Xuân Sơn
kỳ thú trong từng góc cạnh
Nghe lời kể lại của một nhóm “phượt” trên box Du Lịch, diễn đàn TTVNOL về chuyến đi lên
rừng quốc gia Xuân Sơn – Phú Thọ. Tôi quyết định rủ thêm 3 ngươi bạn nữa phóng xe máy từ
Hà Nội lên Xuân Sơn để thỏa thú thích khám phá, ưa mạo hiểm của mình.
Đường vào Xuân Sơn
“Rừng cọ đồi chè đồng xanh ngào ngạt”
Cầu Trung Hà nối liền thị xã Sơn Tây (Hà Nội) với Phú Thọ, vắt qua một khúc sông Đà thơ
mộng. Đoạn đường từ cầu Trung Hà vào đến Xuân Sơn chỉ chiếm khoảng 90km nhưng đã giúp
chúng tôi cảm nhận được phần nào “mùi vị” của vùng đất trung du. Có lẽ về đến vùng đất đồng
bằng nên Sông Đà cũng “hiền” hơn cái vẻ hung dữ cuồn cuộn của nó trong tác phẩm Người lái
đò sông đà mà nhà văn Nguyễn Tuân đã miêu tả. Mấy hạt mưa lất phất đầu xuân theo từ Hà Nội
đến đây trở nên nặng hơn. Chính vì vậy mà chúng tôi có cơ hội được tận hưởng khung cảnh ươn
ướt, lãng mạn, thanh bình trên đoạn đường khoảng 2km chạy men theo bờ sông.
Mùi vị của Phú Thọ thực sự hiện ra khi chúng tôi rẽ vào Minh Đài. Cả con đường gần chục cây
số là những đồi chè xanh mơn mởn. Từng vạt chè xanh non nối tiếp nhau tràn từ đỉnh đồi xuống
chân đồi, trải rộng ra thung lũng rồi lại leo lên những quả đồi tiếp theo. Cứ thế, cứ thế đến ngút
ngàn xanh thẳm.
Tấm bản đồ mà tôi mang theo người có vẻ khá hữu ích. Nhưng khi vào đến địa phận của huyện
Tân Sơn, có một vài đoạn ngã 3 không thấy ghi trên bản đồ khiến chúng tôi đi nhầm đường ở
một vài chặng. Cả nhóm thở phào nhẹ nhõm khi nhìn thấy tấm biển chỉ đường ghi “Xuân Sơn
8km”. Nhưng chúng tôi đâu biết rằng đằng sau cái thở phào ấy là những con dốc lên xuống hun
hút, dốc này chưa hết đã thấy dốc sau xuất hiện, càng đi lại càng thấy cao hơn. Sự chênh lệch độ
cao và cái cảm giác ù ù nâng nâng trào ra qua tai thực sự kích thích dây thần kinh ưa mạo hiểm,
ưa khám phá của tất cả thành viên trong nhóm. Con đường ngoằn ngoèo trở nên quá rộng vì
chẳng có lấy bóng dáng một chiếc xe, một bóng người ngoài chúng tôi.
Xe đang bon bon bám đường rất chắc, leo từ từ lên con dốc nghiêng đến 25 độ thì bỗng nhiên dở
chứng chết máy giữa đường. Đồng hồ đã điểm 6h tối. Mưa phùn và sương núi ngày một xuống
nặng hơn. Cho đến khi trời tối không nhìn rõ mặt người mà chiếc xe vẫn không tài nào nổ máy.
Tệ hơn là cả sóng điện thoại của Viettel và Mobile cũng đều mất do không đọ nổi sự hun hút của
núi rừng nơi đây. Chỉ còn khoảng 1km nữa là tới xóm Dù, trung tâm của xã Xuân Sơn, nơi chúng
tôi sẽ dừng chân nghỉ đêm. Nhưng con đèo dốc thế này, dắt xe bộ qua được là cả một vấn đề.
Bỗng nhiên chúng tôi nghe thấy tiếng động cơ xe máy đi từ dưới chân đèo đi lên. Đèn pha xe
máy chiếu sáng cả một vạt đồi khiến cả nhóm mừng như vừa đi lạc trong rừng sâu cả tuần trời
giờ mới tìm được đường ra. Người đi chiếc xe đó là một nguời đàn ông trạc 45 tuổi, thấy chúng
tôi gặp chuyện giữa đường đành dừng lại giúp. Sau một hồi sửa chữa không có kết quả, người
đàn ông đó gọi thêm một thanh niên nữa. Được biết anh này đang làm chủ một cửa hàng sửa
chữa xe máy ở mãi Minh Đài (ngược chỗ tôi đang đứng khoảng 6km đường đèo núi). Sau bao cố
gắng của anh thợ, chiếc xe đã nổ máy dòn tan trong tiếng reo hò vui mừng của tất cả mọi người.
