.Đoạn 2: “Bên sông bô lão…..lưu
danh”
:Sông Bạch Đằng qua sự hồi tưởng
của các bô lão
-Các bô lão: già trẻ đại diện cho
nhân dân địa phương với tư cách là
những chứng nhân lịch sử cùng với
lòng hiếu khách đã kể cho tác giả
nghe về sông Bạch Đằng lịch sử.
-Hồi tưởng lại chiến thắng của hai
vua Trần
Đây là …….Nhị thánh bắt Ô Mã
………………Ngô chúa phá Hoàng
Thao
………………ca ngợi.”
→Trận thuỷ chiến kinh thiên động
địa, bởi sự đối đầu về lực lượng và ý
chí của cả hai bên cuối cùng ta giành
được thắng lợi
-Nguyên nhân thắng lợi :
+Thiên thời
+Địa lợi
+Nhân hoà
muôn thu
ở tr
ên đ
ất n
ư
ớc, lời khẳng
định sức mạnh của lẽ sống, của đạo
đức dân tộc.Qua lời ca có sự chuyển
biến trong tâm trạng của khách: ở
trên là buồn đau, nuối tíêcở đây là
hân hoan, phấn khởi.
PV:Cảm nhận của em về bài thơ?
Suy ng
ẫm, b
ình lu
ận rút ra một
bài học lịch sử ,một tuyên ngôn, một
chân lí :
+bất nghĩa tiêu vong
+anh hùng lưu danh
3.Đoạn 3: đoạn còn lại: lời ca của
khách
-Tự hào, ca ngợi công đức của hai
vị vua anh minh đời Trần
-Ca ngợi sông Bạch Đằng với
những chiến công lịch sử
-Khẳng định nền hoà bình muôn
thuở
-Đạo đức, lẽ sống của dân tộc.
III.Ghi nhớ
( SGK)
D.Củng cố
Cảm hứng và tư thế của khách khi đi dạo chơi ntn?
Các bô lão đã kể chuyện gì với khách? Thái độ ntn?
E.Dặn dò
Học bài
Soạn bài “Bình Ngô đại cáo”-Nguyễn Trãi