M t s tín ng ng và tôn giáo Vi t Namộ ố ưỡ ở ệ
Vi t Nam là m t qu c gia đa tôn giáo, tín ng ng. Ng i dân Vi t Nam có truy nệ ộ ố ưỡ ườ ệ ề
th ng sinh ho t, ho t đ ng tín ng ng t lâu đ i. Các dân t c trong c ng đ ng cácố ạ ạ ộ ưỡ ừ ờ ộ ộ ồ
dân t c Vi t Nam đ u có nh ng tín ng ng riêng g n li n v i đ i s ng kinh t vàộ ệ ề ữ ưỡ ắ ề ớ ờ ố ế
tâm linh c a mình.ủ
Tín ng ng dân gian:ưỡ V i quan ni m cho r ng b t c v t gì cũng có linh h n, nênớ ệ ằ ấ ứ ậ ồ
ng i x a đã th r t nhi u th n linh, đ c bi t là nh ng s v t có liên quan đ n nôngườ ư ờ ấ ề ầ ặ ệ ữ ự ậ ế
nghi p nh tr i, trăng, đ t, r ng, sông, núi… đ đ c phù h . Đ i v i các dân t cệ ư ờ ấ ừ ể ượ ộ ố ớ ộ
thi u s , m i dân t c có hình thái tín ng ng riêng c a mình. Tuy nhiên, đ c tr ngể ố ỗ ộ ưỡ ủ ặ ư
nh t là các hình thái tín ng ng nguyên th y và tín ng ng dân gian ngày nay còn l uấ ưỡ ủ ưỡ ư
gi đ c trong các nhóm dân t c nh nhóm Tày-Thái, nhóm Hmông-Dao; nhóm Hoa-ữ ượ ộ ư
Sán Dìu-Ngái; nhóm Chăm-Ê đê-Gia Rai; nhóm Môn-Kh me.ơ
Bên c nh đó, m t phong t c, t p quán lâu đ i ph bi n nh t c a ng i Vi t và m tạ ộ ụ ậ ờ ổ ế ấ ủ ườ ệ ộ
s dân t c thi u s khác là vi c th cúng t tiên và cúng gi nh ng ng i đã m t. ố ộ ể ố ệ ờ ổ ỗ ữ ườ ấ Ở
các gia đình ng i Vi t, nhà nào cũng có bàn th t tiên và vi c cúng gi , ghi nhườ ệ ờ ổ ệ ỗ ớ
công n c a các b c ti n nhân r t đ c coi tr ng. Bên c nh vi c cúng gi t tiên ơ ủ ậ ề ấ ượ ọ ạ ệ ỗ ổ ở
t ng gia đình, dòng h , nhi u làng Vi t Nam có đình th thành hoàng. T c thừ ọ ề ở ệ ờ ụ ờ
thành hoàng và ngôi đình làng là đ c đi m đ c đáo c a làng quê Vi t Nam. Th nặ ể ộ ủ ệ ầ
thành hoàng đ c th trong các đình làng có th là các v th n linh ho c là nh ngượ ờ ể ị ầ ặ ữ
nhân v t ki t xu t có nhi u công lao to l n nh nh ng ông t làng ngh ho c anhậ ệ ấ ề ớ ư ữ ổ ề ặ
hùng dân t c có công “khai công l p qu c”, ch ng gi c ngo i xâm. Ngoài ra, ng iộ ậ ố ố ặ ạ ườ
Vi t còn th các d ng th n nh th n b p, th n th công…ệ ờ ạ ầ ư ầ ế ầ ổ
Các tôn giáo: Vi t Nam hi n có 06 tôn giáo l n: Ph t giáo, Công giáo, Tin Lành,Ở ệ ệ ớ ậ
H i giáo, Cao Đài, Hoà H o.ồ ả
Ph t giáo:ậ Đ o Ph t đ c truy n vào Vi t Nam t nh ng năm đ u Công nguyên.ạ ậ ượ ề ệ ừ ữ ầ
T th k X đ n th k XV, Ph t giáo Vi t Nam có b c phát tri n m i cùng v iừ ế ỷ ế ế ỷ ậ ệ ướ ể ớ ớ
n n đ c l p c a dân t c. Th i Lý-Tr n (t đ u th k XI đ n cu i th k XIV) làề ộ ậ ủ ộ ờ ầ ừ ầ ế ỷ ế ố ế ỷ
th i kỳ c c th nh c a Ph t giáo Vi t Nam. Vua Tr n Nhân Tông là ng i sáng l pờ ự ị ủ ậ ở ệ ầ ườ ậ
ra Thi n phái Trúc lâm Yên t mang b n s c Vi t Nam v i tinh th n sáng t o, dungề ử ả ắ ệ ớ ầ ạ
h p và nh p th . Ph t giáo Nam Tông truy n vào phía nam c a Vi t Nam t th kợ ậ ế ậ ề ủ ệ ừ ế ỷ
IV sau Công nguyên. Tín đ Ph t giáo Nam Tông ch y u là đ ng bào Kh -me, t pồ ậ ủ ế ồ ơ ậ
trung đ ng b ng sông C u Long nên g i là Ph t giáo Nam Tông Kh -me. Ph t giáoở ồ ằ ử ọ ậ ơ ậ
hi n nay Vi t Nam có kho ng 10 tri u tín đ , g n 17.000 c s th t , kho ngệ ở ệ ả ệ ồ ầ ơ ở ờ ự ả
40.000 tăng ni và 36 tr ng đào t o các ch c s c tôn giáo.ườ ạ ứ ắ
Công giáo: Nhi u nhà nghiên c u s h c Công giáo l y năm 1533 là th i m c đánhề ứ ử ọ ấ ờ ố
d u vi c truy n đ o Công giáo vào Vi t Nam. T năm 1533 đ n năm 1614, ch y uấ ệ ề ạ ệ ừ ế ủ ế
là các giáo sĩ dòng Phan-xi-cô thu c B Đào Nha và dòng Đa minh thu c Tây Ban Nhaộ ồ ộ
đi theo nh ng thuy n buôn vào Vi t Nam. T năm 1615 đ n năm 1665, các giáo sĩữ ề ệ ừ ế
dòng Tên thu c B Đào Nha t Ma-cao (Macau, Trung Qu c) vào Vi t Nam ho tộ ồ ừ ố ệ ạ
đ ng c Đàng Trong (nam sông Gianh), Đàng Ngoài (b c sông Gianh). Đ n nay,ộ ở ả ắ ế
Giáo h i Công giáo Vi t Nam có 26 giáo ph n, kho ng 6 tri u tín đ , 6.270 c sộ ở ệ ậ ả ệ ồ ơ ở
th t , 19.000 ch c s c, 06 Đ i ch ng vi n và 02 c s II đào t o các ch c s c tônờ ự ứ ắ ạ ủ ệ ơ ở ạ ứ ắ
giáo.
Tin Lành: Đ o Tin lành có m t t i Vi t Nam mu n h n so v i các tôn giáo du nh pạ ặ ạ ệ ộ ơ ớ ậ
t bên ngoài, vào kho ng cu i th k XIX đ u th k XX, do t ch c Liên hi pừ ả ố ế ỷ ầ ế ỷ ổ ứ ệ
Phúc âm Truy n giáo (The Christian and Missionary Alliance-CMA) truy n vào. Nămề ề
1911 đ c xem là th i m c xác nh n vi c truy n đ o Tin lành vào Vi t Nam. Hi nượ ờ ố ậ ệ ề ạ ệ ệ
đ o Tin Lành có trên 1 tri u tín đ , 500 ch c s c, 300 c s th t , 01 Vi n Thánhạ ệ ồ ứ ắ ơ ở ờ ự ệ
kinh th n h c.ầ ọ
Đ o H i:ạ ồ Vi t Nam, tín đ đ o H i ch y u là ng i Chăm. Theo t li u l chỞ ệ ồ ạ ồ ủ ế ườ ư ệ ị
s , ng i Chăm đã bi t đ n đ o H i t th k X-XI. Có hai kh i ng i Chăm theoử ườ ế ế ạ ồ ừ ế ỷ ố ườ
đ o H i: m t là, kh i ng i Chăm theo đ o H i Ninh Thu n, Bình Thu n là kh iạ ồ ộ ố ườ ạ ồ ở ậ ậ ố
H i giáo cũ hay còn g i là Chăm Bà-ni; hai là, kh i ng i Chăm theo đ o H i Châuồ ọ ố ườ ạ ồ ở
Đ c (An Giang), thành ph H Chí Minh, Tây Ninh, Đ ng Nai là kh i đ o H i m iố ố ồ ồ ố ạ ồ ớ
hay còn g i là Chăm Islam. Hi n nay Đ o H i Vi t Nam có kho ng 72.000 tín đ ,ọ ệ ạ ồ ở ệ ả ồ
79 c s th t , 700 v ch c s c.ơ ở ờ ự ị ứ ắ
Đ o Cao Đài:ạ Là m t tôn giáo b n đ a. Gi a tháng 11/1926 (ngày 15/10 năm Bínhộ ả ị ữ
