CÂY THU CỐ
ố
ệ
I. Tài nguyên cây thu c Vi
t Nam:
ệ c li u (2003): 3.948 loài.
ệ ề
ế ố ố ố
1. Cây thu c:ố ệ ượ Vi n d ố Trên 1000 bài thu c kinh nghi m dân gian, gia truy n. ệ ố ở t Nam chi m 1617% s loài cây thu c Vi S loài cây thu c ệ ướ c li u r t đa d ng và c có ngu n d i, là n trên toàn th gi phong phú.
ế ớ ượ ấ ạ ồ
2. Phân b :ố
v Phân b trong n
8 vùng sinh thái
ố ở c.ướ
ệ v Hi n nay n
ướ ạ ậ
ơ
ươ
c ta có 5 trung tâm đa d ng sinh v t là Hoàng Liên S n, Cúc ạ ng, B ch Mã, Yok đôn, Ph Lâm Viên và Cát Tiên.
ượ
ươ
ạ Phân lo i theo d
c lý đông d
ng.
3. Phân lo i:ạ
ọ
ế
ạ
Phân lo i theo các h c thuy t âm
ươ
d
ng, ngũ hành và bát pháp.
ạ
ự ậ
ể ặ Phân lo i theo đ c đi m th c v t, ượ ệ c li u.
d
ế
ị ệ c lý tr li u k t
ợ
ượ ạ Phân lo i theo d h p Ðông Tây y.
ộ ậ ử ụ 4. B ph n s d ng:
Hoàng nàn
Lá Thân
ữ
Trinh n hoàng cung
Rễ
Củ
ấ ả T t c các ộ ậ b ph n
ạ
ậ B ch tru t
G ng ừ
ọ
ầ 5. Thành ph n hoá h c:
Acid nhân th mơ
Vitamin
Glucozit
Tanin
Anthraglucozit
ầ
Tinh d uầ
D u béo
Cumarin
Saponin
Glucozit
Ancaloit
ố ở ệ
6. Tình hình khai thác cây thu c
Vi
t Nam:
ạ v Tình tr ng khai thác:
ể ậ ừ ạ Ø Khai thác b a bãi, không có k ho ch, thu hái theo ki u t n ế
v M t s loài b đe do : ạ
thu. ị ộ ố Ø Đ ng sâm ả (Codonopsis javanica Blume) Ø Vàng đ ng ắ (Coscinium fenestratum (Gaertn.) Colebr.) Ø Hà th ô đ ỏ (Fallopia multiflorum (Thunb.) Haraldson) ủ Ø …
ọ
ệ
Ứ 7. ng d ng công ngh sinh h c trên cây thu c:ố
ụ Click icon to add picture
Cây thu cố Tác d ngụ
ự
ổ
ố
Nhân sâm
B , tăng l c, ch ng stress
ế
ạ
Ba g cạ
H huy t áp
Sen tuy tế
Kháng ung thư
ộ ố
ả ổ Gi o c lam
ọ ụ M t s tác d ng sinh h c
ậ
ệ
ố
ắ
ạ
ạ
ị
Đ u ma
ạ H nhi
t, co th t, h áp, ch ng lo n nh p
ạ
ả
ố
ổ
ệ
ạ
B ch qu
Phòng ch ng b nh tim m ch và tu i già
H thỉ ụ
ư Kháng ung th , kháng virus
ả
Anh túc
Gi m đau
ộ
ậ
Lô h iộ
Tiêu đ c, nhu n tràng
ố
ệ
ử ố
Lõi thọ
Phòng ch ng b nh đau bao t
, s t ,…
ữ
ự
ệ
S khác nhau gi a cây ố thu c và ồ cây tr ng nông nghi p
Cây nông nghiệp
Ngắn ngày Số lượng ít Được nghiên cứu kỹ lưỡng,
Cây thuốc Đa dạng (dài ngày) Số lượng nhiều Ch a đư ược nghiên cứu kỹ,
đến mức dưới loài
lẫn lộn nhiều loài
Đã được thuần hoá, quen
ít được thuần hoá, chủ yếu từ
thuộc
hoang dại
Đầu ra đa dạng
Đầu ra đặc biệt
ố
ả
ộ ố Hình nh m t s cây thu c:
II. Saponin:
ớ
ọ
ộ ặ ộ ậ
ư ả
ệ 1. Gi i thi u: v Saponin còn g i là là m t nhóm saponosid ớ glycosid l n, g p r ng rãi ự trong th c v t. Saponin ộ ố ộ cũng có trong m t s đ ng ậ v t nh h i sâm, cá sao.
