XÙI MÀO GÀ
(Condyloma acuminata)
Tên khác : Xùi hoa liễu.
TS Nguyễn Khắc Viện
1. Đại cương :
1.1. Mầm bệnh.
Tác nhân gây bệnh là HPV, thuộc loại papova virus có DNA. Thường là
các típ 6 và típ 11. Đôi khi có thể gặp típ 16, 18, 31 và 33. Người ta tìm thấy HPV
trong các nhân của các tế bào biểu mô bị nhiễm và cho rằng típ 16, 18, 31 và 33 có
liên quan tới loạn sản và ung thư sinh dục.
1.2. Nguồn bệnh :
Nguồn bệnh là những người nhiễm HPV, ở cả nam lẫn nữ, nhất là gái mại
dâm.
1.3. Đường lây truyền:
Chủ yếu lây truyền qua đường tình dục, còn có thể lây truyền qua tiếp xúc.
Trẻ sơ sinh có thể bị lây bệnh từ người mẹ mắc bệnh trong lúc sinh đẻ.
2. Triệu chứng lâm sàng.
+ Vị trí tổn thương: đàn ông thường ở quy đầu, rãnh qui đầu, vùng hãm,
bao qui đầu, thân dương vật và da bìu. Đàn bà thường ở môi lớn, môi bé, âm vật,
vùng quanh niệu đạo, đáy chậu, âm đạo và cổ tử cung. Cả hai giới còn có thể bị ở
đáy chậu, hậu môn, ống hậu môn, trực tràng, niệu đạo, bàng quang và hầu họng.
+ Tổn thương cơ bản: ban đầu là các sẩn nhỏ màu hồng hoặc màu trắng
hồng. Sẩn tiến triển to dần, sùi lên tạo thành các khối giống hoa súp lơ hoặc dạng
quả dâu, lúc đầu các sẩn chỉ nhỏ bằng đầu đinh ghim, về sau có thể to bằng quả
táo, mật độ mềm, bề mặt gồ ghề. Sẩn có thể khô hoặc trượt, tiết dịch mùi hôi thối
do cọ sát và bội nhiễm. Số lượng các sẩn có khi chỉ có một vài tổn thương riêng rẽ,
nhưng thường tập trung thành các đám.
+ Triệu chứng chức năng: thường không có triệu chứng gì trừ khi khối xùi
làm bệnh nhân có cảm giác vướng víu khó chịu hoặc khi bị bội nhiễm gây đau
nhẹ.
3. Chẩn đoán.
+ Chẩn đoán bệnh chủ yếu dựa vào biểu hiện lâm sàng của bệnh. Một số ít
trường hợp xác định chẩn đoán bằng mô bệnh học.
+ Chẩn đoán phân biệt:
- Giang mai giai đoạn II có sẩn sùi (condylomata ata) ở sinh dục, hậu môn
và nếp kẽ. Các sẩn này thờng có chân rộng, bề mặt ít gồ ghề và thường bị ẩm ướt,
có thể kèm theo các tổn thương của bệnh giang mai ở các vị trí khác và xét nghiệm
huyết thanh giang mai dương tính.
- Ung thư tế bào gai
- U mềm lây.
- Liken phẳng.
- Nơ vi.
4. Điều trị.
- Phẫu thuật lạnh bằng ni tơ lỏng.
- Đốt điện.
- Bôi các chất như : axit Trichloraxetic 80- 90%.
Nhựa Podophyllin 10- 25%..
5. Tiên lượng và biến chứng.
- Bệnh dễ tái phát.
- ở phụ nữ xùi mào gà ở âm đạo, cổ tử cung nếu không được điều trị kịp
thời dễ hư biến thành ung thư cổ tử cung.
6. Phòng bệnh.
+ Dùng bao cao su (condoms) trong quan hệ tình dục có thể giảm sự lây
truyền của bệnh.
+ Tất cả phụ nữ đều nên làm xét nghiệm kính phết dịch cổ tử cung hàng
năm để phát hiện có nhiễm HPV và phát hiện sớm ung thư.
+ Tất cả các bệnh nhân xùi mào gà cần được làm huyết thanh chẩn đoán
giang mai và xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV.