Viêm tụy cấp là gì?
Tuyến tụy là một cơ quan nhỏ bé nằm trong ổ bụng,
(dân gian thường gọi là lá mía), dài từ 12-15cm nằm
dựa vào thành sau ổ bụng, tương ứng với đốt lưng số 2
và nằm lọt vào trong khung tá tràng nên khi tụy bị
bệnh có thể dễ chẩn đoán nhầm với bệnh của tá tràng.
Nhưng tụy lại có vai trò khá quan trọng vì nó tiết ra
một số men giúp tiêu hóa các chất đường, đạm và mỡ từ
thức ăn.
Nguyên nhân nào gây viêm...?
Tuyến tụy bị viêm thường liên quan đến nhiều bệnh lý khác
nhau. Do đó cần chú ý đến những bệnh lý có thể là nguyên
nhân gây viêm tụy như: trẻ bị chấn thương vùng bụng, sỏi
mật, nhiễm siêu vi. Có hai loại viêm tụy:
Viêm tụy cấp không hoại tử
Tổn thương viêm tụy cấp thường gặp trong các trường hợp
bệnh nhân có sỏi đường mật như: sỏi túi mật, sỏi các đường
mật trong gan và sỏi ống mật chủ (ống cholédoque), giun
chui ống mật. Vì vậy những trường hợp có cơn đau quặn
thận nghi do sỏi hệ thống đường mật, giun chui ống mật
cần thận trọng với bệnh viêm tụy cấp.
Triệu chứng chính của viêm tụy cấp không hoại tử là đau
đột ngột, đau nhiều ở hạ sườn bên phải lan ra sau lưng, lên
vai. Nhiều khi đau "chổng mông" như giun chui ống mật,
có sốt, rét run, ấn điểm sườn - lưng bệnh nhân kêu đau, đặc
biệt là điểm sườn - lưng bên trái. Cơn đau kéo dài khoảng
vài giờ rồi giảm dần. Bệnh nhân mệt lả, đôi khi cơn đau
khác lại ập đến.
Viêm tụy cấp chảy máu
Khác với viêm tụy cấp (phù tụy), loại viêm tụy cấp chảy
máu thường ít gặp ở bệnh nhân có sỏi mật kèm theo nhưng
hay gặp do giun chui ống mật và viêm nhiễm đường mật do
vi sinh vật. Bệnh nhân thường bị choáng rõ rệt. Triệu
chứng chính là đau bụng vùng trên rốn từ bờ sườn trái ra
sau lưng. Đau liên tục với cường độ vừa phải nhưng thỉnh
thoảng xuất hiện cơn kịch phát, buồn nôn và nôn. Nôn ra
thức ăn, dịch màu vàng, tiêu chảy, phân có lẫn máu. Bệnh
nhân trong trạng thái hốt hoảng, toát mồ hôi. Trong những
giờ đầu mới bị bệnh, đôi khi có tăng huyết áp nhưng sau đó
huyết áp tụt xuống. Khám thấy bụng đau, nhất là vùng trên
rốn và vị trí sườn - lưng bên trái. Trong những trường hợp
này dễ chẩn đoán nhầm với thủng dạ dày.
...Và có thể phòng tránh?
Để phòng bệnh, người bệnh nên xét nghiệm phân định kỳ
để tẩy giun khi có chỉ định của thầy thuốc; không uống
rượu quá mức cho phép. Viêm tụy hoại tử là một căn bệnh
rất nguy hiểm, phải luôn luôn cảnh giác để chẩn đoán sớm
có hướng xử trí kịp thời, hạn chế tử vong. Khi phát hiện có
sỏi đường mật và sỏi túi mật cần điều trị dứt điểm.
Bác sĩ Hoàng Lê