Bài giảng Kỹ thuật lập trình Chương 3: Trần Thị Kim Chi

&

VC

ộ

ươ

N i dung ch

ng 3

BB

Các kiểu dữ liệu cơ sở

Biến, Hằng, Câu lệnh & Biểu thức

Các lệnh nhập xuất

Một số ví dụ minh họa

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ữ ệ

ể

Các ki u d li u c

ơ sở

BB

C có 4 kiểu cơ sở như sau:

 Kiểu số nguyên: giá trị của nó là các số

nguyên như 2912, -1706, …

 Kiểu số thực: giá trị của nó là các số thực như

3.1415, 29.12, -17.06, …

 Kiểu luận lý: giá trị đúng hoặc sai.  Kiểu ký tự: 256 ký tự trong bảng mã ASCII.

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ể

ố Ki u s nguyên

BB

Các kiểu số nguyên (có dấu)

 n bit có dấu: –2n – 1 … +2n – 1 – 1

ề

Ki uể (Type) char

Đ l nộ ớ (Byte) 1

ị Mi n giá tr (Range) –128 … +127

int

–32.768 … +32.767

short

–32.768 … +32.767

long

–2.147.483.648 … +2.147.483.647

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ể

ố Ki u s nguyên

BB

Các kiểu số nguyên (không dấu)  n bit không dấu: 0 … 2n – 1

ề

Ki uể (Type) unsigned char

Đ l nộ ớ (Byte) 1

ị Mi n giá tr (Range) 0 … 255

unsigned int

0 … 65.535

unsigned short

0 … 65.535

unsigned long

0 … 4.294.967.295

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ố ự

ể

Ki u s th c

BB

Các kiểu số thực (floating-point)

 Ví dụ

• 17.06 = 1.706*10 = 1.706*101

ề

Ki uể (Type) float (*)

Đ l nộ ớ (Byte) 4

ị Mi n giá tr (Range) 3.410–38 … 3.41038

double (**)

1.7*10–308 … 1.7*10308

• (*) Độ chính xác đơn (Single-precision) chính xác

ơ ở

ữ ệ

ể NMLT Các ki u d li u c s

55 • (**) Độ chính xác kép (Double-precision) chính xác

đến 7 số lẻ.

đến 19 số lẻ.

&

VC

ể

ậ

Ki u lu n lý

BB

Đặc điểm

 C ngầm định một cách không tường minh:

• false (sai): giá trị 0. • true (đúng): giá trị khác 0, thường là 1.

 C++: bool

Ví dụ

 0 (false), 1 (true), 2 (true), 2.5 (true)  1 > 2 (0, false), 1 < 2 (1, true)

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ể

ự

Ki u ký t

BB

Đặc điểm

 Tên kiểu: char  Miền giá trị: 256 ký tự trong bảng mã ASCII.  Chính là kiểu số nguyên do: • Lưu tất cả dữ liệu ở dạng số. • Không lưu trực tiếp ký tự mà chỉ lưu mã ASCII của

ký tự đó.

Ví dụ

 Lưu số 65 tương đương với ký tự ‘A’…  Lưu số 97 tương đương với ký tự ‘a’.

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

Bi nế

BB

 Là định danh của một vùng trong bộ nhớ dùng để giữ một giá trị mà có thể bị thay đổi bởi chương trình. Tất cả các biến phải được khai báo trước khi được sử dụng.

Ví dụ int i; int j, k; unsigned char dem; float ketqua, delta;

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

Cú pháp ; , ;

&

VC

ằ

ố

H ng s

BB

 Hằng là những giá trị cố định (fixed values) mà chương trình

không thể thay đổi.

// Không có ; // Không có ;

Cú pháp #define hoặc sử dụng từ khóa const.

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

Ví dụ #define MAX 100 #define PI 3.14 const int MAX = 100; const float PI = 3.14; const char traloi = ‘Y’;

&

VC

ằ

ố

H ng s

BB

Hằng ký tự đặc biệt (escape sequences) Là những hằng kí tự đặc biệt mà không thể biểu diễn như những

hằng kí tự thông thường.

