Ch ng 1 T ng quan v VoIPươ ổ ề
CH NG 1 ƯƠ T NG QUAN V VOIPỔ Ề
D ch v đi n tho i IP là d ch v ng d ng cao c p cho phép truy n t i cácị ụ ệ ạ ị ụ ứ ụ ấ ề ả
cu c đàm tho i s d ng h t ng m ng IP. Nguyên t c VoIP g m vi c s hoá tínộ ạ ử ụ ạ ầ ạ ắ ồ ệ ố
hi u gi ng nói, nén tín hi u đã s hoá, chia tín hi u thành các gói và truy nệ ọ ệ ố ệ ề
nh ng gói s li u này trên n n IP. Đ n n i nh n, các gói s li u đ c ghép l i,ữ ố ệ ề ế ơ ậ ố ệ ượ ạ
gi i mã ra tín hi u analog đ ph c h i âm thanh.ả ệ ể ụ ồ
Trong d ch v đi n tho i IP có th có s tham gia c a 3 lo i đ i t ng cungị ụ ệ ạ ể ự ủ ạ ố ượ
c p d ch v nh sau:ấ ị ụ ư
- Nhà cung c p Internet ISPấ
- Nhà cung c p d ch v đi n tho i Internet ITSPấ ị ụ ệ ạ
- Nhà cung c p d ch v trong m ng chuy n m ch kênhấ ị ụ ạ ể ạ
Đ có th s d ng đ c d ch v đi n tho i IP, ng i s d ng c n thôngể ể ử ụ ượ ị ụ ệ ạ ườ ử ụ ầ
qua m ng Internet và các ch ng trình ng d ng cho đi n tho i IP. Trong khi cácạ ươ ứ ụ ệ ạ
nhà cung c p d ch v Internet cung c p s truy c p Internet cho khách hàng c aấ ị ụ ấ ự ậ ủ
h thì các nhà cung c p d ch v đi n tho i ITSP cung c p d ch v đi n tho i IPọ ấ ị ụ ệ ạ ấ ị ụ ệ ạ
cho khách hàng b ng cách s d ng các ch ng trình ng d ng dùng cho đi nằ ử ụ ươ ứ ụ ệ
tho i IP. Có th nói r ng d ch v truy c p Internet cung c p b i các ISP ch a đạ ể ằ ị ụ ậ ấ ở ư ủ
đ cung c p d ch v đi n tho i IP. Ng i s d ng c n ph i truy nh p vào nhàể ấ ị ụ ệ ạ ườ ử ụ ầ ả ậ
cung c p d ch v đi n tho i IP khi s d ng đi n tho i IP. H không th g iấ ị ụ ệ ạ ử ụ ệ ạ ọ ể ọ
ho c nh n các cu c đàm tho i thông qua d ch v đi n tho i IP n u ch có truyặ ậ ộ ạ ị ụ ệ ạ ế ỉ
nh p vào m ng Internet. Đ ph c v cho vi c truy n thông gi a nh ng ng iậ ạ ể ụ ụ ệ ề ữ ữ ườ
s d ng trên các máy tính đ u cu i c a m ng Internet, các công ty ph n m m đãử ụ ầ ố ủ ạ ầ ề
cung c p các tr ng trình ng d ng dùng cho đi n tho i IP th c hi n vai trò c aấ ươ ứ ụ ệ ạ ự ệ ủ
ITSP. Đ i v i ng i s d ng trên m ng chuy n m ch kênh, h s truy nh p vàoố ớ ườ ử ụ ạ ể ạ ọ ẽ ậ
ISP ho c ITSP thông qua các đi m truy nh p trong m ng chuy n m ch kênh.ặ ể ậ ạ ể ạ
VoIP d a trên s k t h p c a m ng chuy n m ch kênh và chuy n m ch góiự ự ế ợ ủ ạ ể ạ ể ạ
