Tình yêu trong ca dao đề tài ghen tuông – khổ đau và hận tình
Ðường lên xứ lạng bao xa
Cách ba quả núi với ba quãng đồng.
Ai ơi đứng lại mà trông
Kìa núi thành lạng kìa sông Tam Cờ.
Anh chớ thấy em lắm bạn mà ngờ
Bụng em vẫn thẳng như tờ giấy phong.
Em đang dệt chiếu hồi văn
Nghe anh có vợ, em quăng con chuồi.
Em đang bắc nước xôi xôi
Nghe anh có vợ, quăng nồi đá vung
Em đang vút nếp xôi xôi
Nghe anh có vợ, thúng trôi nếp chìm.
Ao sâu thì lắm ốc nhồi
Chồng mình lịch sự, sự nửa người nửa ta.
Ghen lắm thì đứt ruột ra!
Chồng mình thì tới tay ta phen này!
Ta rằng ta chẳng có ghen,
Chồng ta ta giữ, ta nghiến, ta nghiền, ta chơi!
Anh về để áo lại đây
Ðêm khuya em đắp, gió tây lạnh lùng.
-Lạnh lùng, em lấy mùng đắp đỡ
Anh đem áo anh về kẻo vợ anh ghen.
Em thấy anh em cũng muốn chào
Sợ rằng chị cả dắt dao trong mình.
Ðấy giắt dao, đây gươm kẽ nách
Thuận nhân tình cắt vách sang chơi!
Khổ đau và tình hận
Ngọn gió đâm ngang nên chàng xa thiếp
Duyên nợ tự trời, ai quyết xa ai!
Muốn sang nhưng ngại vắng thuyền
Muốn về nớ nhưng duyên lỡ rồi!
Anh ra đi cay đắng như gừng
Ðường xa xôi ngàn dặm, khuyên em đừng nhớ thương!
Ðêm năm canh nghe con dế thốt
Ngày sáu khắc lần đốt ngón tay.
Hỡi ai, duyên cớ ai bày?
Duyên trăm năm lại bỏ, nghĩa một ngày lại theo?
Anh về kiếm vợ là xong
Em là tép nhỏ lộn rong khó tìm.
Ân tình nay đã hết trông
Ngãi trông như nước tràn đồng khó ngăn.
Xấu tre uốn chẳng nên cần,
Xấu mai anh chẳng đặng gần với em.
Ðôi ta chẳng đặng sum vầy
Khác nào chiếc nhạn lạc bầy kêu sương!
Ðôi ta như ruộng năm sào
Cách bờ ở giữa làm sao cho liền?
Ðôi ta như thể đồng tiền
Ðồng sấp, đồng ngửa, đồng nghiêng, đồng nằm!
Huê tàn bướm chẳng vãng lai
Tình thương đã phụ, trúc mai kể gì!
Dưới mặt nước chói lòa yếm đỏ
Trên bầu trời rạng tỏ mây xanh.
Từ ngày chia rẽ em, anh
Nước trời còn đó, ai đành phụ nhau!
Con cuốc kêu réo rắt trên ngàn
Gà rừng tao tác gọi con tha mồi.
Lạnh lùng thay láng giềng ơi!
Láng giềng lạnh ít, sao tôi lạnh nhiều?
Ðêm qua vật đổi sao dời
Tiếc công gắn bó, tiếc lời giao đoan.