VI PHẪU TIÊM MỠ, CÂN TỰ THÂN VÀO DÂY THANH
TÓM TẮT
Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả của vi phẫu thanh quản qua nội soi ống cứng, tiêm mỡ,
cân vào dây thanh điều trị hở thanh môn giúp phục hồi giọng nói.
Phương pháp nghiên cứu: Cỡ mẫu 30 bệnh nhân bị hở thanh môn. Một nghiên cứu
tiền cứu được thực hiện tại khoa TMH bệnh viện Nhân Dân Gia Định. Mỡ, cân được
lấy từ vùng bụng bệnh nhân tiêm vào dây thanh bị liệt và teo bằng soi treo thanh quản
và quan sát qua ống nội soi cứng.
Kết quả: Có 20 bệnh nhân bị liệt dây thanh, 6 bệnh nhân bị teo dây thanh, 4 bệnh
nhân S.VER. Theo dõi sau mổ 1 – 6 tháng không có biến chứng nào. Hiệu quả điệu
trị phục hồi giọng nói thành công sau 1 – 3 tháng là 90%; sau 3 – 6 tháng là 86,6%.
Trong đó liệt dây thanh thành công 95%; teo dây thanh 83%; S.VER là 75%.
Kết luận: Tiêm mỡ, cân tự thân vào dây thanh điều trị hở thanh môn là phương pháp
an toàn, chi phí thấp và hiệu quả, trong đó cao nhất là bệnh nhân bị liệt dây thanh.
Đây là phương pháp có thể áp dụng ở Việt Nam. Tuy nhiên nó đòi hỏi cơ sở phải có
đủ phương tiện và phẫu thuật viên có kinh nghiệm.
Từ khóa: Mỡ tự thân, dây thanh, hở thanh môn.
ABSTRACT
Objective: To investigate the effect of laryngoscopic autogenous fat, fascia injection
in glottic insufficiency treatment.
Method: The study sample comprised 30 patients of glottic insufficiency. A
prospective analysis was performed at ENT Department of Nhan Dan Gia Dinh
Hospital. The Fat, fascia graft was obtained from lower abdomen, was then injected
into the diseased vocal cord using rigid laryngoscope.
Result: There were 20 patients of vocal cord paralysis, 6 patients of vocal cord
atrophy, 4 patients of sulcus vergeture. Follow –up 1-6 months after operation, there
was no complication. The result of treatment to have the better voice was 90% after 1-
3 months, 86.6% after 3-6 months. The outcome were successful in 95% of vocal
cord paralysis cases, 83% of vocal fold atrophy cases, 75% of sulcus vergeture cases.
Conclusion: Laryngoscope autogenous fat, fascia injection in glottic insufficiency
treatment is safe, cheap and effective, especially in vocal cord paralysis treatment.
This technique can be applied in Vietnam. However, this requires sufficient
instruments and experienced surgeon.
Keywords: Autogenous fat, vocal cord, glottic insufficiency.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Thanh quản là cơ quan phát âm, âm thanh giọng nói của con người chịu ảnh hưởng
trực tiếp bởi sinh lý phát âm của thanh quản, quan trọng nhất là sự khép mở của thanh
môn rung động “sóng niêm mạc” của dây thanh. Thanh môn bị hở khi phát âm sẽ gây
khàn tiếng thiều thào, rối loạn giọng nói.
Hở thanh môn có rất nhiều nguyên nhân, những nguyên nhân thường gặp nhất là liệt
dây thanh một bên tư thế trung gian hay đường ngoài, liệt cơ khép và căng dây thanh,
teo dây thanh và khuyết lõm niêm mạc dọc dây thanh (sulcus vergeture: S.VER). Có
nhiều phương pháp phẫu thuật để điều trị bệnh lý hở thanh môn như: Thyroplasty
type I, tiêm bơm vật liệu vào dây thanh qua nội soi. Tất cả các phương pháp đều mục
đích đẩy dây thanh vào đường giữa cùng phối hợp dây thanh bên đối diện làm cho
thanh môn được khép kín khi phát âm. Phương pháp thyroplasty type I cũng có hiệu
quả nhưng đòi hỏi chất liệu cấy (silastic- implant), vấn đề mở đường ngoài ảnh hưởng
thẩm mỹ ở bệnh nhân trẻ và không thể xác đinh được chính xác kích thước vị trí trước
phẫu thuật. Phương pháp bơm vật liệu ngoại lai vào dây thanh như Telflon, collagen
hay cấy silastic sẽ có những biến chứng tạo mô hạt do phản ứng miễn dịch dị ứng,
nhiễm trùng, thải ghép và nhất là khi bị sai lầm trong điều trị thì không sửa chữa
được, cộng với giá thành của các vật liệu trên rất đắt tiền. Tiêm vật liệu tự thân như
mỡ, cân vào dây thanh là an toàn và hiệu quả, rẻ tiền. Tiêm mỡ tự thân vào dây thanh
để điều trị liệt dây thanh một bên đầu tiên được báo cáo bởi Mikaelian năm 1991 (5).
