Người soạn & trình bày:

NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm

Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

Nhà C1 – 268 Lý Thường Kiệt, P.14, Q.10, TP.HCM - ĐT: (84.8) 8 647 256 – Ext: 5342 – Fax: (84.8) 8 647 525

http://www.iut.hcmut.edu.vn ĐH Bách Khoa, 16/07/2015

Khí cụ điện trong công nghiệp

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 2

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giới thiệu

Khí cụ điện trong công nghiệp

Moät trong caùc loaïi khí cuï ñöôïc duøng trong coâng nghieäp ñeå ñoùng ngaét maïch ñieän ñoäng löïc haï theá laø CB (CB ñöôïc vieát taét töø danh töø Circuit Breaker).

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 3

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Công dụng của CB

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 4

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Phân loại CB

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 5

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

Khí cụ điện trong công nghiệp

n: nominal – định mức

 Phân loại CB

MCCB (Molded Case CB) (100A < In < 1000A hoặc 2500A; Un< 1000V)

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 6

ACB (Air CB);(1KA < In < 6,3KA) MCB (Miniature CB); (In<100A hoặc 125A; Un<1000V)

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Khí cụ điện trong công nghiệp

1: lưỡng kim nhiệt

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 7

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động

Khí cụ điện trong công nghiệp

Upstream terminal

 Thermal release (bimetal strip)

 Addition of auxiliaries  Arcing contact

 Moving contact

 Closing/opening mechanism  Fixed contact

 Arc chute  On-Off operating handle

 Magnetic trip unit (coil)

 Mounting lock

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 8

 Downstream terminal

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Nguyên lý hoạt động khi ngắt mạch

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 9

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Đặc tính (Ampère – giây) của CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Vôùi CB chæ duøng relay nhieät, chuùng ta coù daïng ñaëc tính (Ampère – giaây) nhö trình baøy trong hình.

Vôùi CB chæ duøng relay doøng, chuùng ta coù daïng ñaëc tính (Ampère – giaây) trình baøy trong hình.

Khi CB coù boá trí caû hai khí cuï treân, ñaëc tính ampere giaây cuûa thieát bò coù daïng phoái hôïp hai ñaëc tính (Ampère - giaây) cuûa caû hai tröôøng hôïp (xem hình).

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 10

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Đặc tính (Ampère – giây) của CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Daïng ñaëc tuyeán ampere-giaây cuûa relay nhieät boá trí trong CB

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 11

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Đặc tính (Ampère – giây) của CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Daïng ñaëc tuyeán ampere giaây cuûa relay doøng boá trí trong CB

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 12

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Đặc tính (Ampère – giây) của CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Daïng ñaëc tuyeán ampere giaây phoái hôïp cuûa relay nhieät vaø cuûa relay doøng boá trí trong moät CB

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 13

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các đường cong đặc tuyến của CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Type (loại) Tripping Current (dòng ngắt khi gặp sự cố ngắn mạch) Operating Time (thời gian cắt)

Type (loại) B 0.04 To 13 Sec (giây) 3 To 5 time full load current (3 đến 5 lần Iđm)

Type (loại) C 0.04 To 5 Sec (giây) 5 To 10 times full load current (5 đến 10 lần Iđm)

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 14

Type (loại) D 0.04 To 3 Sec (giây) 10 To 20 times full load current (10 đến 20 lần Iđm)

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Đặc tính (Ampère – giây) của CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Ñăëc tính Ampere giaây cuûa CB Compact NS250A – TM D của Merlin Gerin

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 15

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Đặc tính (Ampère – giây) của CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Ñaëc tính Ampere giaây cuûa MCCB loaïi CFD6 – SIEMENS

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 16

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Ý nghĩa vật lý về các thông số cơ bản trên CB

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 17

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cách lựa chọn CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Có nhiều cách lựa chọn MCB, MCCB.