1010

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ằ

ố

H ng s

BB

ặ

3. Hằng ký tự đ c bi

ệ (escape sequences)

1111

&

VC

ứ

ể

Bi u th c

BB

Khái niệm

 Tạo thành từ các toán tử (Operator) và các

toán hạng (Operand).

 Toán tử tác động lên các giá trị của toán hạng

và cho giá trị có kiểu nhất định.

 Toán tử: +, –, *, /, %….  Toán hạng: hằng, biến, lời gọi hàm...

Ví dụ

 2 + 3, a / 5, (a + b) * 5, …

1212

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

Toán t

gán

BB

Khái niệm

 Thường được sử dụng trong lập trình.  Gán giá trị cho biến.

Cú pháp

 = ;  = ;  = ;  Có thể thực hiện liên tiếp phép gán.

1313

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

Toán t

gán

BB

Ví dụ

void main() {

int a, b, c, d, e, thuong; a = 10; b = a; thuong = a / b; a = b = c = d = e = 156; e = 156; d = e; c = d; b = c; a = b;

}

1414

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

Toán t

gán

BB

1. Dạng viết tắt của câu lệnh gán (shorthand

assignments)

 Các dạng viết tắt của câu lệnh gán với các toán tử số

học gồm +=, -=, *=, /=, và %=.  Dạng ngắn gọn hơn như sau:

= ;

 Ví dụ:

1515

x = x + 10; x = x – 10; x = x * 10; x = x / 10; x = x % 10; x += 10; x -= 10; x *= 10; x /= 10; x %= 10;

&

VC

ử

ọ

Các toán t

toán h c

BB

Toán tử 1 ngôi

 Chỉ có một toán hạng trong biểu thức.  ++ (tăng 1 đơn vị), -- (giảm 1 đơn vị)  Đặt trước toán hạng

• Ví dụ ++x hay --x: thực hiện tăng/giảm trước.

 Đặt sau toán hạng

• Ví dụ x++ hay x--: thực hiện tăng/giảm sau.

Ví dụ

 x = 10; y = x++;  x = 10; y = ++x;

// y = 10 và x = 11 // x = 11 và y = 11

1616

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

ọ

Các toán t

toán h c

BB

Ví dụ ả ử Gi

s i=3, j=15

1717

&

VC

ử

ọ

Các toán t

toán h c

BB

Toán Tử

Ý nghĩa

Ví dụ

Toán tử 2 ngôi

+

C ngộ

8+5

Trừ

85 *

Nhân

8*5

/

Chia

8/5=1

13.0/5 = 13/5.0 = 13.0/5.0 = 2.6

ầ

%

8%5

ấ Chia l y ph n dư

ố

ả

ế

ố

 K t qu là s nguyên. ề

ứ

ể

 L u ý: Nhân, chia s nguyên  Chuy n ki u t ể ể ự ộ ể

đ ng khi bi u th c có nhi u ki u khác nhau.

1818

&

VC

ử

Các toán t

trên bit

BB

Các toán tử trên bit

 Tác động lên các bit của toán hạng (nguyên).  & (and), | (or), ^ (xor), ~ (not hay lấy số bù 1)  >> (shift right), << (shift left)  Toán tử gộp: &=, |=, ^=, ~=, >>=, <<=

&

|

1 ^

~

1

1919

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

Các toán t

trên bit

BB

Ví dụ

void main() {

int a = 5; // 0000 0000 0000 0101 int b = 6; // 0000 0000 0000 0110

int z1, z2, z3, z4, z5, z6; z1 = a & b; // 0000 0000 0000 0100 z2 = a | b; // 0000 0000 0000 0111 z3 = a ^ b; // 0000 0000 0000 0011 z4 = ~a; // 1111 1111 1111 1010 z5 = a >> 2;// 0000 0000 0000 0001 z6 = a << 2;// 0000 0000 0001 0100

