VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN
ĐỀ TÀI KHOA HỌC CẤP BỘ
ỨNG DỤNG MÔ HÌNH LIÊN VÙNG NGHIÊN CỨU
MỐI QUAN HỆ PHÁT TRIỂN VÙNG KINH TẾ
TRỌNG ĐIỂM BẮC BỘ VỚI CÁC VÙNG LÂN CẬN
TRONG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NHANH VÀ
BỀN VỮNG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
BÁO CÁO TÓM TẮT
HÀ NỘI-2010
ỨNG DỤNG MÔ HÌNH LIÊN VÙNG TRONG NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN VÙNG KTTĐ BB
De tai KH 2009 2
VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN
ĐỀ TÀI CẤP BỘ
ỨNG DỤNG MÔ HÌNH LIÊN VÙNG NGHIÊN CỨU
MỐI QUAN HỆ PHÁT TRIỂN GIỮA VÙNG KINH TẾ
TRỌNG ĐIỂM BẮC BỘ VỚI CÁC VÙNG LÂN CẬN
TRONG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NHANH VÀ
BỀN VỮNG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
BÁO CÁO TỔNG HỢP
NHỮNG NGƯỜI THỰC HIỆN:
PGS. TS. Ngô Doãn Vịnh-Cố vấn khoa học
TS. Lê Văn Nắp Chủ nhiệm đề tài
Các thành viên tham gia: CN. Nguyễn Tiến Huy
CN. Nguyễn Thị Thu Trang
CN. Trần Văn Thành
HÀ NỘI, 2010
ỨNG DỤNG MÔ HÌNH LIÊN VÙNG TRONG NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN VÙNG KTTĐ BB
De tai KH 2009 3
GIẢI THÍCH CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Nội dung
ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam á
CNH Công nghiệp hóa
ĐBSH Đồng bằng sông Hồng
ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long
GDP Tổng sản phẩm quốc nội
GTSX Giá trị sản xuất
HĐH Hiện đại hóa
KCN Khu công nghiệp
KH-CN Khoa học-Công nghệ
KHKT Khoa học kỹ thuật
KTTĐ Kinh tế trọng điểm
KT-XH Kinh tế-Xã hội
TDMNBB Trung du miền núi Bắc bộ
TP Thành phố
XDCB Xây dựng cơ bản
XHCN Xã hội chủ nghĩa
ỨNG DỤNG MÔ HÌNH LIÊN VÙNG TRONG NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN VÙNG KTTĐ BB
De tai KH 2009 4
MỤC LỤC
NỘI DUNG Trang
Mở đầu 5
Phần thứ nhất
Mô hình liên vùng và ứng dụng trong nghiên cứu phát triển
vùng
7
I. Mô hình liên vùng 7
1. Một số khái niệm liên quan 7
2. Các điều kiện tác động 8
3. Mô hình liên vùng tổng quát 9
II. Hướng ứng dụng mô hình liên vùng 11
Phần thứ hai
Ứng dụng mô hình liên vùng trong nghiên cứu mối quan hệ
giữa vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ và các vùng lân cận
15
I. Vùng KTTĐ Bắc bộ 15
II. Các vùng khác liên quan 16
III. Ứng dụng mô hình liên vùng 18
Phần thứ ba
Kết luận và một số kiến nghị
25
I. Đánh giá chung 25
1. Về mô hình 25
2. Tổ chức ứng dụng mô hình 26
II. Một số kiến nghị 26
1. Đối với mô hình 26
2. Điều kiện và tổ chức triển khai ứng dụng 27
Tài liệu tham khảo 29
ỨNG DỤNG MÔ HÌNH LIÊN VÙNG TRONG NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN VÙNG KTTĐ BB
De tai KH 2009 5
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Vùng lãnh thổ là một phân hệ trong hệ thống các vùng của mỗi quốc gia. Lý thuyết về
phân vùng và hoạt động của các vùng lãnh thổ đã được nghiên cứu từ khá lâu. Đó là một đòi
hỏi khách quan từ thực tiễn nghiên cứu tổ chức phát triển KT-XH lãnh thổ. Mô hình liên kết
các vùng lãnh thổ cũng đã được nghiên cứu và thu được nhiều kết quả đáng khích lệ, đã được
sử dụng có hiệu quả trong việc nghiên cứu khoa học cũng như điều hành các vùng kinh tế
trên thế giới cũng như trong nước (chẳng hạn xem [6], [10]).
Để thúc đẩy sự phát triển chung của cả nước cũng như tạo mối liên kết và phối hợp
trong phát triển kinh tế-xó hội giữa cỏc vựng kinh tế, Chớnh phủ Việt Nam đó và đang lựa
chọn một số tỉnh/thành phố để hỡnh thành cỏc vùng kinh tế trọng điểm quốc gia, cú khả năng
đột phá, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xó hội của cả nước với tốc độ cao và bền
vững. Việc hỡnh thành cỏc vựng kinh tế trọng điểm là đũi hỏi của thực tiễn phát triển KT-XH
của đất nước. Chính vì thế, trong thời gian qua các vùng KTTĐ đã có bước tăng trưởng khá.
Tất cả các tỉnh trong các vùng đều có tăng trưởng cao. Các vùng KTTĐ đóng góp lớn vào sự
phát triển KT-XH cả nước1). Kết quả phát triển của các vùng kinh tế trọng điểm ở nước ta, từ
khi thành lập đến nay, đã phần nào khẳng định một mặt vai trò quan trọng của các vùng
KTTĐ, mặt khác cũng khẳng định các vùng KTTĐ mang tính chất hạt nhân trong một mô
hình liên vùng của hệ thống các vùng kinh tế Việt Nam.
Tuy thế, mối quan hệ giữa vùng KTTĐ và các vùng khác, lân cận, cho tới nay, chưa
được nghiên cứu kỹ. Để góp thêm những căn cứ khoa học cũng như thực tiễn cho việc xây
dựng quy hoạch phát triển KT-XH các vùng KTTĐ cần phải có nghiên cứu về mặt lý thuyết
xây dựng mô hình liên kết và áp dụng trong các vùng, trước hết là các vùng KTTĐ. Đề tài
được đặt ra nhằm cung cáp thêm tư liệu đang còn thiếu cho việc xây dựng các quy hoạch tổng
thể phát triển KT-XH các vùng KTTĐ hiện nay.
2. Mục tiêu
Để giải quyết vấn đề cấp bách đặt ra cho công tác điều hành và khai thác hiệu quả các
vùng KTTĐ đề tài “Ứng dụng mô hình liên vùng nghiên cứu mối quan hệ phát triển giữa
Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc bộ với các vùng lân cận trong chiến lược phát triển nhanh và
bền vững nền kinh tế Việt Nam” nhằm cung cấp thêm các căn cứ khoa học và thực tiễn cho
việc xây dựng quy hoạch phát triển KT-XH các vùng KTTĐ, cụ thể là vùng KTTĐ Bắc bộ
trong mối quan hệ với các vùng khác. Kết quả của đề tài sẽ là một thử nghiệm áp dụng mô
hình liên vùng nghiên cứu các vùng lãnh thổ khác của cả nước.
3. Yêu cầu
1) Theo số liệu thống kê của Văn phòng Ban chỉ đạo Điều phối phát triển các vùng KTTĐ thì năm 2008 các vùng
KTTĐ đóng góp vào GDP tới khoảng 71,6% toàn nền kinh tế, 89,7% thu ngân sách quốc gia [12].