Tuy nhiên, dù cách nào thì chúng cũng phải thỏa mãn điều kiện:

IB< In < IZ và ISCB > ISC

Trong đó:

- IB là dòng điện tải lớn nhất;

- In là dòng điện định mức của MCB, MCCB;

- IZ là dòng điện cho phép lớn nhất của dây dẫn điện (được cho bởi nhà sản xuất);

- ISCB là dòng điện lớn nhất mà MCB, MCCB có thể cắt;

- ISC là dòng điện ngắn mạch.

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 18

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cách tính chọn CB

Khí cụ điện trong công nghiệp

Ví dụ: Một tải một pha sử dụng nguồn điện 220V; có dòng điện lớn nhất là 13A; và dòng điện ngắn mạch tính toán được là 5KA. Ta chọn MCB và dây dẫn như sau: MCB Comet CM216A có dòng định mức là 16A; cường độ cắt lớn nhất là 6KA; và dây dẫn Cadivi 2 x 2,5mm2 có dòng cho phép lớn nhất là 18A; Chúng ta nên chọn MCB, MCCB của các nhà sản xuất có uy tín trên thị trường hiện nay như Comet, Clipsal, Hager... vì những sản phẩm này được sản xuất và kiểm tra dưới những điều kiện, tiêu chuẩn khắt khe theo tiêu chuẩn quốc tế. Đối với trường hợp kém chất lượng thì nên thay cái mới, không nên sửa chữa.

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 19

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 20

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các đường cong đặc tuyến của CB

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 21

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các đường cong đặc tuyến của CB

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 22

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các đường cong đặc tuyến của CB

 B curve

Khí cụ điện trong công nghiệp

t

G

 Tripping: 3 to 5 times the rated current (ln); protection of generators, persons, long cables; no current peaks

B

C

D

MA

 C curve

3..5 5..10 10..14 12,5

xIn

 Tripping: 5 to 10 ln; circuit protection (lighting, power outlets) general applications

 D and K curves

 Tripping: 10 to 14 ln; protection of circuits with high current inrush;

transformers, motors

 Z curve

 Tripping: 2.4 to 3.6 ln; protection of electronic circuits

 MA curve

M

 Tripping: 12 ln; protection of motor starters and specific applications (no thermal overload protection)

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 23

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

2/11

Khí cụ điện trong công nghiệp

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 24

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giới thiệu

Khí cụ điện trong công nghiệp

• CONTACTOR là khí cụ điện ứng dụng lực hút nam châm điện để đóng ngắt các tiếp điểm, tạo liên lạc trong mạch điện. • Khi sử dụng contactor ta có thể điều khiển đóng ngắt mạch điện từ xa (vị trí điều khiển thay đổi trạng thái hoạt động của contactor đặt cách xa vị trí các tiếp điểm đóng ngắt mạch điện)

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 25

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cấu tạo Contactor

Khí cụ điện trong công nghiệp

Tiếp điểm kín mạch

Tiếp điểm hở mạch

Trạng thái chưa tác động bởi lực hút nam châm

Trạng thái đã bị tác động bởi lực hút nam châm

Tiếp điểm chuyển trạng thái dưới tác dụng của lực hút nam châm

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 26

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cấu tạo Contactor

Khí cụ điện trong công nghiệp

Kết cấu của nam châm điện dùng trong contactor

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 27

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cấu tạo Contactor

Khí cụ điện trong công nghiệp

Thanh dẫn di động và tiếp điểm

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 28

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cấu tạo Contactor

Khí cụ điện trong công nghiệp

0  e

0 ≠ e

Trạng thái chưa tác động bởi lực hút nam châm

Trạng thái đã bị tác động bởi lực hút nam châm

Tiếp điểm chuyển trạng thái dưới tác dụng của lực hút nam châm

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 29

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Cấu tạo Contactor

Khí cụ điện trong công nghiệp

Các thành phần cấu tạo của một contactor

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 30

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Phân loại tiếp điểm Contactor

 Theo khả năng tải dòng

Khí cụ điện trong công nghiệp

 Tiếp điểm chính: có khả năng cho dòng điện lớn đi qua (từ 10A đến khoảng 1600A hay 2250A)

 Tiếp điểm phụ: có khả năng cho dòng điện đi qua các tiếp điểm này từ 1A đến vài A (chẳng hạn 5A)

 Theo trạng thái làm việc (nhiệm vụ làm việc)

 Tiếp điểm thường đóng: loại tiếp điểm ở trạng thái kín mạch (có liên lạc với nhau về điện) khi cuộn dây nam châm trong contactor KHÔNG được cung cấp điện (nghĩa là cuộn dây ở trạng thái nghỉ).