}

2020

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

ệ

Các toán t

quan h

BB

Các toán tử quan hệ

Toán Tử

Ý nghĩa

Ví dụ

= =

Bằng

8= =5 False

Khác

8 !=5True

Lớn hơn

8>5 True

Nhỏ hơn

8<5  False

Lớn hơn hay bằng

8%5 >= 10-3+2 False

Nhỏ hơn hay bằng

8%5 <= 10-3+2 True

 Ví dụ

2121

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

 s1 = (1 == 2);  s3 = (1 > 2);  s5 = (1 < 2); s2 = (1 != 2); s4 = (1 >= 2); s6 = (1 <= 2);

&

VC

ử

ệ

Các toán t

quan h

BB

Các toán tử quan hệ

2222

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử ậ

Các toán t

lu n lý

BB

Các toán tử luận lý

 Tổ hợp nhiều biểu thức quan hệ với nhau.  && (and), || (or), ! (not)

||

&&

1

 Ví dụ

2323

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

• s1 = (1 > 2) && (3 > 4); • s2 = (1 > 2) || (3 > 4); • s3 = !(1 > 2);

&

VC

ệ

Toán t

ề ử đi u ki n

BB

Toán tử điều kiện

 Đây là toán tử 3 ngôi (gồm có 3 toán hạng)  ? : • đúng thì giá trị là . • sai thì giá trị là .

Ví dụ

 s1 = (1 > 2) ? 2912 : 1706;  int s2 = 0;  1 < 2 ? s2 = 2912 : s2 = 1706;

2424

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

Toán t

ẩ ph y

BB

Toán tử phẩy

 Các biểu thức đặt cách nhau bằng dấu ,  Các biểu thức con lần lượt được tính từ trái

sang phải.

 Biểu thức mới nhận được là giá trị của biểu

thức bên phải cùng.

Ví dụ

 x = (a++, b = b + 2);   a++; b = b + 2; x = b;

2525

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

Toán t

sizeof

BB

 sizeof là toán tử một ngôi mà trả về số byte của kiểu dữ liệu chiếm trong bộ nhớ. Mỗi môi trường (hệ điều hành, lọai CPU, ...) dùng số byte khác nhau cho mỗi kiểu dữ liệu.  Dạng tổng quát:

sizeof(operand)

 operand: có thể là tên kiểu dữ liệu, biến, biểu

2626

thức.

&

VC

ử

Toán t

sizeof

BB

#include void main(void) { cout <<"Size of data types:\n"; cout <<"Size of char = " << sizeof(char) << “ bytes\n”; cout <<"Size of unsigned char = " << sizeof(unsigned char) << “ bytes\n”; cout <<"Size of signed char = " << sizeof(signed char) << “ bytes\n”; }

2727

&

VC

ử

ủ Đ ộ ưu tiên c a các toán t

BB

Toán tử

Đ ộ ưu tiên               

() [] > . ! ++ + * (cast) & sizeof * / % + << >> < <= > >= == != & | ^ && || ?: = += = *= /= %= &= … ,

2828

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ử

ủ Đ ộ ưu tiên c a các toán t

BB

Quy tắc thực hiện

 Thực hiện biểu thức trong ( ) sâu nhất trước.  Thực hiện theo thứ tự ưu tiên các toán tử.

Ví dụ

 n = 2 + 3 * 5;

=> n = 2 + (3 * 5);

 a > 1 && b < 2

=> (a > 1) && (b < 2)

2929

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ế

ứ

ệ

ể

Vi

t bi u th c cho các m nh

đề

BB

x lớn hơn hay bằng 3

x >= 3

a và b cùng dấu

((a>0) && (b>0)) || ((a<0) && (b<0)) (a>0 && b>0) || (a<0 && b<0)

p bằng q bằng r

(p == q) && (q == r) hoặc (p == q && q == r)

–5 < x < 5

(x > –5) && (x < 5) hoặc (x > –5 && x < 5)

3030

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ổ

ể

ể Phép chuy n đ i ki u

BB

 Chuyển kiểu tự động: về mặt nguyên tắc, khi cần thiết các kiểu có giá trị thấp sẽ được chương trình tự động chuyển lên kiểu cao hơn cho phù hợp với phép toán.

