Tr nói d i - Nguyên nhân & cách x trí ẻ ố ử
T i sao các cháu tu i m u giáo nói d i?ạ ổ ẫ ố
Khi b n b t g p con mình đang thêu d t m t câu chuy n khó tin hay phạ ắ ặ ệ ộ ệ ủ
nh n m t vi c ch c ch n bé đã làm thì không có nghĩa là bé đang c tìnhậ ộ ệ ắ ắ ố
l a d i b n đâu. l a tu i này, h u h t nh ng lý do d n đ n nói d i là: ừ ố ạ Ở ứ ổ ầ ế ữ ẫ ế ố
-Tính hay quên: Các bé l a tu i m u giáo th ng có trí nh kém. Con b nứ ổ ẫ ườ ớ ạ
có th đã gây ra cu c lo n đ trên sân tr ng vì gi t đ ch i c a b n,ể ộ ạ ả ườ ậ ồ ơ ủ ạ
nh ng khi b n h i t i thì bé ch i ngay. Bé không c tình láu cá đâu, mà cóư ạ ỏ ộ ố ố
th bé đã không còn nh vi c mình l y đ ch i đó n a.ể ớ ệ ấ ồ ơ ữ
-Mong c đi u ng c l i:ướ ề ượ ạ Khi con b n ch i phăng vi c làm v cái bìnhạ ố ệ ỡ
s c a b n thì không ph i là bé c tình tr n t i đâu. Bé ch mong r ngứ ủ ạ ả ố ố ộ ỉ ằ
đi u đó đã không x y ra mà thôi và bé cũng tin r ng mình ch ng th làmề ả ằ ẳ ể
khác đ c. ượ
- Kh năng sáng t o tích c cả ạ ự : tu i này, tr em th ng có đ i s ng giàuỞ ổ ẻ ườ ờ ố
s t ng t ng. S sáng t o c a con b n cũng đ t m c đ nh đi m và béự ưở ượ ự ạ ủ ạ ạ ứ ỉ ể
có th tin r ng t t c nh ng đi u t ng t ng trong đ u mình đ u đúng.ể ằ ấ ả ữ ề ưở ượ ầ ề
Mà xét cho cùng thì đi u đó cũng ch ng nh h ng đ n hoà bình th gi i.ề ẳ ả ưở ế ế ớ
Dù sao thì cũng ch ng có ai c i tên l a đ lên ch i m t trăng c .ẳ ưỡ ử ể ơ ặ ả
- L n tránh s ph n đ iẩ ự ả ố : Con b n bi t r ng làm vi c x u thì b n s th tạ ế ằ ệ ấ ạ ẽ ấ
v ng. Cho nên bé thà nói d i còn h n ph i đ ng đ u v i s b c mìnhọ ố ơ ả ươ ầ ớ ự ự
c a b m .ủ ố ẹ
- C m giác t tho mãnả ự ả : Vi c d ng nên m t câu chuy n có th khi n béệ ự ộ ệ ể ế
c m th y mình tr nên quan tr ng h n. Khi bé nói r ng bé đã t mình b iả ấ ở ọ ơ ằ ự ơ
qua b b i c thi đ u Olympic thì t c là bé mu n đ c m i ng i tánể ơ ỡ ấ ứ ố ượ ọ ườ
th ng tài ngh (m c dù không có th t) c a mình ch không h n là sưở ệ ặ ậ ủ ứ ẳ ự
d i trá m t cách ch ý.ố ộ ủ
- Mong mu n đ c chú ýố ượ : Bé nhà b n có th nh n ra r ng khi b a m t câuạ ể ậ ằ ị ộ
chuy n khó tin thì ch c ch n s nh n đ c s đáp l i c a b m . Mà béệ ắ ắ ẽ ậ ượ ự ạ ủ ố ẹ
cũng ch ng quan tâm b m s ph n ng nh th nào. Đi u quan tr ng làẳ ố ẹ ẽ ả ứ ư ế ề ọ
bé thu hút đ c s chú ý c a b m . Đây là m t d ng “nói d i thăm dò”ượ ự ủ ố ẹ ộ ạ ố
-C m giác t chả ự ủ: Khi bé q a quy t m t vi c không có th t là chính mìnhủ ế ộ ệ ậ
đã c u em gái khi em ngã kh i xích đu, thì có th là bé mu n l y l i c mứ ỏ ể ố ấ ạ ả
giác t làm ch c a b n thân mình.ự ủ ủ ả
-Nhu c u ki m tra gi i h nầ ể ớ ạ : M c dù ngay khi đi h c v , bé đã đ c xemặ ọ ề ượ
TV r i. Bé v n đ n bên b n xin phép xem TV và nói không ch p m tồ ẫ ế ạ ớ ắ
r ng c ngày hôm nay bây gi con m i xem l n đ u tiên. D u có th y b cằ ả ờ ớ ầ ầ ẫ ấ ự
mình đ n m y thì b n cũng nên bình tĩnh vì cái ki u “gi b ” nh th nàyế ấ ạ ể ả ộ ư ế
là bình th ng thôi. Bé đ n 5 tu i thì đã qúa quen v i vi c th thách gi iườ ế ổ ớ ệ ử ớ
h n ch u đ ng c a b m và quy n l c c a chúng đ i v i cha m r i. ạ ị ự ủ ố ẹ ề ự ủ ố ớ ẹ ồ
Ph i làm gì khi tr nói d iả ẻ ố
Hãy bình tĩnh. Dù không ai khuy n khích vi c nói d i nh ng cách t t nh tế ệ ố ư ố ấ
