Văn bản “ Tức nước vỡ bờ”
I. Kiến thức cơ bản:
1.Vị trí đoạn trích: nằm trong chương 18 của tiểu thuyết, là gạch nối giữa
hai chuỗi sự kiện: anh Dậu bị trói ở sân đình vì thiếu tiền sưu, chị Dậu phải chạy
vạy bán con bán chó, anh Dậu bị ngất, bị khiêng trả về, rũ rượi như một xác chết.
Sau đoạn này, chị Dậu sẽ bị bắt giải lên huyện, khởi đầu cho những biến cố mới.
.2.Đoạn trích cho ta thấy bộ mặt tàn ác, bất nhân của lũ người nhân danh
nhà nước để hà hiếp, đánh đập người dân lương thiện đồng thời cũng cho thấy vẻ
đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân: giàu tình thương và tiềm tàng sức mạnh
phản kháng.
3.Nghệ thuật: xây dựng tình huống, khắc họa tính cách nhân vật ( miêu tả
hành động và lời nói của nhân vật)
II/ Luyện tập:
1.Tác giả đã chọn thời điểm nào để cai lệ và người nhà lý trưởng xuất hiện? ý
nghĩa của việc lựa chọn này?
( *Ngô Tất Tố đã rất có dụng ý khi chọn thời điểm để cai lệ và người nhà lí
trưởng xuất hiện. Lúc này anh Dậu vừa tỉnh dậy, người yêú ớt, vừa run rẩy cất
bát cháo thì ……> tạo độ căng giữa sự áp bức và sự chịu đựng của nạn nhân
> làm xuất hiện hành động “tức nước vỡ bờ” của chị Dậu ở phần cuối đoạn
trích)
2.Tác giả tập trung tô đậm những chi tiét nào khi miêu tả cai lệ? Vì sao nói cai
lệ ở đây xuất hiện như một công cụ của một xã hội bất nhân?
(* Các chi tiết: thét, quát, chạy sầm sập, bịch và ngực chi Dậu, tát; những cụm
từ miêu tả thái độ: gõ đầu roi xuống đất, trợn ngược hai mắt, hầm hè, đùng
đùng, sấn đến…> tạo ấn tượng về sự hung dữ, thô bạo đến tàn nhẫn của cai
lệ… Sự thảm thương của anh Dậu không đủ sức lay động lòng trắc ẩn của hắn,
lí lẽ và hành động của chị Dậu cũng không thể khiến hắn đổi ý > Hắn đã mất
hết mọi cảm nhận, mọi ý thức của một con người, hắn hoàn toàn chỉ là một con
người- công cụ > người đọc thấy rõ tính chất bất nhân, độc ác của bộ máy xã
hội đương thời mà cai lệ là đại diện.)
3.Việc song song miêu tả anh Dậu, chị Dậu trong trích đoạn này có ý nghĩa gì?
( * 2 ý nghĩa:Cho thấy sự yêu thương chồng hết mực của chi Dậu + sự an phận,
yếu đuối của anh Dậu làm nổi bật sự quả quyết, sức mạnh phản kháng của chị
Dậu…và thực chất sự phản kháng của chị Dậu xuất phát từ tình yêu thương
chồng)