 Tiếp điểm thường mở: loại tiếp điểm ở trạng thái hở mạch (không liên lạc với nhau về điện) khi cuộn dây nam châm trong contactor KHÔNG được cung cấp điện (nghĩa là cuộn dây ở trạng thái nghỉ).

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 31

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Phân loại tiếp điểm Contactor theo trạng thái làm việc

Khí cụ điện trong công nghiệp

Quá trình chuyển trạng thái của các tiếp điểm contactor dưới tác dụng của lực hút nam châm (khi cung cấp nguồn vào cuộn dây nam châm trong contactor)

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 32

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Ký hiệu các thành phần trong Contactor

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 33

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các phụ kiện sử dụng kèm theo Contactor

 Nút nhấn ON (hay START, MARCHE)

 Nút nhấn OFF (hay STOP, ARRÊT)

Khí cụ điện trong công nghiệp

Hình dạng thực của nút nhấn

Ký hiệu của các dạng nút nhấn

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 34

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Mạch điều khiển cơ bản dùng Contactor

Khí cụ điện trong công nghiệp

Mạch dùng contactor như một khí cụ điện đóng-mở thông thường

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 35

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các chế độ vận hành của Contactor (IEC 947-4/5)

 Sử dụng nguồn xoay chiều

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 36

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các chế độ vận hành của Contactor (IEC 947-4/5)

Khí cụ điện trong công nghiệp

Id: Doøng ñieän khởi ñoäng cuûa ñoäng cô

Ie: Doøng ñieän ñònh möùc cuûa tải Ñaëc tính ngaét maïch với caùc cheá ñoä AC cuûa contactor

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 37

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các chế độ vận hành của Contactor (IEC 947-4/5)

Khí cụ điện trong công nghiệp

Ie : Doøng ñieän ñònh möùc cuûa ñoäng cô Id : Doøng ñieän khởi ñoäng cuûa ñoäng cô

Ñaëc tính ngaét maïch với caùc cheá ñoä AC cuûa contactor

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 38

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các chế độ vận hành của Contactor (IEC 947-4/5)

 Sử dụng nguồn một chiều

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 39

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Ý nghĩa vật lý về các thông số cơ bản trên Contactor

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 40

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

Khí cụ điện trong công nghiệp

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 41

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giới thiệu

Khí cụ điện trong công nghiệp

• CONTROL RELAY là một khí cụ điện dùng trong lĩnh vực điều khiển tự động, dùng khí cụ điện từ.

• CONTROL RELAY thường được gọi là relay điều khiển hay relay trung gian.

• CONTROL RELAY là loại relay điện áp.

• Nguyên lý hoạt động của CONTROL RELAY tương tự như nguyên lý hoạt động của contactor

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 42

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giới thiệu

Khí cụ điện trong công nghiệp

• CONTROL RELAY chỉ có duy nhất một loại tiếp điểm có khả năng tải dòng điện làm việc như nhau (không phân thành tiếp điểm chính và tiếp điểm phụ).

• Trong CONTROL RELAY cũng có các loại tiếp điểm thường đóng và tiếp điểm thường mở, tuy nhiên các tiếp điểm không có buồng dập hồ quang (khác với hệ thống tiếp điểm chính trong contactor).

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 43

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các ký hiệu dùng cho CR

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 44

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giản đồ thời gian (TG)

Khí cụ điện trong công nghiệp

• Trong quá trình lắp mạch, hay thiết kế các mạch điều khiển dùng khí cụ điện; muốn hiểu rõ dễ dàng nguyên tắc hoạt động của mạch, chúng ta nên sử dụng đến giản đồ thời gian • Giản đồ thời gian là đồ thị mô tả trạng thái (TT) hoạt động hay nghỉ của từng khí cụ trong mạch điều khiển theo từng thời điểm trong suốt quá trình hoạt động.

