1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------- o0o -----------------------
BÀI GIẢNG HỌC PHẦN
KHỞI NGHIỆP
Nhóm biên soạn: ThS Vũ Thị Cẩm Thanh
TS Hoàng Thị Hải Yến
ThS Trương Thu Hà
HÀ NỘI, 7/2022
2
MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: NHẬP MÔN VỀ KHỞI NGHIỆP........................................................................ 5
1.1. Định nghĩa khái niệm khởi nghiệp ...................................................................................... 5
1.2. Đặc điểm của khởi nghiệp ................................................................................................. 12
1.3. Các khái niệm công cụ trong khởi nghiệp ........................................................................ 22
1.4. Vai trò của khởi nghiệp: .................................................................................................... 25
1.5. Phân loại khởi nghiệp ........................................................................................................ 28
1.6. Các lý thuyết và hướng tiếp cận vận dụng trong khởi nghiệp ........................................... 32
CHƯƠNG 2. LỘ TRÌNH VÀ CÁC NGUỒN LỰC CHO KHỞI NGHIỆP ............................ 44
2.1. Lộ trình khởi nghiệp .......................................................................................................... 44
2.2. Các nguồn lực cho khởi nghiệp ......................................................................................... 55
2.3. Hệ sinh thái khởi nghiệp .................................................................................................... 68
CHƯƠNG 3. XÂY DỰNG DỰ ÁN KHỞI NGHIỆP .............................................................. 81
3.1. Hình thành ý tưởng khởi nghiệp ........................................................................................ 81
3.2. Lựa chọn ý tưởng khởi nghiệp .......................................................................................... 96
3.3. Lập dự án khởi nghiệp ....................................................................................................... 98
3.4. Gọi vốn cho dự án khởi nghiệp (Pitching) ...................................................................... 119
CHƯƠNG 4. MỘT SỐ KỸ NĂNG CẦN THIẾT TRONG KHỞI NGHIỆP ........................ 125
4.1. Kỹ năng tạo lập và làm việc nhóm khởi nghiệp .............................................................. 125
4.2. Kỹ năng làm việc với cố vấn khởi nghiệp ....................................................................... 135
4.3. Kỹ năng làm việc với các bên liên quan .......................................................................... 139
4.4. Kỹ năng đàm phán ........................................................................................................... 141
4.5. Kỹ năng thuyết trình gọi vốn ........................................................................................... 144
CHƯƠNG 5. KHỞI NGHIỆP ỨNG DỤNG .......................................................................... 157
5.1. Một số mô hình khởi nghiệp ứng dụng ........................................................................... 157
5.2. Các casestudy khởi nghiệp điển hình trong lĩnh vực khoa học xã hội - nhân văn .......... 195
CHƯƠNG 6. TRÁCH NHIỆM VÀ RỦI RO CỦA NGƯỜI KHỞI NGHIỆP ....................... 210
6.1. Trách nhiệm pháp lý và xã hội của người khởi nghiệp ................................................... 210
6.2. Rủi ro trong hoạt động khởi nghiệp ................................................................................. 226
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 234
3
LỜI NÓI ĐẦU
Khởi nghiệp đã và đang là một trong những động lực mạnh mẽ của phát triển
kinh tế ở nhiều quốc gia trên thế giới, với hàng loạt doanh nghiệp mới được thành lập,
cung cấp nhiều loại sản phẩm và dịch vụ đổi mới sáng tạo, góp phần giải quyết vấn đề
việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống của con người, thúc đẩy nền kinh tế phát triển
theo hướng đổi mới và năng động hơn,… Với mong muốn đón đầu và mở rộng làn
sóng khởi nghiệp, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành rất nhiều chủ
trương, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho sự hình thành và lớn mạnh cả về
số lượng và chất lượng của các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt
Nam.
