11/23/2013
1
TIẾN BỘ TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ TIẾN BỘ TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ
BỆNH LÝ CƠXƯƠNG KHỚPBỆNH LÝ CƠXƯƠNG KHỚP
BỆNH
LÝ
CƠ
XƯƠNG
KHỚPBỆNH
LÝ
CƠ
XƯƠNG
KHỚP
PGS.TS.BS. NGUYỄN THỊ NGỌC LANPGS.TS.BS. NGUYỄN THỊ NGỌC LAN
PHÓ CHỦ TỊCH HỘI THẤP KHỚP HỌC VIỆT NAMPHÓ CHỦ TỊCH HỘI THẤP KHỚP HỌC VIỆT NAM--VRAVRA
NỘI NỘI DUNGDUNG
1. Tầm quan trọng củacácbệnh lý cơxương khớp
2. Mộtsốtiếnbộquan trọng trong thập niên 2010-2020
ThếgiớivàViệt nam
-Bệnh viêm khớpdạng thấpvàcácbệnh tựmiễn
-Bệnh thoái hóa khớp
-Bệnh loãng xương
3. Mụctiêuchocácnămtiếpcủathậpkỷ2010-2020
1.Cácbệnhlýcơxươngkhớplànguyên
nhânhàngđầugâytànphế
Deafness or Hearing
Lung or Respiratory
Heart Trouble, Hardening of the Arteries
Back or Spine
Arthritis
4.4%
4.7%
7.8%
16.5%
17.5%
Census data for 1999.
CDC. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2001;50:120-125.
% All Disabilities
Stroke
Blindness or Vision
Diabetes
Mental or Emotional
Limb/Extremity Stiffness
Deafness
or
Hearing
0 2 4 6 8 1012141618
2.8%
3.3%
3.4%
3.7%
4.2%
GẦN 39 TRIỆU LƯỢT KHÁM /NĂM 1
TRÊN 500.000 LƯỢT VÀO VIỆN /NĂM1
1 CDC, Arthritis Foundation. National Arthritis Action Plan: A Public Health Strategy. 1999.
1.Gánh nặng ytếvềcác bệnh cơxương khớp
Mỹ
- 1 /4 dân sốcó vấnđề cơxương khớp
- Chi phí/ năm: - 849 tỷ
-7,7%GDP
-Ngày càng rầmtrọng hơndolốisống,
tăng
tuổi
thọ
WorldArthritisDay 12tháng 10
WorldSpineDay 16tháng 10
WorldTraumaDay 17tháng 10
WorldOsteoporosisDay 20tháng 10
tăng
tuổi
thọ
EULAR
The European League Against
Rheumatism
-Số người tham dự: 15.000
-Số abstracts: 4.000
11/23/2013
2
‐Viêmkhớpdạngthấp:HLA‐DR4
‐Lupusbanđỏhệthống
HLA‐DRB1*0301,DRB1*1501/*1503,DRB1*08,
vàC4alen
Các phát hiện về di truyền
2. Một số tiến bộ quan trọng đạt được
JRheumatolSuppl.2005Jan;72:10‐3.Geneticstudiesintherheumaticdiseases:presentstatusandimplicationsfor
thefuture.ReveilleJD.
NatureGenetics,January,2010.JohnReveilleandMatthewBrownetal.Genomewideassociationstudyof
ankylosingspondylitisidentifiesmultiplenon‐MHCsusceptibilityloci.
cácgammaFcRIIavàFcgammaIIIagen
‐Xơcứngbìtoànthể
HLA‐DRB1*11vàDRB1*1502
‐Viêm cộtsống dính khớp
HLA‐B27
+genANTXR2và IL1R2
các phân đoạnADNgiữacácgenetrên nhiễmsắcthể2và 21
=>nguy cơkhởi phát bệnh tăng cùng sốgenmang bệnh
2. Một số tiến bộ quan trọng đạt được
FredHutchinsonCancerResearchCenter(2007,October22).TwoGenesLinkedToDisablingArthritisIdentified.
ScienceDaily.
‐Bệnh Crohn và bệnh vẩynến:GenIL23R
+ARTS1và IL23R:‐ ảnh hưởng đếnchứcnăng miễndịch
‐mứcđộ tàn phếcủaVCSDKvà bệnh Basedow
CHẨNĐOÁNVIÊMKHỚPDẠNGTHẤP
YẾUTỐDẠNG THẤPRF
Era of biologicsEra of biologics
2. Một số tiến bộ quan trọng đạt được
YẾU
TỐ
DẠNG
THẤP
RF
KHÁNG THỂ ANTI-CCP
ANTI-CYCLIC CITRULLINATED
PEPTIDE ANTIBODY
Capsule
Femur
T cell
B cell
Khớp bình thường VKDT
BỆNH VIÊM KHỚP DẠNG THẤP
CƠ CHẾ BỆNH SINH
2. Một số tiến bộ quan trọng đạt được
Tibia
Cartilage
Synoviocytes
Synovial
membrane
Plasma
cell
Angiogenesis Neutrophils
Synovial
villi
Eroded
bone
Pannus
Choy E and Panayi G. N Eng J Med 2001; 344:907–916.