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 45

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giản đồ thời gian

Khí cụ điện trong công nghiệp

• Giản đồ TG của các nút nhấn  Nút nhấn đơn thường mở

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 46

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giản đồ thời gian

Khí cụ điện trong công nghiệp

• Giản đồ TG của các nút nhấn (tt)  Nút nhấn đơn thường đóng

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 47

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giản đồ thời gian • Giản đồ TG cho mạch điều khiển đơn giản relay

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 48

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giản đồ thời gian • Giản đồ TG cho mạch điều khiển đơn giản relay

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 49

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các công dụng của CR

Khí cụ điện trong công nghiệp

Taêng cöôøng tieáp ñieåm phuï cho caùc contactor

Taïo thôøi gian treã chuyeån maïch (raát ngaén) giöõa caùc khí cuï

• Tăng cường tiếp điểm phụ cho các contactor

 Ví dụ 1: mạch điều khiển khóa liên động 4 contactor, các CONTROL RELAY (CR): CR1; CR2; CR3 và CR4 dùng tăng cường tiếp điểm phụ cho các contactor

 Muoán khoùa lieân ñoäng caùc contactor chuùng ta coù theå aùp duïng phöông phaùp duøng tieáp ñieåm phuï thöôøng ñoùng cuûa contactor naøy caøi noái tieáp vôùi cuoän daây cuûa contactor khaùc.

 Tuy nhieân vôùi caùc contactor thoâng thöôøng, moãi contactor chæ chöùa toái ña 2 boä tieáp ñieåm phuï thöôøng ñoùng; do ñoù khi thöïc hieän maïch khoùa lieân ñoäng cho 3 hay nhieàu hôn 3 contactor, chuùng ta coù theå söû duïng caùc “control relay” môû roäng taêng cöôøng tieáp ñieåm phuï cho caùc contactor. Phöông thöùc thöïc hieän ñöôïc toùm taét nhö sau:

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 50

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các công dụng của CR

Khí cụ điện trong công nghiệp

• Tăng cường tiếp điểm phụ cho các contactor

 Ví dụ 1: mạch điều khiển khóa liên động 4 contactor, các CONTROL RELAY (CR): CR1; CR2; CR3 và CR4 dùng tăng cường tiếp điểm phụ cho các contactor

Laép song song cuoän daây control relay vôùi cuoän daây contactor (caàn taêng cöôøng theâm tieáp ñieåm phuï).

Khi caáp nguoàn cho caùc cuoän daây treân, tieáp ñieåm cuûa control relay taùc ñoäng được xem nhö ñoàng thôøi vôùi caùc tieáp ñieåm cuûa contactor (tieáp ñieåm cuûa control relay xem nhö laø tieáp ñieåm phuï cuûa contactor).

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 51

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các công dụng của CR • Tăng cường tiếp điểm phụ cho các contactor

Khí cụ điện trong công nghiệp

 Ví dụ 1: mạch điều khiển khóa liên động 4 contactor, các CONTROL RELAY (CR): CR1; CR2; CR3 và CR4 dùng tăng cường tiếp điểm phụ cho các contactor

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 52

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các công dụng của CR

• Tạo TG trễ chuyển mạch (rất ngắn) giữa các khí cụ

Khí cụ điện trong công nghiệp

 Ví dụ 1: khảo sát thời gian chuyển mạch giữa 2 contactor M1 và M2 trong hai mạch điện điều khiển sau đây: (1) vận hành 2 contactor đồng thời, chuyển mạch KHÔNG theo yêu cầu tuần tự trước sau:

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 53

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các công dụng của CR • Tạo TG trễ chuyển mạch (rất ngắn) giữa các khí cụ (tt)