v Sapo = xà phòng (vì t o ạ
ư
ọ
b t nh xà phòng),
ộ ố
ụ
M t s tác d ng
ủ
c a Saponin:
ụ
vSaponin có tác d ng long
ữ
ờ
đ m, ch a ho.
ự ấ
vSaponin làm tăng s th m
ủ ế
ự
ặ
c a t
bào; s có m t
ủ
ẽ
c a saponin s làm cho
ễ
ấ
ạ
các ho t ch t khác d
ấ
hoà tan và h p thu.
ộ ố
vM t s saponin có tác
ụ
ố
ộ
d ng ch ng viêm. M t
ụ
ố
s có tác d ng kháng
ứ
ấ
ẩ
khu n, kháng n m, c
ế
ch virus.
v….
2. Phân lo i:ạ
ể
ế
ấ ượ ệ
t xu t d
c li u
ứ
ệ 3. Ki m nghi m và chi ch a saponin:
v Ki m nghi m:
ệ ể
ố ớ ả ứ ộ ộ Tính ch t t o b t , đ đ c đ i v i cá, các ph n ng màu,
ấ ạ ỏ ớ ọ ắ s c ký l p m ng,…
v Chi
ế ấ t xu t:
ẩ Th m tích
ặ ộ ộ Dùng b t Mg oxit ho c b t polyamid
Dùng Sephadex G25,G50,G75
…
ự ậ
ự
ố
4. S phân b trong th c v t:
v Saponin steroid th
ườ ữ ặ ầ ộ ng g p trong nh ng cây m t lá m m
v Saponin triterpenoid th
ườ ữ ặ ng g p trong nh ng cây hai lá
m mầ
ọ Sâm ng c linh
Đinh lăng
SÂM NG C LINH Ọ
ọ ổ
ầ ọ
ụ
ụ ọ ề 1. T ng quan v sâm Ng c Linh ọ 2. Thành ph n hóa h c sâm Ng c Linh ủ 3. Tác d ng c a sâm Ng c Linh 4.
ọ ệ ng d ng công ngh sinh h c trên sâm ọ Ứ Ng c Linh
ổ
ọ
ề 1. T ng quan v sâm ng c linh
ọ ọ
v Sâm Ng c Linh có tên g i khoa ọ ọ h c là Panax Vietnamensis, h Nhân sâm, b Hoa tán
ộ
v Phân b ọ
ố ở ề
ệ ọ
ả ọ ỉ ỉ
các huy n mi n núi Ng c Linh, núi Ng c Lum Heo và đ nh Ng c Am t nh Qu ng Nam.
ọ
v Sâm Ng c Linh cũng là lo i c tìm th y
ượ ạ ấ
nhân sâm th 20 đ ế ớ trên th gi ứ i.
ọ
ể
ặ
q Đ c đi m sâm Ng c Linh
v Đ c phát hi n
ệ ở ộ ượ ừ ở đ cao t 1.200m tr lên.
v Đây là m t lo i cây thân th o s ng lâu năm, cao 40cm đ n
ế ộ
ư ố ẹ ả ố ố ạ ễ 100cm, thân r có s o và các đ t nh đ t trúc.
v Nhi
ệ ộ ừ ợ t đ thích h p: ban ngày t 20°C25°C, ban đêm 15°C
18°C.
v B ph n dùng làm thu c ch y u là thân, r , c và ngoài ra
ễ ủ ủ ế ậ ộ
ể ố ễ cũng có th dùng lá và r con.