VIÊM KHỚP DẠNG THẤP- CƠ CHẾ BỆNH SINH
2. Một số tiến bộ quan trọng đạt được trong thập niên 2000-2010
fibroblast-like synoviocytes (FLS)
2.Mộtsốtiếnbộquantrọngđạtđượctrongthậpniên2000‐2010
11/23/2013
3
•The 12 Vectra DA biomarkers (1)
‐kíchhoạtquátrìnhviêm
‐tiếtdịchkhớp
‐hủyxương,hủysụn,hủytổchức
- Adhesion molecules
1. VCAM-1 (vascular cell adhesion molecule-1)
Gthft
-
G
row
th
f
ac
t
ors
2. EGF - epidermal growth factor
3. VEGF-A (vascular endothelial growth factor A)
•The 12 Vectra DA biomarkers (2)
Cytokine-related proteins
4. IL-6 (interleukin 6)
5. TNF-RI (tumor necrosis factor receptor, type 1) / TNF-α
Matrix metalloproteinases
6. MMP-1 (matrix metalloproteinase-1 or collagenase-1)
7. MMP-3 (matrix metalloproteinase-3 or stromelysin-1)
•
•Skeletal-related proteins
•YKL-40, or human cartilage glycoprotein 39, is secreted primarily by chondrocytes and differentiated macrophages. YKL-40 may promote chondrocyte and
fibroblast proliferation and antagonize cartilage destruction. YKL-40 reactive T cells have been found in RA patients, suggesting that they may contribute to RA
autoimmunity.44-48
•
•Hormones
•Leptin is a hormone secreted by adipose tissue, synovial tissue, and bone. A satiety factor associated with obesity, leptin can also activate leukocytes and regulate
bone remodeling.49-53
•Resistin is also a hormone associated with the adipose tissue. Like leptin, it can be secreted by synovial tissue and bone and promotes inflammation and bone
remodelin
g
. Resistin has been associated with obesit
y
and diabetes.54-57
gy
•
•Acute-phase proteins
•SAA (serum amyloid) is a major acute-phase protein secreted by the liver in response to inflammation. Like CRP, elevated SAA may be associated with
cardiovascular risk. SAA may also be produced by synovial fibroblasts and chondrocytes, and may induce proinflammatory activation of fibroblasts, macrophages,
and T cells.58-62
•CRP (C-reactive protein) is another major acute-phase protein secreted by the liver in response to inflammation. Elevated CRP levels are associated with an
elevated risk of cardiovascular disease.63-66
•Quick Links
•Vectra DA Development
•Vectra DA Validation
•Order Vectra DA
•FAQS
•The 12 Vectra DA biomarkers (3)
Skeletal-related proteins
8. YKL-40, or human cartilage glycoprotein 39
Hormones
9. Leptin
10. Resistin
- hormone tiết bởi tổchức mỡ, MHD, xương
=> hoạt hóa leukocytes điều hòa chu chuyển xương-
Liên quan tới béo phì, đái tháo đường
11/23/2013
4
11. SAA (serum amyloid)
12. CRP (C-reactive protein)
Các proteins ở đợt viêm cấpCác proteins ở đợt viêm cấp
The 12 Vectra DA biomarkers (4)
+ Là protein viên được sản xuất tại gan, nguyên
bào sợi màng hoạt dịch và tế bào sụn
+ Kích hoạt các chất tiền viêm của các nguyên
bào sợi, các đại thực bào, và tế bào T
+ Kết hợp với nguy cơ tim mạch
11. . ĐiềuĐiềutrịtrịtriệutriệuchứngchứng
-- Corticoid, Corticoid, thuốcthuốcchốngchống viêmviêm khôngkhông steroidssteroids
22. Disease. Disease--modifying modifying antirheumaticantirheumatic drugs drugs --DMARDs DMARDs
ĐIỀU TRỊ VIÊM KHỚP DẠNG THẤPĐIỀU TRỊ VIÊM KHỚP DẠNG THẤP
vàvà cáccác bệnhbệnh tựtựmiễnmiễnkháckhác
ĐIỀU TRỊ THEO MỤC TIÊU Treating to Target in RA
2. Một số tiến bộ quan trọng đạt được trong thập niên 2000-2010
Rybak et al, 1992; Shaw et al, 2003; Silverman & Weisman, 2003)
Thuốc chống sốt rết tổng hợpThuốc chống sốt rết tổng hợp-- MethotrexateMethotrexate
3. Các tác nhân sinh học
-- ỨcỨcchếchếTNFTNF--α α
--RituximabRituximab
-Tocilizumab
Huseyin TE Ozer; Zeynep OzbalkanInt J Clin Rheum. 2010;5(1):101-115.