là m ng IP. M i lo i m ng có nh ng đ c đi m khác bi t nhau. Trong m ngạ ỗ ạ ạ ữ ặ ể ệ ạ
chuy n m ch kênh m t kênh truy n d n dành riêng đ c thi t l p gi a hai thi tể ạ ộ ề ẫ ượ ế ậ ữ ế
b đ u cu i thông qua m t hay nhi u nút chuy n m ch trung gian. Dòng thông tinị ầ ố ộ ề ể ạ
truy n trên kênh này là dòng bit truy n liên t c theo th i gian. Băng thông c aề ề ụ ờ ủ
kênh dành riêng đ c đ m b o và c đ nh trong quá trình liên l c (64Kbps đ iượ ả ả ố ị ạ ố
v i m ng đi n tho i PSTN), và đ tr thông tin là r t nh ch c th i gianớ ạ ệ ạ ộ ễ ấ ỏ ỉ ỡ ờ
truy n thông tin trên kênh. Khác v i m ng chuy n m ch kênh, m ng chuy nề ớ ạ ể ạ ạ ể
Trang 2
Ch ng 1 T ng quan v VoIPươ ổ ề
m ch gói (Packet Switching Network) s d ng h th ng l u tr r i truy n t iạ ử ụ ệ ố ư ữ ồ ề ạ
các nút m ng. Thông tin đ c chia thành các gói, m i gói đ c thêm các thông tinạ ượ ỗ ượ
đi u khi n c n thi t cho quá trình truy n nh là đ a ch n i g i, đ a ch n iề ể ầ ế ề ư ị ỉ ơ ử ị ỉ ơ
nh n... Các gói thông tin đ n nút m ng đ c x lý và l u tr trong m t th i gianậ ế ạ ượ ử ư ữ ộ ờ
nh t đ nh r i m i đ c truy n đ n nút ti p theo sao cho vi c s d ng kênh cóấ ị ồ ớ ượ ề ế ế ệ ử ụ
hi u qu cao nh t. Trong m ng chuy n m ch gói không có kênh dành riêng nàoệ ả ấ ạ ể ạ
đ c thi t l p, băng thông c a kênh logic gi a hai thi t b đ u cu i th ngượ ế ậ ủ ữ ế ị ầ ố ườ
không c đ nh, và đ tr thông tin l n h n m ng chuy n m ch kênh r t nhi u.ố ị ộ ễ ớ ơ ạ ể ạ ấ ề
Áp d ng VoIP có th khai thác tính hi u qu c a các m ng truy n s li u,ụ ể ệ ả ủ ạ ề ố ệ
khai thác tính linh ho t trong phát tri n các ng d ng m i c a giao th c IP.ạ ể ứ ụ ớ ủ ứ
Nh ng VoIP cũng ph c t p và đòi h i gi i quy t nhi u v n đ .ư ứ ạ ỏ ả ế ề ấ ề
1.1 C u hình c a m ng đi n tho i IPấ ủ ạ ệ ạ
Theo các ngiên c u c a ETSI, c u hình chu n c a m ng đi n tho i IP có thứ ủ ấ ẩ ủ ạ ệ ạ ể
bao g m các ph n t sau:ồ ầ ử
- Thi t b đ u cu i k t n i v i m ng IPế ị ầ ố ế ố ớ ạ
- M ng truy nh p IPạ ậ
- M ng x ng s ng IPạ ươ ố
- Gateway
- Gatekeeper
- M ng chuy n m ch kênhạ ể ạ
- Thi t b đ u cu i k t n i v i m ng chuy n m ch kênhế ị ầ ố ế ố ớ ạ ể ạ
Trong các k t n i khác nhau c u hình m ng có th thêm ho c b t m t sế ố ấ ạ ể ặ ớ ộ ố
ph n t trên.ầ ử
C u hình chung c a m ng đi n tho i IP g m các ph n t Gatekeeper,ấ ủ ạ ệ ạ ồ ầ ử