đ gi i quy t v n đ này là b qua cho bé. B n có th th t v ng v iể ả ế ấ ề ỏ ạ ể ấ ọ ớ
nh ng câu chuy n b a c a bé nh ng nên nh r ng nói d i là b ng ch ngữ ệ ị ủ ư ớ ằ ố ằ ứ
c a vi c bé đang h c đi u t t t cái x u, l ng tâm bé cũng đang phátủ ệ ọ ề ố ừ ấ ươ
tri n và bé càng ngày càng hi u rõ h n s khác bi t gi a th c t và t ngể ể ơ ự ệ ữ ự ế ưở
t ng. Cu i cùng là n u bé không nghĩ r ng mình m c l i thì t i sao béượ ố ế ằ ắ ỗ ạ
l i ph i b n tâm đ che gi u?ạ ả ậ ể ấ
-C g ng tìm lý do bé nói d iố ắ ố . Ví d nh con b n thích b a đ th chuy nụ ư ạ ị ủ ứ ệ
khác nhau thì có th bé mu n tho mãn m t nhu c u r t bình th ng c aể ố ả ộ ầ ấ ườ ủ
con ng i, đó là: c m th y mình quan tr ng và đ c đánh giá cao. Trongườ ả ấ ọ ượ
tr ng h p đó, b n có th ngăn ch n vi c nói d i b ng cách khen t ng béườ ợ ạ ể ặ ệ ố ằ ặ
b t c khi nào bé n l c làm t t công vi c nào đó.ấ ứ ỗ ự ố ệ
-Không bu c t iộ ộ . Gi m b t l i trách m ng s khuy n khích s thú nh n,ả ớ ờ ắ ẽ ế ự ậ
ch không ph i s ch i t i. B n có th nói: “M t h i làm th nào màứ ả ự ố ộ ạ ể ẹ ự ỏ ế
nh ng cây n n l i v ng vãi kh p phòng khách th này? c gì có aiữ ế ạ ươ ắ ế Ướ
giúp m nh t h t n n lên nh ?” ẹ ặ ế ế ỉ
-Hãy t ra thông c mỏ ả . N u bé lén l y tr m m t thanh k o và ch i r ngế ấ ộ ộ ẹ ố ằ
mình không ăn nó (trong khi mi ng v n còn nhoe nhoét sô cô la) thì khôngệ ẫ
h n bé là đ a tr x u xa, đ n gi n là bé đang “ch i loanh quanh”. T i vìẳ ứ ẻ ấ ơ ả ố ạ
không ph i t t c nh ng gì bé thích đ u thu c v bé. B n có th nói:” Mả ấ ả ữ ề ộ ề ạ ể ẹ
cam đoan r ng con r t thèm ăn thanh k o đó. Cho nên khi ăn r i, con m iằ ấ ẹ ồ ớ
nh n ra mình g p r c r i và ph i nói d i.” T đó tr đi, bé s hi u r ngậ ặ ắ ố ả ố ừ ở ẽ ể ằ
bé c n h i xin th mình mu n tr c khi t mình l y nó, và nói th t baoầ ỏ ứ ố ướ ự ấ ậ
gi cũng đ r c r i h n nói d i. N u b n n i gi n và làm cho bé s hãi vìờ ỡ ắ ố ơ ố ế ạ ổ ậ ợ
l i l m v t gi i h n c a bé, thì bé khó mà ti p thu đ c nh ng l i b nỗ ầ ượ ớ ạ ủ ế ượ ữ ờ ạ
giáo d c, và bé cũng s h c cách “chùi mép” k sau m i l n “ăn v ng”. ụ ẽ ọ ỹ ỗ ầ ụ
-Đ a ra nh ng hình ph t nh nhàngư ữ ạ ẹ . N u bé nói d i v i m c đích thoátế ố ớ ụ
đ c s tr ng ph t thì đi u quan tr ng là b n nên đ a ra nh ng hình ph tượ ự ừ ạ ề ọ ạ ư ữ ạ
nh nhàng, tránh thô b o. Ví d nh c m xem TV ngày hôm sau n u béẹ ạ ụ ư ấ ế
nói d i đ đ c xem ti p m t ch ng trình n a. B ng cách này bé số ể ượ ế ộ ươ ữ ằ ẽ
nh n ra r ng “ v i th a khó mà che m t thánh” và l n sau không dám làmậ ằ ả ư ắ ầ
nh th n a.ư ế ữ
-Gi i thích t i sao s chân th t là quan tr ngả ạ ự ậ ọ . Con b n có th nói nói r ngạ ể ằ
con bi t nói d i là x u nh ng ch a ch c bé đã th c s hi u giá tr đ oế ố ấ ư ư ắ ự ự ể ị ạ
đ c đ i v i tính không th t thà. B n có th giúp bé hi u b ng cách k câuứ ố ớ ậ ạ ể ể ằ ể
chuy n ng ngôn “C u bé chăn c u và con sói“ c a La Fon ten, gi i thíchệ ụ ậ ừ ủ ả
v i bé s quan tr ng c a lòng tin và cho bé biêt r ng nói d i có th gâyớ ự ọ ủ ằ ố ể
nhi u h u qu nghiêm tr ng. M t cu n sách hay cũng v ch đ nàyề ậ ả ọ ộ ố ề ủ ề
nh ng k t thúc có h u là “Sam, Bangs, and Moonshine”, c a tác giư ế ậ ủ ả
Evaline Ness.
