KIỂM SOÁT ĐAU
& ĐIỀU TRỊ NGHIỆN CÁC CHẤT
DẠNG THUỐC PHIỆN
TS. Bùi Thị Hương Quỳnh
Mục tiêu
1. Nêu được đặc điểm của các nhóm thuốc điều trị đau
(paracetamol, NSAID, opioid, các thuốc hỗ trợ)
2. Nêu được đặc điểm bệnh học của nghiện các chất dạng
thuốc phiện (CDTP).
3. Trình bày được ưu điểm của biện pháp cai nghiện các
CDTP bằng methadone
Nội dung
1. Các nhóm thuốc điều trị đau
2. Bệnh học của nghiện các CDTP
3. Sử dụng methadone trong cai nghiện các CDTP
3
KIỂM SOÁT ĐAU
Định nghĩa đau
• Đau (IASP) là trải nghiệm:
– cảm giác và cảm xúc không hài lòng
– đi kèm với tổn thương mô thực thể
– hoặc tổn thương mô tiềm tàng.
IASP - International Association for the Study of Pain
Phân loại đau
• Phân loại
– theo mức độ (đau nhẹ, trung bình hoặc trầm trọng)
– theo thời gian (đau cấp và đau mạn)
– theo cơ chế (đau do thụ thể đau, đau do viêm, đau thần kinh và đau
chức năng).
– Hội chứng (đau do ung thư, đau cơ, đau nửa đầu,…)
6
Đau cấp tính
• Thời gian đau ít hơn 12 tuần
• Tự điều chỉnh, giảm về mức độ theo thời gian
• Nguyên nhân
– Phẫu thuật
– Tai nạn lao động
– Chấn thương
– Bệnh cấp tính: viêm tuỵ cấp, viêm ruột thừa cấp,…
– Thủ thuật y khoa: Nội soi, … 7
Đánh giá đau
Thang đau biểu hiện khuôn mặt
(Facial expression)
Thang đau NRS (Numerical rating scale)
Thang đau VAS (Visual analogue scale)
Thang đau VRS (Verbal rating scale)
Quản lý đau
- Điều trị nguyên nhân gây đau (phẫu thuật, ung thư,..)
- Thuốc giảm đau
- Điều trị không dùng thuốc (VD. Giải thích chuẩn bị tâm lý cho BN, kỹ thuật
dùng kích thích điện trên da để giảm đau (transcutaneous electrical nerve
stimulation (TENS)), châm cứu và xoa bóp, hoặc xâm lấn - phẫu thuật
thần kinh hoặc block các khối dây thần kinh)
WHO Ladder
WHO. Geneva, 1996.
10
Equi-analgesic
dosing… 3. Pain 7-10
2. Pain 4-6
1. Pain 1-3
ASA
Paracetamol
NSAIDs
± Adjuvants
Codeine
Tramadol
A/Codein
A/Hydrocodone
A/Oxycodone
A/Dihydrocodeine
± Adjuvants
Morphine
Hydromorphine
Fentanyl
Methadone
± Adjuvants