D n), nh ng ch c s c đ u tiên c a đ o Cao đài t ch c l khai đ o t i chùa Gòầ ữ ứ ắ ầ ủ ạ ổ ứ ễ ạ ạ
Kén-Tây Ninh chính th c cho ra m t đ o Cao đài. Hi n nay, đ o Cao Đài có kho ngứ ắ ạ ệ ạ ả
2,4 tri u tín đ , 31.700 ch c s c, h n 100 c s th t .ệ ồ ứ ắ ơ ơ ở ờ ự
Ph t giáo Hòa H o:ậ ả Là m t tôn giáo b n đ a do ông Huỳnh Phú S làm l khai đ oộ ả ị ổ ễ ạ
vào ngày 18/5 năm K Mão (ngày 4/7/1939) t i làng Hòa H o, t nh An Giang. Hi nỷ ạ ả ỉ ệ
nay Ph t giáo Hòa H o có kho ng 1,3 tri u tín đ , h n 1.700 ch c s c, 1.200 c sậ ả ả ệ ồ ơ ứ ắ ơ ở
th t .ờ ự
Quy n t do tín ng ng và tôn giáo c a công dân Vi t Nam đ c quy đ nh trongề ự ưỡ ủ ệ ượ ị
Hi n pháp và đ c b o đ m trên th c t . Hi n pháp năm 1992 c a n c CHXHCNế ượ ả ả ự ế ế ủ ướ
Vi t Nam, đi u 70 ghi rõ: “Công dân có quy n t do tín ng ng, tôn giáo, theo ho cệ ề ề ự ưỡ ặ
không theo m t tôn giáo nào; các tôn giáo đ u bình đ ng tr c pháp lu t. Nh ng n iộ ề ẳ ướ ậ ữ ơ
th t c a các tín ng ng, tôn giáo đ c pháp lu t b o h . Không ai đ c xâmờ ự ủ ưỡ ượ ậ ả ộ ượ
ph m t do tín ng ng, tôn giáo ho c l i d ng tín ng ng, tôn giáo đ làm trái phápạ ự ưỡ ặ ợ ụ ưỡ ể
lu t và chính sách c a Nhà n c”.ậ ủ ướ
Quy n t do tín ng ng, tôn giáo c a ng i dân đ c c th hóa trong nhi u vănề ự ưỡ ủ ườ ượ ụ ể ề
b n pháp quy khác. Pháp l nh Tín ng ng, Tôn giáo có hi u l c t 15/11/2004, đãả ệ ưỡ ệ ự ừ
th ch hóa đ ng l i, ch tr ng chính sách v tín ng ng, tôn giáo c a Nhà n cể ế ườ ố ủ ươ ề ưỡ ủ ướ
Vi t Nam, b o đ m cho công dân th c hi n quy n v t do tín ng ng, tôn giáo.ệ ả ả ự ệ ề ề ự ưỡ
M i công dân - không phân bi t có ho c không có tín ng ng, tôn giáo - đ u bìnhọ ệ ặ ưỡ ề
đ ng tr c pháp lu t; có quy n theo ho c không theo m t tôn giáo nào; đ c bày tẳ ướ ậ ề ặ ộ ượ ỏ
đ c tin tôn giáo c a mình; đ c th c hành các nghi th c th cúng, c u nguy n vàứ ủ ượ ự ứ ờ ầ ệ
tham gia các hình th c sinh ho t ph c v l nghi tôn giáo, h c t p giáo lý, đ o đ cứ ạ ụ ụ ễ ọ ậ ạ ứ
tôn giáo. Các t ch c tôn giáo đ u bình đ ng tr c pháp lu t. Nhà n c đ m b oổ ứ ề ẳ ướ ậ ướ ả ả
quy n t do tín ng ng, tôn giáo; b o h c s v t ch t, tài s n c a c s tínề ự ưỡ ả ộ ơ ở ậ ấ ả ủ ơ ở
ng ng tôn giáo nh chùa, nhà th , thánh đ ng, thánh th t, đi n, đ n, tr s c a tưỡ ư ờ ườ ấ ệ ề ụ ở ủ ổ
ch c tôn giáo, tr ng l p tôn giáo, kinh b n và các đ dùng th cúng c a tín ng ng,ứ ườ ớ ổ ồ ờ ủ ưỡ
tôn giáo. Ngày 1/3/2005, Chính ph đã ban hành Ngh đ nh 22/2005/NĐ-CP đ h ngủ ị ị ể ướ
d n m t s đi u trong Pháp l nh Tín ng ng, Tôn giáo.ẫ ộ ố ề ệ ưỡ