ể
ặ
q Đ c đi m hình thái:
1.
2.
Cành mang lá hoa
3.
Hoa
4.
Quả
5.
Chùm quả
ễ ủ Thân r (c )
ọ ủ
ọ
ầ
2. Thành ph n hoá h c c a sâm ng c linh
ợ t đ c h n 50 h p ch t, trong đó có 26 h p ch t đã
ế ượ ơ ấ ợ ấ ấ ấ t và 24 h p ch t hoàn toàn m i. Trong đó có h p ch t
v Đã chi ế bi tiêu bi u c a Sâm Ng c Linh là
ể ủ ọ ợ ợ ớ Majonoside R2.
v Ch a ch y u các saponin triterpenoid, đ ng th i có hàm
ủ ế
ồ ấ ờ ả Dammaran cao nh t (kho ng 12
v Ngoài ra trong sâm Ng c Linh còn có các axít béo, axít
ứ ượ ng saponin khung l ố 15%) trong s các sâm khác.
ố ượ amin và nguyên t ng, vi l ng. ọ ượ đa l
ủ
ụ
ọ
3. Tác d ng c a sâm ng c linh:
ư ộ ạ
v Trong dân gian: sâm đ nh ng bài thu c c truy n c m máu, lành v t th
c dùng nh m t lo i thu c trong ế ượ ề ầ ố ổ ươ ữ ố ng,…
ệ ọ
ậ
ễ ố ị
ư ự ứ ượ c lý th c nghi m: sâm Ng c Linh đã v Theo nghiên c u d ầ ố ứ ụ ch ng minh tác d ng ch ng stress v t lý, stress tâm lý và tr m ệ ả c m, kích thích h mi n d ch, ch ng ôxi hóa, lão hóa, phòng ố ch ng ung th ,…
ọ
ố
ụ ấ Ø Nuôi c y mô:
Ứ 4. ng d ng cnsh, thu sinh kh i sâm Ng c linh:
ẫ
ắ
C t m u
ử
Kh trùng
ườ
ng thích
Nuôi trong môi tr h pợ
Callus ẹ ầ ( Mô s o đ u tiên)
Nuôi trong Erlen 100ml
ồ ả
Thu h i s n ph mẩ
ư ượ
ườ ở ọ c ậ in vitro núi Ng c ế ng t
ọ Đ a cây sâm Ng c Linh vô tính đ ự ấ bào th c v t nuôi c y mô t ự nhiên ra môi tr Linh.
ươ
ậ
ấ
i đ u tiên thành công
ườ ầ ọ
ệ
ấ
PGSTS D ng T n Nh t ng trong vi c nuôi c y vô tính sâm Ng c Linh.
Click icon to add picture
ấ
Ø Nuôi c y trong Bioreactor:
ộ ẹ ắ ở ả
ườ
v C t 2mm đ bioreactor đã ch a môi tr SH.
ườ ứ mô s o m t dài kho ng ng kính 0.5cm cho vào ng
ế
ệ ề ộ ẩ
v Ti n hành nuôi trong đi u ộ ệ t đ là 250C, đ m ki n nhi ế ườ ộ ng đ chi u sáng là 70 80%, c ớ 45 mol.m2.s1.v i chu k chi u sáng là 10h/ ngày.
ế ỳ
ấ
ọ
ọ ệ
ề ả Dây truy n s n xu t ố ế bào sâm sinh kh i t ủ Ng c Linh c a H c vi n quân y.
ễ
ọ
R sâm ng c linh ấ trong nuôi c y bioreator.
CÂY ĐINH LĂNG
1.
2.
ổ ề T ng quan v cây đinh lăng
3.