Gateway, các thi t b đ u cu i tho i và máy tính. M i thi t b đ u cu i giao ti pế ị ầ ố ạ ỗ ế ị ầ ố ế
v i m t Gatekeeper và giao ti p này gi ng v i giao ti p gi a thi t b đ u cu i vàớ ộ ế ố ớ ế ữ ế ị ầ ố
Gateway. M i Gatekeeper s ch u trách nhi m qu n lý m t vùng, nh ng cũng cóỗ ẽ ị ệ ả ộ ư
th nhi u Gatekeeper chia nhau qu n lý m t vùng trong tr ng h p m t vùng cóể ề ả ộ ườ ợ ộ
nhi u Gatekeeper.ề
Trong vùng qu n lý c a các Gatekeeper, các tín hi u báo hi u có th đ cả ủ ệ ệ ể ượ
chuy n ti p qua m t ho c nhi u Gatekeeper. Do đó các Gatekeeper ph i có khể ế ộ ặ ề ả ả
năng trao đ i các thông tin v i nhau khi cu c g i liên quan đ n nhi u Gatekeeper.ổ ớ ộ ọ ế ề
C u hình c a m ng đi n tho i IP đ c mô t trong hình 1.1.ấ ủ ạ ệ ạ ượ ả
Trang 3
Ch ng 1 T ng quan v VoIPươ ổ ề
Gatekeeper
Gateway
Gateway
DNS Server
M¹n g c h u y Ón
m¹c h k ª n h
IP N etw ork
PC
Telephone
M¹n g c h u y Ón
m¹c h k ª n h
Telephone
PC
Hình 1.1C u hình c a m ng đi n tho i IPấ ủ ạ ệ ạ
Ch c năng c a các ph n t trong m ng nh sau:ứ ủ ầ ử ạ ư
1/Thi t b đ u cu i:ế ị ầ ố
Thi t b đ u cu i là m t nút cu i trong c u hình c a m ng đi n tho i IP.ế ị ầ ố ộ ố ấ ủ ạ ệ ạ
Nó có th đ c k t n i v i m ng IP s d ng m t trong các giao di n truy nh p.ể ượ ế ố ớ ạ ử ụ ộ ệ ậ
M t thi t b đ u cu i có th cho phép m t thuê bao trong m ng IP th c hi nộ ế ị ầ ố ể ộ ạ ự ệ
cu c g i t i m t thuê bao khác trong m ng chuy n m ch kênh. Các cu c g i đóộ ọ ớ ộ ạ ể ạ ộ ọ
s đ c Gatekeeper mà thi t b đ u cu i ho c thuê bao đã đăng ký giám sát.ẽ ượ ế ị ầ ố ặ
M t thi t b đ u cu i có th g m các kh i ch c năng sau:ộ ế ị ầ ố ể ồ ố ứ
- Ch c năng đ u cu i: Thu và nh n các b n tin;ứ ầ ố ậ ả
- Ch c năng b o m t kênh truy n t i: đ m b o tính b o m t c a kênhứ ả ậ ề ả ả ả ả ậ ủ
truy n t i thông tin k t n i v i thi t b đ u cu i.ề ả ế ố ớ ế ị ầ ố
- Ch c năng b o m t kênh báo hi u: đ m b o tính b o m t c a kênh báoứ ả ậ ệ ả ả ả ậ ủ
hi u k t n i v i thi t b đ u cu i.ệ ế ố ớ ế ị ầ ố
Trang 4
Ch ng 1 T ng quan v VoIPươ ổ ề
- Ch c năng xác nh n: thi t l p đ c đi m nh n d ng khách hàng, thi t bứ ậ ế ậ ặ ể ậ ạ ế ị
ho c ph n t m ng, thu nh p các thông tin dùng đ xác đ nh b n tin báo hi uặ ầ ử ạ ậ ể ị ả ệ