Khí cụ điện trong công nghiệp

 Ví dụ 1: khảo sát thời gian chuyển mạch giữa 2 contactor M1 và M2 trong hai mạch điện điều khiển sau đây: (2) mạch điều khiển vận hành hai contactor theo tuần tự

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 54

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các công dụng của CR

Khí cụ điện trong công nghiệp

• Tạo TG trễ chuyển mạch (rất ngắn) giữa các khí cụ (tt)

 Ví dụ 2: mạch điều khiển vận hành hai contactor chuyển mạch theo yêu cầu tuần tự trước sau

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 55

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các công dụng của CR

Khí cụ điện trong công nghiệp

• Tạo TG trễ chuyển mạch (rất ngắn) giữa các khí cụ (tt)

 Ví dụ 3: mạch điều khiển vận hành hai contactor chuyển mạch theo yêu cầu tuần tự trước sau, dùng CR tạo thời gian trễ chuyển mạch

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 56

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các công dụng của CR • Tạo TG trễ chuyển mạch (rất ngắn) giữa các khí cụ (tt)

Khí cụ điện trong công nghiệp

 Ví dụ 1: khảo sát thời gian chuyển mạch giữa 2 contactor M1 và M2 trong hai mạch điện điều khiển sau đây: (2) mạch điều khiển vận hành hai contactor theo tuần tự

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 57

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 58

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giới thiệu

Khí cụ điện trong công nghiệp

• «Timine relay» còn được gọi là RELAY THỜI GIAN (TR)

• Công dụng chính của RELAY THỜI GIAN là tạo thời gian trễ chuyển mạch giữa các khí cụ.

• Thời gian (TG) chuyển mạch tạo bởi TR từ vài giây cho đến vài giờ  đây chính là yếu tố khác biệt rõ rệt giữa TR và CR.

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 59

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Giới thiệu

Khí cụ điện trong công nghiệp

• Theo quá trình lịch sử, TR có nhiều dạng: cơ khí (dùng lo xo xoắn hay dây thiều,...); TR dùng khí nén (pneumatic TR); TR dùng động cơ điện truyền động hệ thống bánh răng vi sai để định thì;...

• Ngày nay, TR thực chất là hệ thống mạch điện tử sử dụng linh kiện bán dẫn tạo TG trễ.

• Với dạng mạch điện tử, TR còn có thể được phân chia thành nhiều dạng:  dùng linh kiện rời;  dùng IC định thì chuyên dùng;  dùng IC số tạo mạch đếm TG;  dùng IC vi xử lý;...

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 60

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Phân loại và nguyên tắc làm việc của TR

Khí cụ điện trong công nghiệp

 TR tác động trễ (ON-DELAY TIMING RELAY)

 TR ngắt (hay dừng) trễ (OFF-DELAY TIMING RELAY)

Ghi chú:

 các dạng relay này hầu hết là dạng «Solid State Relay», bên trong relay là hệ thống định thì sử dụng linh kiện và vi mạch điện tử, với ngõ ra (output) là các CR điện áp

 các tiếp điểm của CR trên ngõ ra chính là các tiếp điểm của TR

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 61

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Các ký hiệu dùng cho TR

Khí cụ điện trong công nghiệp

ON-DELAY TIMING RELAY

OFF-DELAY TIMING RELAY

Ký hiệu các tiếp điểm tác động trễ dùng cho relay thời gian ON DELAY

Ký hiệu các tiếp điểm tác động trễ dùng cho relay thời gian OFF DELAY

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 62

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Phân loại và nguyên tắc làm việc của TR

 TR tác động trễ (ON DELAY TR)

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 63

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

 Phân loại và nguyên tắc làm việc của TR

 TR tắt trễ (OFF DELAY TR)

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 64

Khí cụ điện trong công nghiệp

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh

Bách Khoa, 16/07/2015/ MIE1/ P05 / 65

© NGUYỄN NGỌC Phúc Diễm & Trịnh Hoàng Hơn

«TRI THỨC làm người ta KHIÊM TỐN NGU SI làm người ta KIÊU NGẠO» - Ngạn ngữ Anh