 Phép chuyển kiểu có thể được thực hiện theo sơ

đồ như sau:

char → int → long int → float → double

 Ví dụ:

int i = 3;

float f ; f

3131

= i + 2;

&

VC

ổ

ể

ể Phép chuy n đ i ki u

BB

ụ

ổ

ể

Ví d : Phép chuy n đ i ki u

3232

&

VC

ổ

ể

ể Phép chuy n đ i ki u

BB

 Ép kiểu: trong chuyển kiểu tự động, chương trình chuyển các kiểu từ thấp đến cao, tuy nhiên chiều ngược lại không thể thực hiện được vì nó có thể gây mất dữ liệu. Do đó nếu cần thiết NSD phải ra lệnh cho chương trình.

 Cú pháp tổng quát như sau:

(tên_kiểu)biểu_thức // cú pháp cũ trong C

tên_kiểu(biểu_thức) // cú pháp mới trong C++

hoặc:  Ví dụ:

int i;

float f = 3 ; // tự động chuyển 3 thành 3.0 và gán cho f

i = f + 2 ; // sai vì mặc dù f + 2 = 5 nhưng không gán được cho i

i = int(f + 2) hay i = (int) f+2 ;//đúng

3333

&

VC

ổ

ể

ể Phép chuy n đ i ki u

BB

Ví d :ụ

int i = 100; long l = 200; float f = 123.456f; double d = 1.23456789; ệ ả Kh o sát các l nh gán sau:

int n; long m; float p; double q; n = i + l + f + d; // (1) m = i + l + f + d; // (2) p = i + l + f + d; // (3) q = i + l + f + d; // (4)

3434

&

VC

ổ

ể

ể Phép chuy n đ i ki u

BB

3535

ấ M t thông tin

&

VC

ổ

ể

ể Phép chuy n đ i ki u

BB

3636

ấ M t thông tin

&

VC

ổ

ể

ể Phép chuy n đ i ki u

BB

3737

ấ Không m t thông tin

&

VC

Câu l nhệ

BB

Khái niệm

 Là một chỉ thị trực tiếp, hoàn chỉnh nhằm ra lệnh cho máy tính thực hiện một số tác vụ nhất định nào đó.

 Trình biên dịch bỏ qua các khoảng trắng (hay

tab hoặc xuống dòng) chen giữa lệnh.

Ví dụ

a=2912; a = 2912; a = 2912;

3838

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

Câu l nhệ

BB

Phân loại

 Câu lệnh đơn: chỉ gồm một câu lệnh.  Câu lệnh phức (khối lệnh): gồm nhiều câu

lệnh đơn được bao bởi { và }

Ví dụ

a = 2912;

// Câu lệnh đơn

// Câu lệnh phức/khối lệnh

{

a = 2912; b = 1706;

}

3939

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

1. Xuất dữ liệu ra màn hình:  Trong “C/C++”, dùng hàm printf(. . .) khai báo trong tập

tin tiêu đề

 Trong “C++”, dùng đối tượng cout và toán tử << khai

báo trong như sau:

cout<< BT1[<

trong đó: BT1, BT2, . . . là các biểu thức hợp lệ (kiểu char, int, float, double, char*)

 Ví dụ:

Cout << 65; Cout << ’A’; Cout << “A”; Cout << 65 << ‘ ’ << ch << ‘ ’ <<’A’<< ‘ ’ << “A\n”; 4040

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

2. Nhập dữ liệu từ bàn phím:  Trong “C/C++”, ta dùng hàm scanf(…) khai báo trong

tập tin tiêu đề

 Trong “C++”, ta dùng đối tượng cin và toán tử >> khai

báo trong như sau:

cin >> var1 [ >> var2 >> var3 …];

4141

trong đó: var1, var2, … là các biến hợp lệ (kiểu char, int, float, double, char*).