hay b n tin ch a thông tin đã đ c truy n ho c nh n ch a.ả ứ ượ ề ặ ậ ư
- Ch c năng qu n lý: giao ti p v i h th ng qu n lý m ng.ứ ả ế ớ ệ ố ả ạ
- Ch c năng ghi các b n tin s d ng: xác đ nh ho c ghi l i các thông tinứ ả ử ụ ị ặ ạ
v s ki n ( truy nh p, c nh báo ) và tài nguyên.ề ự ệ ậ ả
- Ch c năng báo cáo các b n tin s d ng: báo cáo các b n tin đã đ c sứ ả ử ụ ả ượ ử
d ng ra thi t b ngo i vi.ụ ế ị ạ
2/M ng truy nh p IPạ ậ
M ng truy nh p IP cho phép thi t b đ u cu i, Gateway, Gatekeeper truyạ ậ ế ị ầ ố
nh p vào m ng IP thông qua c s h t ng s n có. Sau đây là m t vài lo i giaoậ ạ ơ ở ạ ầ ẵ ộ ạ
di n truy nh p IP đ c s d ng trong c u hình chu n c a m ng đi n tho i IP:ệ ậ ượ ử ụ ấ ẩ ủ ạ ệ ạ
- Truy nh p PSTNậ
- Truy nh p ISDNậ
- Truy nh p LANậ
- Truy nh p GSMậ
- Truy nh p DECTậ
Đây không ph i là t t c các giao di n truy nh p IP, m t vài lo i khác đangả ấ ả ệ ậ ộ ạ
đ c nghiên c u đ s d ng cho m ng đi n tho i IP. Đ c đi m c a các giaoượ ứ ể ử ụ ạ ệ ạ ặ ể ủ
di n này có th gây nh h ng đ n ch t l ng và tính b o m t c a cu c g iệ ể ả ưở ế ấ ượ ả ậ ủ ộ ọ
đi n tho i IP.ệ ạ
3/Gatekeeper
Gatekeeper là ph n t c a m ng ch u trách nhi m qu n lý vi c đăng ký,ầ ử ủ ạ ị ệ ả ệ
ch p nh n và tr ng thái c a các thi t b đ u cu i và Gateway. Gatekeeper có thấ ậ ạ ủ ế ị ầ ố ể
tham gia vào vi c qu n lý vùng, x lý cu c g i và báo hi u cu c g i. Nó xácệ ả ử ộ ọ ệ ộ ọ
đ nh đ ng d n đ truy n báo hi u cu c g i và n i dung đ i v i m i cu c g i.ị ườ ẫ ể ề ệ ộ ọ ộ ố ớ ỗ ộ ọ
Gatekeeper có th bao g m các kh i ch c năng sau:ể ồ ố ứ
- Ch c năng chuy n đ i đ a ch E.164 ( S E.164 là s đi n tho i tuân thứ ể ổ ị ỉ ố ố ệ ạ ủ
theo c u trúc và k ho ch đánh s đ c mô t trong khuy n ngh E.164 c a Liênấ ế ạ ố ượ ả ế ị ủ
minh vi n thông qu c t ITU) : chuy n đ i đ a ch E.164 sang đ a ch IP vàễ ố ế ể ổ ị ỉ ị ỉ
ng c l i đ truy n các b n tin, nh n và truy n đ a ch IP đ truy n các b n tin,ượ ạ ể ề ả ậ ề ị ỉ ể ề ả
bao g m c mã l a ch n nhà cung c p.ồ ả ự ọ ấ
Trang 5
Ch ng 1 T ng quan v VoIPươ ổ ề
- Ch c năng d ch đ a ch kênh thông tin: nh n và truy n đ a ch IP c a cácứ ị ị ỉ ậ ề ị ỉ ủ
kênh truy n t i thông tin, bao g m c mã l a ch n nhà cung c p.ề ả ồ ả ự ọ ấ