Sinh ho t tôn giáo c a các tín đ :ạ ủ ồ Tham gia vào các sinh ho t tôn giáo Vi t Namạ ở ệ
có kho ng 20 tri u tín đ c a 12 tôn giáo và 30 t ch c tôn giáo đ c Nhà n c côngả ệ ồ ủ ổ ứ ượ ướ
nh n, 83.368 ch c s c, ch c vi c, nhà tu hành và 25.331 c s th t tôn giáo, ngoàiậ ứ ắ ứ ệ ơ ở ờ ự
ra còn có hàng v n c s tín ng ng dân gian.ạ ơ ở ưỡ
Tín đ tôn giáo hoàn toàn t do trong vi c th c hi n các nghi l tôn giáo, bày t vàồ ự ệ ự ệ ễ ỏ
th c hành đ c tin tôn giáo c a mình. Ch c s c, nhà tu hành các tôn giáo đ c t doự ứ ủ ứ ắ ượ ự
trong vi c th c hành các ho t đ ng tôn giáo theo giáo lu t. Vi c phong ch c, bệ ự ạ ộ ậ ệ ứ ổ
nhi m, thuyên chuy n ch c s c đ c th c hi n theo quy đ nh c a giáo h i. Các tệ ể ứ ắ ượ ự ệ ị ủ ộ ổ
ch c tôn giáo đã đ c công nh n t cách pháp nhân trong nh ng năm qua đ u có sứ ượ ậ ư ữ ề ự
phát tri n v s l ng c s giáo h i, v tín đ , ch c s c nhà tu hành, v vi c xâyể ề ố ượ ơ ở ộ ề ồ ứ ắ ề ệ
d ng m i ho c tu b các c s th t , b o đ m kinh sách, các ho t đ ng tôn giáoự ớ ặ ổ ơ ở ờ ự ả ả ạ ộ
theo hi n ch ng, đi u l và giáo lý, giáo lu t. Các ch c s c, nhà tu hành đ c thamế ươ ề ệ ậ ứ ắ ượ
gia h c t p, đào t o trong n c và n c ngoài ho c tham gia các sinh ho t tôn giáoọ ậ ạ ở ướ ướ ặ ạ
n c ngoài. Nhi u t ch c tôn giáo n c ngoài đã vào giao l u v i các t ch c tônở ướ ề ổ ứ ướ ư ớ ổ ứ
giáo Vi t Nam.ệ
T ngày 13-17/5/2008, Vi t Nam đã t ch c thành công Đ i l Ph t đ n Liên h pừ ệ ổ ứ ạ ễ ậ ả ợ
qu c 2008 t i Hà N i v i s tham gia c a g n 4.000 đ i bi u chính th c trong đó cóố ạ ộ ớ ự ủ ầ ạ ể ứ
g n 2.000 đ i bi u đ n t 74 qu c gia, vùng lãnh th và h n 200 Vi t Ki u t cácầ ạ ể ế ừ ố ổ ơ ệ ề ừ
châu l c; Vi t Nam đăng cai t ch c H i ngh Th ng đ nh Ph t giáo Th gi i l nụ ệ ổ ứ ộ ị ượ ỉ ậ ế ớ ầ
th VI vào năm 2010 t i Hà N i.ứ ạ ộ
Các n ph m tôn giáo:ấ ẩ Vi c in kinh sách và xu t b n các n ph m khác liên quanệ ấ ả ấ ẩ
đ n tôn giáo đ c duy trì th ng xuyên, b o đ m ph c v yêu c u ho t đ ng tônế ượ ườ ả ả ụ ụ ầ ạ ộ
giáo t i Vi t Nam. Năm 2008, Nhà xu t b n Tôn giáo đã xu t b n 613 đ u sách v iạ ệ ấ ả ấ ả ầ ớ
1.768.000 b n in và 251 n ph m tôn giáo v i 297.200 b n. Hi n nay các t ch c tônả ấ ẩ ớ ả ệ ổ ứ
giáo Vi t Nam đã có các báo nh : T p chí Nghiên c u Ph t h c, Báo Giác ng c aở ệ ư ạ ứ ậ ọ ộ ủ
Ph t giáo; T p san Hi p thông, Báo Ng i Công giáo Vi t Nam, Báo Công giáo vàậ ậ ệ ườ ệ
Dân t c c a Công giáo; T p văn H ng sen c a Ph t giáo Hòa H o; B n tin M c vộ ủ ạ ươ ủ ậ ả ả ụ ụ
và B n tin Thông công c a Tin lành…ả ủ