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

2. Nhập dữ liệu từ bàn phím:  Qui ước của lệnh cin >> var :

 Các giá trị số được phân cách bởi các kí tự trắng

(SPACE BAR, TAB, ENTER).

 Khi gặp một kí tự không hợp lệ (dấu ‘.’ đối với số nguyên, chữ cái đối với số, . . .) sẽ kết thúc việc đọc từ cin.

 Đối với giá trị kí tự, và xâu kí tự dấu phân cách là

4242

SPACE BAR, TAB, ENTER.

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

ả ử

Ví d :ụ Gi

s có các khai báo sau:

ướ

ẫ

ng ế

ị ừ

ậ

bàn phím cho bi n var

ệ

ế

ị

ỉ

ủ ị

ế

ể

ậ

ầ

int x,y; double z; char ch; cin >> x >> y; cin >> z; cin >> ch; cout << x << ‘ ’ << y << ‘ ’ << ch << ‘ ’ < < z << “\n”; cout << “Nhap tri cho bien :”; // câu d n h cin >> var ; // nh p giá tr t Chú ý: ợ ệ ệ : L nh sau đây là câu l nh h p l ậ cin >> x, y, z;// ý nghĩa ch nh p tr cho bi n x Đ nh p đ y đ tr cho 3 bi n x, y và z: cin >> x >> y >> z;

4343

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

ụ ẫ

Các ví d m u

// Calculator.cpp #include void main() { int x,y; cout << “Nhap tri cho cac bien x, y : ”; cin >> x >> y; cout << x << ‘+’ << y << ‘=’ << x+y; cout << x << ‘-’ << y << ‘=’ << x-y; cout << x << ‘*’ << y << ‘=’ << x*y; //chu y, neu y=0 thì Chương trình dịch se bao loi divide by zero cout << x << ‘/’ << y << ‘=’ << x/y;

}

4444

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

ụ ẫ

Các ví d m u

Chương trình nhập vào 2 số nguyên, in ra màn hình số lớn nhất và nhỏ nhất. #include int main() {

double a, b, Min, Max; cout<<”\nNhập a : “; cin>>a; cout<<”\nNhập b : “; cin>>b; Max = ( a>=b ) ? a : b; Min = ( a<=b ) ? a : b; cout<<”\nGiá trị lớn nhất của 2 số “<

}

4545

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

Chương trình nhập vào 3 số nguyên, sau đó in ra màn hình cho biết số min, max của 3 số này. // MinMax.cpp #include void main() { int a, b, c; cout << “Nhap 3 so a, b, c : ”; cin >> a >> b >> c; cout << “MAX = ” << (a>b ? (a>c ? a : c) : (b>c ? b : c)); cout << “MIN = ” << (a

}

4646

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

Chương trình nhập 1 kí tự chữ thường/hoa, sau đó in ra kí tự chữ hoa/thường tương ứng. // Kitu.cpp #include #include //de su dung ham thu vien assert() void main() { int kt; cout << “Nhap 1 ki tu chu(thuong/hoa) : ”; cin >> kt; assert(kt>=‘A’ && kt<=‘Z’ || kt>=‘a’ && kt<=‘z’); cout << “Ki tu tương ung la ”; cout << char((kt>=‘a’ && kt<=‘z’)?(kt-‘a’+‘A’):(kt-‘A’+’a’));

}

4747

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

Chương trình nhập một số chỉ tháng, và một số chỉ năm. Sau

đó

in ra cho biết tháng đó có bao nhiêu ngày? // NumDays.cpp #include void main() { int m, y; cout << “Nhap vao thang m = ”; cin >> m; cout << “Nhap vao nam y = “; cin>>y; // Kiem tra DL nhap tai day . . . int m30 = (m==4 || m==6 || m==9 || m==11); int leapyear = (y%400==0 || y%4==0 && y%!=100); int numDays = (m==28 ? 28+leapyear : m30 != 0 ? 30 : 4848 31);

cout << “So ngay cua thang ” << m << “ nam ” << y <<“ la

”<
}

&

ấ ữ ệ ủ ệ ậ Các l nh nh p – xu t d li u c a C/C++

VC

BB

ờ

ậ

ể

ươ

ờ , phút, giây và tính th i đi m 1 giây sau đó.