Năm 2015 đã được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lựa chọn làm năm Đổi mới
sáng tạo và khởi nghiệp. Theo đó, Thủ tướng đã kí Quyết định 844/QĐ-TTg hỗ trợ xây
dựng Hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia đến năm 2025. Ngày 30/10/2017, Thủ tướng
Chính phủ tiếp tục ký ban hành Quyết định số 1665/QĐ- TTg phê duyệt Đề án “Hỗ trợ
học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025”. Mục tiêu chung của Đề án là thúc đẩy
tinh thần khởi nghiệp của học sinh, sinh viên và trang bị kiến thức, kỹ năng về khởi
nghiệp cho học sinh, sinh viên trong thời gian học tập tại các nhà trường; tạo môi
trường thuận lợi để hỗ trợ học sinh, sinh viên hình thành và hiện thực hóa các ý tưởng,
dự án khởi nghiệp, góp phần tạo việc làm cho học sinh, sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Sự phát triển của hoạt động Khởi nghiệp đang thu hút ngày càng nhiều sự quan
tâm và dần trở thành một bộ môn Khoa học độc lập. Trong nỗ lực góp phần tham gia
vào xu hướng nghiên cứu, giảng dạy và triển khai hoạt động Khởi nghiệp, tập bài
giảng này được biên soạn để đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập học phần Khởi
nghiệp tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
phù hợp với đối tượng người học chủ yếu là Sinh viên năm hai. Với tiếp cận về Khởi
nghiệp mà tính đổi mới sáng tạo là đặc điểm cốt lõi, tập bài giảng hướng tới trang bị
cho người học những kiến thức và kỹ năng cơ bản về khởi nghiệp, cụ thể:
- Cung cấp những kiến thức nền tảng về khởi nghiệp và tinh thần khởi nghiệp, từ
đó nâng cao nhận thức của sinh viên và hình thành tư duy đổi mới sáng tạo cả
trong công việc và cuộc sống;
4
- Cung cấp cho người học những kiến thức, kỹ năng, những công cụ cơ bản để
hình thành các ý tưởng đổi mới sáng tạo, xây dựng và phát triển dự án khởi
nghiệp dựa trên những thế mạnh của bản thân và sự thấu hiểu nhu cầu thị
trường;
- Giúp người học quan tâm đến khởi nghiệp và mong muốn khởi nghiệp có hiểu
biết cơ bản về lộ trình và hệ sinh thái khởi nghiệp, từ đó chuẩn bị trước cả về tư
duy và nguồn lực cần có để chủ động trong quá trình khởi nghiệp của bản thân.
Với mục tiêu như vậy, nội dung của bài giảng Khởi nghiệp được kết cấu gồm 6
chương:
Chương 1: Nhập môn về khởi nghiệp
Chương 2: Lộ trình và nguồn lực cho khởi nghiệp
Chương 3: Xây dựng dự án khởi nghiệp
Chương 4: Một số kỹ năng cần thiết trong khởi nghiệp
Chương 5: Khởi nghiệp ứng dụng
Chương 6: Trách nhiệm và rủi ro của người khởi nghiệp.
Chủ đề của các chương được lựa chọn nhằm đáp ứng yêu cầu của chương trình
đào tạo bậc đại học, tạo nền tảng cho sự phát triển của Sinh viên trong giai đoạn học
chuyên ngành sau đó, trong khi vẫn đảm bảo sự mở rộng linh hoạt để phù hợp với việc
thiết kế cho các bậc đào tạo cao hơn. Tập bài giảng được xây dựng dựa trên việc tham
khảo nhiều nguồn tài liệu về khởi nghiệp trong nước và quốc tế.
Trong quá trình biên soạn phiên bản đầu tiên này, tập bài giảng Khởi nghiệp
không tránh khỏi những thiếu sót. Nhóm tác giả rất mong nhận được những phản hồi
của các chuyên gia, đồng nghiệp và các bạn sinh viên để hoàn thiện cho các phiên bản
cập nhật tiếp theo.