CHUYÊNĐỀLOÃNGXƯƠNG
WorldOsteoporosisDay:20tháng10 TỶ LỆ GẪY CỔ XƯƠNG ĐÙI Ở CHÂU ÁNĂM 2050
Thế giới
=
1
66
TRIỆU
Châu Á 3.250 TRIỆU
=
1
.
66
TRIỆU
2050 = 6.26 TRIỆU
Adapted from Cooper C, et al. Osteoporos Int 1992;2:285-9.
NATIONAL OSTEOPOROSIS FOUNDATION
TREATMENT GUIDELINES
US FDA-APPROVED DRUGS FOR OSTEOPOROSIS- 2010
Các thuốc điều trị vàhoặc dự phòng loãng xương sau mãn kinh
•
Bisphosphonates (
Alendronate Alendronate plus D
Ibandronate
http://www.nof.org/professionals/clinical-guidelines
•
Bisphosphonates
(
Alendronate
,
Alendronate
plus
D
,
Ibandronate
,
Risedronate, and risedronate with 500 mg of calcium carbonate,
Zoledronid acid)
•Calcitonin
•Estrogens (estrogen and/or hormone therapy)
•Estrogen agonist/antagnist (raloxifene)
•Parathyroid hormone [PTH (1-34), teriparatide]
HướngdẫnchẩnđoánvàđiềutrịLXở
phụnữsaumãnkinhcủachâuÂu2008
11/23/2013
5
2.Mộtsốtiếnbộquantrọngđạtđượctrongthậpniên2000‐2010
Stem cell hope for osteoarthritis
Thecellsmayrepaircartilage(Copyright:CardiffUniversity)
updated at 23:08 GMT, Friday, 11 April 2008 00:08 UK. The Cardiff University work was presented
to the UK National Stem Cell Network Annual Science Meeting
Các phương pháp không dùng thuốc- phục hồi chức năng: quan trọng
Điều chỉnh cân nặng
Giảm đau Chống viêm -Diacerein
-Glucosamine Sulfate
THUỐC
ĐT triệu chứng
THAY ĐỔI CẤU TRÚC
Structure modifying effects
OARSI recommendations for the management of hip and knee osteoarthritis,
Part II: OARSI evidence-based, expert consensus guidelines
Acetaminophen: 3g/2h
Xuất huyết DD-TT
-Chondroitin Sulfate
-Tiêmnộikhớp
Hyaluronate
Tramadol
Capsaicin
Opioids
Surgery
Chỉnh trục -Rửa khớp- Thay khớp
COX2/ CVKS
Tiêm nội khớp Coticosteroids
Osteoarthritis Cartilage. 2010 Apr;18(4):476-99. Epub 2010 Feb 11
LIỆU PHÁP HUYẾT TƯƠNG GIÀU TIỂU CẦU TỰ THÂN TIÊM NỘI KHỚP
ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP GỐI
SAU 06 THÁNG: Triệu chứng tràn dịch trên siêu âm
LIỆU PHÁP HUYẾT TƯƠNG GIÀU TIỂU CẦU TỰ THÂN TIÊM NỘI KHỚP
ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP GỐI
Trên siêu âm khớp: bề dày sụn rãnh ròng dọc đùi
Sampson et al (2010); Am J Phys Med Rehabil 2010;89:961–969 (6/13 khớp có tăng bề dày sụn)
The Bone and Joint Decade
•Lund, Thụy Điển: 2000-
2010
•2010 - 2020 The Decade
Continues!
Th B d J i
3. Tầm nhìn cho mười năm tiếp theo
Th
e
B
one an
d
J
o
i
nt
Decade has renewed its
mandate for another 10
years to 2020 with the
Vision “Keep People
Moving”.
Bone and Joint Decade
–The Next Ten Years 2010 –2020
“Keep people moving”
Mục tiêu cho mười năm tiếp theo
-Đảm bảo các bệnh lý cơ xương là một trong những mối quan
3. Tầm nhìn cho mười năm tiếp theo
tâm y tế lớn hàng đầu
-Thực hiện các tiến bộ đạt được vào việc phòng ngừa và điều trị
trên phạm vi toàn thế giới
- Nâng cao chất lượng cuộc sống của những người đã mắc
bệnh hoặc có nguy cơ mắc bệnh cơ xương khớp