TỔN THƯƠNG XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH CẢNH
TÓM TẮT
Đặt vấn đề: Tổn thương xơ vữa trên động mạch cảnh và động mạch
vành ở bệnh nhân tăng huyết áp có vai trò quan trọng trong biến chứng của
bệnh. Mục đích của nghiên cứu nhằm phát hiện tổn thương xơ vữa trên động
mạch cảnh bằng siêu âm Duplex và tìm mối tương quan giữa tổn thương xơ
vữa trên động mạch cảnh và động mạch vành trên bệnh nhân tăng huyết áp.
Phương pháp nghiên cứu: 47 bệnh nhân tăng huyết áp được khảo sát
siêu âm Duplex động mạch cảnh trước khi chụp động mạch vành xoá nền số
hoá. Ghi nhận các kết quả về vị trí, mức độ tổn thương xơ vữa trên động
mạch cảnh và động mạch vành. Các dữ liệu thu nhận được sẽ được tiến hành
xử lý thống kê tìm mối tương quan, giá trị tiên đoán dương với phép kiểm
Chi bình phương và vai trò của siêu âm Duplex động mạch cảnh trong tiên
đoán tổn thương xơ vữa động mạch vành.
Kết quả: Tổn thương xơ vữa động mạch cảnh có mối tương quan
chặt với tổn thương xơ vữa động mạch vành với giá trị tiên đoán dương khá
cao 89,7%. Những bệnh nhân tăng huyết áp có tổn thương xơ vữa động
mạch cảnh có nguy cơ đã tổn thương xơ vữa động mạch vành cao gấp 8,75
lần (p= 0,27) so với bệnh nhân tăng huyết áp không có xơ vữa động mạch
cảnh. Siêu âm Duplex động mạch cảnh có giá trị trong tiên đoán tổn thương
xơ vữa động mạch vành với diện tích dưới đường cong ROC =0,699.
Kết luận: Tổn thương xơ vữa động mạch cảnh có khả năng tiên đoán
tổn thương xơ vữa động mạch vành. Tương quan giữa xơ vữa động mạch
cảnh và động mạch vành có vai trò quan trọng trong phát hiện và điều trị
phòng ngừa bệnh lý động mạch vành trên bệnh nhân tăng huyết áp. Siêu âm
Duplex động mạch cảnh nên được chỉ định thường qui cho nhóm bệnh nhân
tăng huyết áp.
ABSTRACT
Background: Atherosclerotic lesions of carotid and coronary arteries
in hypertensive patients have important roles in complications of this
disease. The aim of study detect atherosclerotic lesions of carotid artery by
Duplex ultrasound and find out the correlation between atherosclerotic
lesions of carotid and coronary arteries in hypertensive patients.
Methods: 47 hypertensive patients were performed Duplex
ultrasound of carotid artery before coronary angiography. Data from
ultrasound and angiography were collected and analysed to find out the
correlation, positive predictive value with the Chi square test and the role of
carotid Duplex ultrasound in prediction of coronary atherosclerosis.
Results: Carotid atherosclerotic lesions well correlate to the coronary
atherosclerosis with high positive predictive value of 89.7%. Hypertensive
patients with carotid atherosclerosis has the risk of coronary atherosclerosis
higher than patients without carotid atherosclerosis by 8.75. Carotid Duplex
ultrasound has the high value in prediction of coronary atherosclerosis by the
area under ROC curve is 0.699.
Conclusions: Carotid atherosclerosis can predict coronary
atherosclerosis. The correlation between carotid and coronary
atherosclerosis has the important role of detection and preventive
management of coronary artery disease in hypertensive patients. Duplex
ultrasound of carotid artery should be indicated regularly in this patients.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Xơ vữa động mạch là bệnh lý của hệ thống động mạch. Bệnh xuất hiện
rất sớm, tiến triển tiềm tàng dưới mức lâm sàng qua thời gian dài và chỉ biểu
hiện ra lâm sàng khi tổn thương xơ vữa gây hẹp đáng kể lòng mạch máu gây
ra tổn thương cơ quan đích. Việc chẩn đoán xơ vữa động mạch còn nhiều khó
khăn, thường chần đoán được khi xuất hiện các biến chứng của bệnh. Những
biến chứng của bệnh rất trầm trọng có thể tử vong ngay, nếu sống sót cũng để
lại di chứng không hồi phục. Bệnh lý động mạch vành là một trong những
biến chứng nguy hiểm và thường gặp nhất của bệnh. Tổn thương xơ vữa trên
động mạch vành rất khó phát hiện và ít được quan tâm đến khi chưa có biểu
hiện lâm sàng. Do đó việc phát hiện sớm tổn thương xơ vữa trên động mạch
vành có vai trò rất quan trọng trong phòng ngừa và điều trị bệnh lý nguy hiểm
này. Mặt khác có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch có thể làm gia tăng nhanh
tiến trình xơ vữa động mạch, trong đó tăng huyết áp là một trong những yếu
tố nguy cơ thường gặp nhất. Tăng huyết áp làm tăng nhanh tiến trình xơ vữa
động mạch không chỉ ở động mạch vành mà còn ở tất cả các động mạch khác
trong cơ thể như động mạch chủ, động mạch cảnh, động mạch đùi v.v... Như
vậy khi phát hiện tổn thương xơ vữa trên một động mạch thì cũng có thể đã có
tổn thương xơ vữa trên động mạch khác.
Mục đích của nghiên cứu này nhằm tìm mối tương quan giữa tổn
thương xơ vữa trên động mạch cảnh phát hiện bằng siêu âm Duplex ở nhóm
bệnh nhân tăng huyết áp có đau ngực với tổn thương xơ vữa trên động mạch
vành bằng chụp động mạch xoá nền số hoá.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Chúng tôi tiến hành khảo sát 47 bệnh nhân tăng huyết áp có đau ngực
được nhập khoa Tim mạch can thiệp – Bệnh viện Chợ Rẫy. Tất cả bệnh
nhân đều được khám lâm sàng cẩn thận và đánh giá chẩn đoán. Các dữ liệu
về tuổi, giới tính, hút thuốc lá, trị số huyết áp và tiền căn tăng huyết áp đều
được ghi nhận. Sau đó các bệnh nhân được tiến hành các xét nghiệm đường
máu, bilan về mỡ trong máu, đo điện tâm đồ. Tất cả bệnh nhân đều được siêu
âm Duplex đánh giá tổn thương xơ vữa trên hệ thống động mạch cảnh và ghi
nhận các dữ liệu về vị trí tổn thương, loại tổn thương và mức độ hẹp của tổn
thương. Siêu âm Duplex động mạch cảnh đoạn ngoài sọ được tiến hành trước
khi thực hiện chụp động mạch vành xóa nền số hoá. Ghi nhận các dữ liệu về
tổn thương xơ vữa động mạch vành trên kết quả chụp động mạch vành.
Các dữ liệu thu thập được đều được xử lý thống kê tìm mối tương
quan với phép kiểm Chi bình phương. Giá trị p < 0,05 được xem là có ý