ọ ủ ầ Thành ph n hoá h c c a cây đinh lăng
4.
ụ ủ Tác d ng c a cây đinh lăng
ọ ệ ng d ng công ngh sinh h c trên cây
Ứ ụ đinh lăng.
ổ
ề 1. T ng quan v cây đinh lăng:
ườ
v Tên th
ọ ươ
ng g i: đinh lăng lá ng lâm, cây
ỏ nh , nam d g i cáỏ
ượ
v Cây đ
ố
ả ồ c tr ng làm c nh ọ ổ hay làm thu c trong y h c c truy n.ề
ộ ố
v M t s loài đinh lăng:
Đinh lăng lá tròn
Đinh lăng lá to hay
Đinh lăng lá ráng
ổ
Đinh lăng tr hay Đinh ạ ề lăng vi n b c
Đinh lăng đĩa
Đinh lăng răng
ể
ặ
q Đ c đi m cây đinh lăng:
ỏ
12 mét. ầ ọ
ư ọ
ụ ả ẹ
v Cây nh , cao t ừ v Lá kép lông chim 23 l n, m c so le, lá chét có răng c a nh n. v Hoa đinh lăng màu l c nh t ạ ắ ho c tr ng xám, qu d t, màu ạ tr ng b c.
ặ ắ
ọ ủ
ầ
2. Thành ph n hoá h c c a cây đinh lăng:
ồ ợ ư v G m có các h p ch t nh : glucosid, alkaloid, saponin
ấ ạ triterpen, tanin, 13 lo i axit amin, vitamin B1.
v Hai h p ch t quan tr ng chính: polyacetylene và saponin
ấ ợ ọ
ề ễ (triterpenoid) có nhi u trong r , lá.
ụ
ủ 3. Tác d ng c a cây đinh lăng:
ẻ ụ ồ ứ v Ph c h i s c kho
v Tăng th l c và s c ch u đ ng
ị ự ể ự ứ
ữ v Ch a suy nh ượ ơ ể c c th
v Di
ệ ẩ t khu n
v …
ố v Ch ng co gi ậ t
ư ợ ả ử ụ ư ợ đinh lăng tuy có l i, nh ng ph i s d ng 1 cách h p lý. L u ý:
ạ ị
ế
4. T o d ch treo t
bào cây đinh lăng:
ụ l
ầ
ượ ạ ng t o M c đích: ự saponin triterpen t nhiên ể ủ trong cây Đinh lăng đ đ ề ượ ứ đáp ng nhu c u v d c li u. ệ
ườ
ưỡ
Môi tr
ng dinh d
ng:
ẹ ổ ủ ầ Polyscias fruticosa L.
ườ Mô s o 14 tu n tu i c a cây Đinh lăng Harms nuôi trên môi tr ng:
v MS có b sung 2, 4 –D 2mg/l và 20% n
ướ ừ ạ ị c d a: t o d ch
ế ổ bào. treo t
v Môi tr
ườ ỏ ng l ng MS có b sung 2, 4 – D 1mg/l và 20%
v Môi tr
ướ ừ ườ n c d a là môi tr ổ ng sinh phôi.
ng l ng MS có b sung 2, 4 – D 1mg/l, BA 2 mg/l
ỏ ướ ừ ổ ườ ạ ượ ễ ườ và 20% n c d a là môi tr ng t o đ c r .
ừ ố ượ ằ ể T s l ng l n r này có th thu nh n saponin b ng các
ươ ớ ễ ph ậ ng pháp li trích.
ệ
ả
Tài li u tham kh o:
ữ
ố
ố
ị
• Đ T t L i, nh ng cây thu c và v thu c, nhà
ỗ ấ ợ ấ ả
ọ
xu t b n y h c, 2004
• http://www.ykhoa.net
• http://www.thuocdongduoc.vn
• http://www.thaoduocquy.com
• http://agriviet.com