Nhiều tác giả báo cáo kết quả rất tốt sau khi tiêm mỡ vào dây thanh. Tiêm mỡ tự thân
vào dây thanh cho kết qủa tức thì và ta có thể tiên lượng được kết quả điều trị tốt hơn
so với tiêm telflon và collagen ngoại lai. Tại khoa TMH bệnh viện Nhân Dân Gia
Định chúng tôi đã tiến hành bơm mõ, cân vào dây thanh điều trị hở thanh môn bắt
đầu từ năm 2006 và từ đó đến nay chúng tôi đã làm thường qui hơn. Mặc dù mở tự
thân là chất liệu cấy hiệu quả và được dùng để điều trị hở thanh môn trước đây ở trên
thế giới. Ở Việt Nam, có một số tác giả làm một vài bệnh nhân nhưng chưa có báo
cáo chính thức trên mẫu lớn và nghiên cứu một cách tỉ mỉ, theo dõi lâu dài, đó cũng là
lý do chúng tôi tiến hành nghiên cứu phương pháp này ở Việt Nam.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Tiêu chuẩn chọn bệnh
Tất cả bệnh nhân bị khàn tiếng thều thào, hụt hơi khi phát âm đến khám tại phòng
khám Tai Mũi Họng bệnh viện Nhân Dân Gia Định. Bệnh nhân được xác định
chẩn đoán bằng nội soi thanh quản ống mềm, cứng, soi hoạt nghiệm thanh quản có
ghi hình (Video-stroboscope) bị hở thanh môn do liệt dây thanh, teo dây thanh,
S.VER.
- Bệnh nhân được ghi âm giọng nói trước và sau mổ.
- Được đánh giá tình trạng chất lượng giọng nói qua bảng câu hỏi trước và sau mổ.
Tiêu chuẩn loại trừ
Các bệnh lý hở thanh môn do khối u, do chấn thương, viêm và các bệnh lý
mạn tính nặng.
Phương tiện nghiên cứu
Bộ máy nội soi ống cứng, ống mềm (Karl-Storz; Olympus).
Máy nội soi hoạt nghiệm thanh quản (Stroboscopie).
Bộ máy phẫu thuật nội soi ống cứng gồm các ống nội soi (Karl-Storz) 0o, 30o, 70o,
120o đường kính 5mm (5.0) dài 24cm, kèm theo máy camera Video, máy in printer.
Phòng máy ghi âm.
Bộ soi treo thanh quản tự chế cải tiến.
Dụng cụ vi phẫu thanh quản: kéo; pine, súng bơm mỡ, bơm tiêm, kim tiêm mỡ và
dụng cụ xử lý mỡ và cân.
Phươn gpháp tiến hành
Kỹ thuật lấy mỡ, cân tự thân
Mỡ cân được lấy từ vùng bụng cạnh rốn, rạch da dài 1-2cm bóc tách lấy mỡ và cân
vùng dưới da bụng sau đó được xử lý và ly tâm để tạo thành chất dịch sệt, có tế bào
mỡ nguyên và sợi cân (collagen).
Kỹ thuật soi treo tiêm mỡ, cân vào dây thanh qua nội soi
Bệnh nhân được soi treo thanh quản bộc lộ dây thanh, và thanh môn qua ống nội soi
ống cứng quan sát trên màn hình Ti Vi nhìn rõ dây thanh được tiêm mỡ và thanh
môn.
Mỡ sau khi được xử lý cho vào bơm tiêm và kim tiêm mỡ, sau đó lắp vào súng
bơm mỡ, quan sát trên màn hình Ti Vi tiêm vào 1/3 ngoài, giữa và sau cơ giáp