Chẳng ai để ý rằng mưa và sương núi đã ngấm ướt đẫm cả lớp áo khoác ngoài. Lúc này tôi mới
để ý đến khung cảnh rừng núi hiện lên hùng vĩ trong bóng tối tĩnh mịch, chỉ có tiếng côn trùng
và tiếng động cơ xe máy nghe xa lạ, lạc lõng.
Đến xóm Dù khi mọi ngôi nhà đã chìm trong sương đêm. Ngôi nhà sàn mà chúng tôi đã đặt trước
nằm ngay chính giữa trung tâm của xóm. Ngạc nhiên hơn khi 2 người đàn ông đã giúp chúng tôi
sửa xe cũng đi vào nhà sàn. Lúc này người đàn ông trung niên tốt bụng mới giới thiệu, chú tên là
Lâm, chủ tịch xã Xuân Sơn và cũng là chủ của ngôi nhà sàn này. Chú có lời mời 4 người chúng
tôi ăn cơm cùng gia đình chú. Chẳng phải nói chúng tôi đã ngạc nhiên và vui đến mức nào.
Mâm cơm khá thịnh soạn toàn đặc sản Xuân Sơn gồm gà chín cựa luộc, măng tre luộc và nấu
canh, thịt lợn lửng và nhiều món khác nữa. Ông chủ tịch xã kiêm chủ nhà không ngừng rót rượu
mời chúng tôi. Thứ rượu nấu bằng ngô Xuân Sơn không cay bằng rượu nếp đồng bằng nhưng lại
dễ say. Mà đã uống rượu ở đây là phải say, “không say là chưa thật lòng với người Xuân Sơn
rồi” – chú Lâm nói.
Bản Cỏi và tục ngủ thăm
“Ta đi tới, trên đường ta bước tiếp”
Ngôi nhà sàn của gia đình chú Lâm khá khang trang, rộng rãi đựợc chia thành 2 tầng, có sức
chứa lên đến 100 khách. Ngôi nhà được làm bằng gỗ, khá thoáng nhưng rất ấm. Mở cửa sổ ra là
có thể chạm tay vào thiên nhiên. Có vẻ như rất quý chúng tôi, 2 mẹ con cô chủ nhà sau khi chuẩn
bị chỗ ngủ cho 4 vị khách xong liền ngồi nán lại trò chuyện. Cũng trong cuộc trò chuyện này mà
tôi được biết về một tập tục khá thú vị của người Dao nơi đây, tục ngủ thăm.
Tối đến, các chàng trai có thể tìm đến nhà cô gái mà mình thích để ngủ thăm. Nếu thấy đèn
buồng cô gái còn sáng, nghĩa là chưa có ai đến ngủ, chàng trai phải tự cạy cửa để vào nhà.
Nhưng không phải chàng trai nào đến xin ngủ thăm cũng được cô gái đồng ý. Chàng trai đó cũng
phải là người mà cô gái đã để ý từ lâu. Sau một thời gian ngủ thăm, nếu hai người cảm thấy tâm
đầu ý hợp thì chàng trai có thể đến ngủ thật trước khi cưới cô gái đó làm vợ.
Đêm xuống, tiếng mưa rơi nhè nhẹ trên mái nhà, tiếng côn trùng kêu râm ran quyện cùng cái
lạnh tháng 3 tê rân rân trên da thịt khiến lòng ai cũng thư thái lạ kỳ. Cuộn tròn trong chăn, tôi mơ
màng về tục ngủ thăm nhưng trong lòng không khỏi lo lắng, trời mưa thế này không biết mai có
đi thăm bản và thăm rừng được không.
Đúng như mối lo của tôi, đêm qua trời mưa khá nặng hạt. Cô chủ nhà kể rằng tối qua một nhóm
thanh niên đến thăm bản Cỏi đành phải quay về giữa đường do đường quá lầy lội. Thấy sự quyết
tâm vào thăm bản Cỏi của chúng tôi, chú Lâm đành cử 2 em bé người Dao đi theo dẫn đường.