-T thái đ tích c c ch đ ng tr ng ph tỏ ộ ự ứ ừ ừ ạ . N u b n mong mu n con mìnhế ạ ố
nói th t khi bé m c l i thì đ ng đáp l i s chân th t c a bé b ng cách trútậ ắ ỗ ừ ạ ự ậ ủ ằ
c n gi n lên đ u bé. N u b n x s nh v y thì l n sau bé có dám nóiơ ậ ầ ế ạ ử ự ư ậ ầ
th t l i l m c a mình n a không? l a tu i này, m t s tr ng ph t thôậ ỗ ầ ủ ữ Ở ứ ổ ộ ự ừ ạ
b o vì nói d i s khó đem l i k t qu nh mong đ i: Đ a tr b tr ngạ ố ẽ ạ ế ả ư ợ ứ ẻ ị ừ
ph t n ng n v i l i nh s d n đ n s c c đoan, tr thành ng i c c kỳạ ặ ề ớ ỗ ỏ ẽ ẫ ế ự ự ở ườ ự
nghiêm kh c ho c k n i lo n tý hon. B n không mong mu n đi u đóắ ặ ẻ ổ ạ ạ ố ề
x y ra, đúng không? V y thì thay vào đó, b n hãy khen tr khi bé nói th t.ả ậ ạ ẻ ậ
S đ ng viên tích c c thì có tác d ng h n nhi u s tr ng ph t đ khuy nự ộ ự ụ ơ ề ự ừ ạ ể ế
khích tr c g ng trung th c.ẻ ố ắ ự
-Cam đoan v i bé là b n v n luôn yêu béớ ạ ẫ cho dù bé có m c l i gì đi n a.ắ ỗ ữ
Khi ch ng may bé làm v cái đèn ng c a b n, bé có th ph nh n vì sẳ ỡ ủ ủ ạ ể ủ ậ ợ
r ng b n s không yêu bé n a. Hãy gi i thích r ng B và M v n luônằ ạ ẽ ữ ả ằ ố ẹ ẫ
yêu con m c dù bé đã làm m t vi c mà b n không mu n.ặ ộ ệ ạ ố
-Xây d ng lòng tinự. Cho bé th y r ng b n tin bé và b n cũng đáng đ c béấ ằ ạ ạ ượ
tin c y. N u bé ph i tiêm ch ng trong l n khám đ nh kỳ s p t i thì đ ngậ ế ả ủ ầ ị ắ ớ ừ
d i bé r ng nó s không đau. Hãy c g ng gi đúng l i h a c a mình, khiố ằ ẽ ố ắ ữ ờ ứ ủ
không th làm v y, b n hãy xin l i vì đã th t h a.ể ậ ạ ỗ ấ ứ
-Nói cho bé bi t b n mong đ i gì béế ạ ợ ở . Đ a ra các tình hu ng khác nhauư ố
đ d y bé nh ng cách ng x phù h p. Ví d , thi t l p nh ng gi i h nể ạ ữ ứ ử ợ ụ ế ậ ữ ớ ạ
b ng cách nói cho bé bi t r ng, tr c khi l y m t chi c bánh trên đĩaằ ế ằ ướ ấ ộ ế
ng i khác thì c n ph i h i xem có đ c phép hay không. V ch rõ nh ngườ ầ ả ỏ ượ ạ ữ
gi i h n là m t trong nh ng cách tích c c nh t mà b n có th làm cho bé.ớ ạ ộ ữ ự ấ ạ ể
Th m chí là bé có th t đánh giá mình và cách c x c a mình có phùậ ể ự ư ử ủ
h p hay không. M t đ a tr hi u nh ng gi i h n có l i cho mình s trợ ộ ứ ẻ ể ữ ớ ạ ợ ẽ ở
thành ng i l n bi t tôn tr ng nh ng gi i h n đó.ườ ớ ế ọ ữ ớ ạ