- Ch c năng d ch đ a ch kênh: nh n và truy n đ a ch IP ph c v cho báoứ ị ị ỉ ậ ề ị ỉ ụ ụ
hi u, bao g m c mã l a ch n nhà cung c p.ệ ồ ả ự ọ ấ
- Ch c năng giao ti p gi a các Gatekeeper: th c hi n trao đ i thông tinứ ế ữ ự ệ ổ
gi a các Gatekeeper.ữ
- Ch c năng đăng ký: cung c p các thông tin c n đăng ký khi yêu c u d chứ ấ ầ ầ ị
v .ụ
- Ch c năng xác nh n: thi t l p các đ c đi m nh n d ng c a khách hàng,ứ ậ ế ậ ặ ể ậ ạ ủ
thi t b đ u cu i ho c các ph n t m ng.ế ị ầ ố ặ ầ ử ạ
- Ch c năng b o m t kênh thông tin: đ m b o tính b o m t c a kênh báoứ ả ậ ả ả ả ậ ủ
hi u k t n i Gatekeeper v i thi t b đ u cu i.ệ ế ố ớ ế ị ầ ố
- Ch c năng tính c c: thu th p thông tin đ tính c c.ứ ướ ậ ể ướ
- Ch c năng đi u ch nh t c đ và giá c c: xác đ nh t c đ và giá c c.ứ ề ỉ ố ộ ướ ị ố ộ ướ
- Ch c năng qu n lý: giao ti p v i h th ng qu n lý m ng.ứ ả ế ớ ệ ố ả ạ
- Ch c năng ghi các b n tin s d ng: xác đ nh ho c ghi l i các thông tinứ ả ử ụ ị ặ ạ
v s ki n (truy nh p, c nh báo) và tài nguyên.ề ự ệ ậ ả
- Ch c năng báo cáo các b n tin s d ng: báo cáo các b n tin đã đ c sứ ả ử ụ ả ượ ử
d ng ra thi t b ngo i vi.ụ ế ị ạ
4/Gateway
Gateway là m t ph n t không nh t thi t ph i có trong m t giao ti p H.323.ộ ầ ử ấ ế ả ộ ế
Nó đóng vai trò làm ph n t c u n i và ch tham gia vào m t cu c g i khi có sầ ử ầ ố ỉ ộ ộ ọ ự
chuy n ti p t m ng H.323 ( ví d nh m ng LAN hay m ng Internet) sangể ế ừ ạ ụ ư ạ ạ
m ng phi H.323 ( ví d m ng chuy n m ch kênh hay PSTN). M t Gateway cóạ ụ ạ ể ạ ộ
th k t n i v t lý v i m t hay nhi u m ng IP hay v i m t hay nhi u m ngể ế ố ậ ớ ộ ề ạ ớ ộ ề ạ
chuy n m ch kênh. M t Gateway có th bao g m: Gateway báo hi u, Gatewayể ạ ộ ể ồ ệ
truy n t i kênh tho i, Gateway đi u khi n truy n t i kênh tho i. M t hay nhi uề ả ạ ề ể ề ả ạ ộ ề
ch c năng này có th th c hi n trong m t Gatekeeper hay m t Gateway khác.ứ ể ự ệ ộ ộ
- Gateway báo hi u SGW: cung c p kênh báo hi u gi a m ng IP và m ngệ ấ ệ ữ ạ ạ
chuy n m ch kênh. Gateway báo hi u là ph n t trung gian chuy n đ i gi a báoể ạ ệ ầ ử ể ổ ữ
hi u trong m ng IP ( ví d H.323) và báo hi u trong m ng chuy n m ch kênh (víệ ạ ụ ệ ạ ể ạ
d R2, CCS7). Gateway báo hi u có các ch c năng sau:ụ ệ ứ
+ Ch c năng k t cu i các giao th c đi u khi n cu c g i.ứ ế ố ứ ề ể ộ ọ
Trang 6
