Bài giảng Học thuyết tạng tượng - ThS. Võ Thanh Phong

Học thuyết Tạng Tượng là một trong những trụ cột lý luận cốt lõi của Y học cổ truyền, đóng vai trò nền tảng trong việc giải thích cơ chế sinh lý, bệnh lý và định hướng điều trị. Việc nắm vững hệ thống tạng phủ, bao gồm các tạng (Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận), phủ (Tiểu trường, Đại trường, Vị, Đởm, Bàng quang, Tam tiêu) và phủ kỳ hằng, là tối quan trọng để hiểu sự vận hành của cơ thể. Tài liệu này cung cấp cái nhìn tổng quan về hệ thống này và đi sâu vào đặc điểm, chức năng sinh lý bình thường cũng như các biến đổi bệnh lý của Tạng Tâm và Tạng Can, nhằm củng cố kiến thức cơ bản cho người học và hành nghề Y học cổ truyền.

Sinh viên Y học cổ truyền, bác sĩ Y học cổ truyền, và các nhà nghiên cứu quan tâm đến nền tảng lý luận của Y học cổ truyền Việt Nam.

Tài liệu này trình bày chi tiết về "Học thuyết tạng tượng", một lý thuyết trung tâm trong "Y học cổ truyền", giải thích cách các hệ thống chức năng trong cơ thể vận hành. Nội dung bắt đầu bằng việc giới thiệu tổng quan về hệ thống tạng phủ, phân loại chúng thành các tạng (có chức năng tàng trữ tinh khí), phủ (có chức năng vận chuyển vật chất) và phủ kỳ hằng (có đặc tính rỗng nhưng vẫn tàng trữ). Phương pháp tiếp cận đi sâu vào các đặc tính chung của từng loại, sau đó tập trung phân tích hai tạng quan trọng: "Tâm" và "Can". Đối với Tạng Tâm, tài liệu mô tả các đặc tính thuộc hành hoả, vai trò "quân chủ chi quan" và các công năng chính yếu. Cụ thể, Tâm "chủ huyết mạch" điều hòa sự vận hành của huyết dịch và nhịp đập của mạch, "tàng thần" chi phối các hoạt động tinh thần, ý thức và tư duy, cũng như "ôn chiếu" để duy trì nhiệt độ và hỗ trợ các tạng khác. Các biểu hiện bình thường và bất thường liên quan đến Tâm cũng được làm rõ. Tương tự, Tạng Can được giới thiệu với đặc tính thuộc hành mộc, vai trò "can thể âm mà dụng dương" và các chức năng then chốt. Can "chủ sơ tiết" điều hòa sự thông suốt của khí cơ toàn thân, đảm bảo khí huyết điều hòa và vận hóa vật chất. Can còn "tàng huyết" điều tiết lượng huyết trong cơ thể, "chủ cân" và "tàng hồn", "chủ mưu lự". Tổng thể, tài liệu không chỉ cung cấp nền tảng vững chắc về "chức năng sinh lý" của các tạng phủ theo quan điểm "Y học cổ truyền" mà còn chỉ ra các "biến đổi bệnh lý" khi các chức năng này bị rối loạn. Giá trị ứng dụng và hàm ý của tài liệu nằm ở việc trang bị kiến thức nền tảng quan trọng cho việc chẩn đoán và điều trị bệnh lý trong "Y học cổ truyền", giúp người đọc có cái nhìn sâu sắc về sự tương tác phức tạp giữa các cơ quan và tầm quan trọng của việc duy trì cân bằng trong cơ thể.