Tăng huyết áp, chế độ ăn và
cân nặng
Tăng huyết áp (cao huyết áp) là bệnh thường gặp. Tăng huyết áp nếu
không được điều trị đúng sẽ gây ra nhiều hậu quả nặng nề. Các nghiên cứu
khoa học chứng minh rằng chế độ ăn và cân nặng đóng vai trò quan trọng
trong tiến triển của bệnh tăng huyết áp. Thực hiện chế độ ăn và giảm cân
nặng là những biện pháp điều trị không thể thiều đối với bệnh nhân tăng
huyết áp.
Điều chỉnh chế độ ăn và giảm cân nặng được gọi là các biện pháp điều trị
không dùng thuốc. Một số biện pháp điều trị không dùng thuốc khác là bỏ thuốc
lá, giảm sang chấn tinh thần, bỏ rượu và tập thể dục đều đặn. Các biện pháp điều
trị không dùng thuốc khi thực hiện riêng rẽ đều có hiệu quả hạ áp nhưng tác dụng
của chúng cao hơn nếu thực hiện một cách đồng thời. Bên cạnh đó, những biện
pháp này còn giúp cho người bệnh có thể không cần phải dùng nhiều thuốc hạ áp
hoặc không phải dùng thuốc hạ áp với liều cao vì các biện pháp không dùng thuốc
có thể làm tăng cường tác dụng của các thuốc chống tăng huyết áp. Các biện pháp
điều trị không dùng thuốc hầu như không có tác dụng phụ hoặc nếu có cũng chỉ là
rất ít. Ngoài ra nó còn giúp giảm nguy cơ tim mạch toàn bộ cho bệnh nhân và nếu
áp dụng sớm, chúng có thể giúp chúng ta có thể phòng ngừa được bệnh tăng huyết
áp ở những người có nhiều nguy cơ.
Thay đổi chế độ ăn và huyết áp
Các nghiên cứu cho thấy chế độ ăn có thể ảnh hưởng đến huyết áp và chế
độ ăn đó thay đổi có thể giúp kiểm soát, thậm chí có thể phòng tăng huyết áp.
Những thay đổi về chế độ ăn nên được lưu tâm và đi vào từng khâu trong tiết chế
và thói quen ăn hàng ngày.
Giảm lượng muối Natri - Ăn giảm muối giúp hạ huyết áp ở những người
huyết áp cao hoặc ở giới hạn bình thường cao. Ăn giảm muối cũng làm giảm tỷ lệ
bệnh nhân phải tái nâng liều thuốc hạ áp sau khi đã được phép giảm liều.
Chuyển từ thói quen ăn mặn sang chế độ ăn giảm muối giúp giảm nhẹ
huyết áp ở những người huyết áp bình thường. Khi lượng Natri đưa vào cơ thể
giảm từ 4000 mg xuống còn 2000 mg mỗi ngày thì huyết áp có thể giảm từ 2 – 3
mmHg. Trong 7 năm ăn giảm muối, huyết áp có thể giảm đi 10 mmHg. Như vậy,
ăn giảm muối có thể giúp làm giảm nguy cơ tim mạch.
Ăn nhiều rau quả - Ăn nhiều rau quả hàng ngày có thể làm giảm huyết áp
và phòng chống tăng huyết áp. Một nghiên cứu cho thấy bệnh nhân tăng huyết áp
mức độ vừa ăn nhiều rau làm giảm được huyết áp tâm thu nhiều hơn so với khi ăn
theo tiết chế bình thường.
Một trong những thành phần của rau quả có thể gây tác động đến huyết áp
đó là chất xơ. Tăng chất xơ trong khẩu phần ăn có thể làm giảm huyết áp. Nhiều
nghiên cứu khoa học cho thấy nếu ăn trung bình hàng ngày 11,5 gam chất xơ sẽ
làm huyết áp giảm được 1,2 – 1,3 mmHg. Mặt khác, ăn nhiều chất xơ sẽ có nhiều
lợi ích khác đối với sức khỏe, ví dụ như giảm được lượng cholesterol toàn phần và
nồng độ Insulin. Nên ăn từ 20 – 35 gam chất xơ mỗi ngày. Ngũ cốc là nguồn cung
cấp chất xơ rất quan trọng trong khẩu phần ăn hàng ngày.
Cá nước ngọt - Tăng lượng cá nước ngọt trong khẩu phần ăn hàng ngày có
thể giúp hạ huyết áp. Phối hợp với biện pháp giảm cân nặng làm hạ huyết áp được
nhiều hơn. Trong một nghiên cứu khoa học cho thấy ăn nhiều cá và giảm cân nặng
làm huyết áp 133/77 mmHg giảm xuống 119/68 mmHg.
Cà phê - Cà phê có thể làm tăng nhẹ huyết áp cho dù tác dụng này chỉ là
tạm thời. Dùng cà phê vừa phải không gây nguy cơ tăng huyết áp trong phần lớn
các trường hợp.
Nghiện cà phê có thể làm tăng huyết áp vừa phải ở một số bệnh nhân. Phân
tích tổng hợp 18 nghiên cứu khoa học cho thấy uống cà phê làm huyết áp tâm thu
tăng 1,2 mmHg và huyết áp tâm trương tăng 0,49 mmHg. Huyết áp giảm xuống
sau khi bỏ thói quen uống cà phê hàng ngày.
Tập thể dục – Tập thể dục có thể làm giảm huyết áp từ 5 – 15 mmHg. Để
có được hiệu quả này cần phải tập thường xuyên và kéo dài. Ngừng tập luyện có
thể làm cho huyết áp tăng trở lại. Cần lưu ý rằng bên cạnh tập thể dục thường
xuyên, các động tác đi lại, vươn thở sâu… có thể giúp tiêu hao 100 – 800 calo mỗi
ngày.
Giảm cân nặng và huyết áp
Thừa cân gây nguy cơ tăng huyết áp và các bệnh tim mạch khác phối hợp
với tăng huyết áp. Cùng với tuổi, tăng cân dần dần trong cuộc sống dường như góp
phần làm tăng huyết áp ở những người có tuổi.
Giảm cân là kết quả đạt được của nhiều biện pháp không dùng thuốc phối
hợp, ví dụ giảm ca lo trong khẩu phần ăn, tăng cường luyện tập thể dục, hạn chế
bia rượu…
Hiệu quả của giảm cân nặng đối với huyết áp – Thừa cân làm tăng huyết
áp và làm cho huyết áp khó kiểm soát huyết áp ở những bệnh nhân tăng huyết áp.
Ngược lại, giảm đi 1 kg cân nặng giúp huyết áp giảm 1 mmHg.
Những lợi ích khác của giảm cân – Thêm vào tác dụng hạ áp, giảm cân
còn mang lại một số lợi ích khác như giảm cholesterol máu, giảm phì đại tim,
giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Duy trì cân nặng ở mức độ hợp lý - Giảm cân có thể khó đạt được và khi
đạt được cũng khó duy trì nên việc duy trì cân nặng ở mức độ hợp lý đòi hỏi phải
áp dụng nhiều biện pháp phối hợp như tiết chế hàng ngày, không nên sử dụng thức
ăn quá béo hoặc nhiều đồ uống có ga, luyện tập thể dục và kiểm tra cân nặng
thường xuyên. Nếu có điều kiện, nên đến tư vấn bác sĩ về dinh dưỡng, tim mạch
hoặc nội tiết để sức khỏe của chúng ta được chăm sóc tốt hơn.