ng trình nh p vào gi

Ch // NextSec.cpp #include void main() { int h, m, s; cout << “Nhap gio, phut, giay : ”; cin >> h >> m >> s; // Kiem tra DL nhap tai day … ++s>59 ? (++m>59 ? ++h : 0) : 0; s %= 60; m %= 60; h %= 24; cout << “Thoi diem 1 giây sau : ”; cout << h/10<
}

4949

&

VC

TH Ư VIỆN CÁC HÀM TOÁN HỌC

BB

1. Các hàm số học

 abs(x), labs(x), fabs(x) : trả lại giá trị tuyệt đối của một số

nguyên, số nguyên dài và số thực.

 pow(x, y) : hàm mũ, trả lại giá trị x lũy thừa y (xy).  exp(x) : hàm mũ, trả lại giá trị e mũ x (ex).  log(x), log10(x) : trả lại lôgarit cơ số e và lôgarit thập

phân của x (lnx, logx) .

 sqrt(x) : trả lại căn bậc 2 của x.  atof(s_number) : trả lại số thực ứng với số viết dưới

dạng xâu kí tự s_number.

2. Các hàm lượng giác

 sin(x), cos(x), tan(x) : trả lại các giá trị sinx, cosx, tgx.

5050

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ể c dùng đ làm gì?

ệ ệ

ừ ủ khóa trong NNLT “C/C++”?

ắ  T khóa là gì? ể ặ  Ki u d li u (Data type) ữ ệ ể ả ơ ị

 Danh hi u (Identifier) ệ  Danh hi u đ ượ ệ  Nh th nào là m t danh hi u h p l ? ợ ệ ộ ư ế  Nguyên t c s d ng danh hi u? ử ụ ừ  Đ c đi m c a các t ể  Trình bày các ki u d li u đ n gi n mà Anh (Ch ) ữ ệ

5151

đã bi t.ế

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

c s d ng khi nào?

ử ụ ứ

ộ ằ ằ

ự

ễ

ể

ự

,

ỗ chu i kí t

ể

c s d ng đ làm gì?

ử ụ ứ

ượ ế

ộ

ế t cách th c khai báo m t bi n? ổ ộ

ứ

ị

 H ng (Constant) ằ  H ng là gì? ằ  H ng đ ượ ằ  Cho bi ế t cách th c khai báo m t h ng?  Cho ví d v cách bi u di n h ng nguyên, th c, ký t ụ ề ự .  Bi n (Variable) ế  Bi n là gì? ế  Bi n đ ế  Cho bi  Hãy cho bi

t cách th c làm thay đ i n i dung (giá tr )

ủ

ế ế

ộ c a m t bi n?

5252

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

 Bi u th c (Expression) ứ  Bi u th c là gì? ứ ể

ế ị

ứ

ể ệ

ả ầ

ể

ép ki u? ị

ả ử ụ ắ

ứ

ể

ể ể  Ki u c a bi u th c do . . . . . . . . . . . . . . . .. quy t đ nh? ủ  Khi nào x y ra vi c ép ki u t ể ự ộ đ ng?  Khi nào c n ph i s d ng toán t ử  Trình bày nguyên t c NNLT “C/C++” tính tr các bi u th c?  Toán tử

ế

ị

ệ

 Hãy trình bày các toán t ử  Cho ví d v toán t ử ề ụ ề

t. mà Anh (Ch ) bi đi u ki n (.. .? .. ..: .. .).

5353

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ử

ể

ươ

ứ ươ

 Hãy vi

ng không có toán t

‘!’:

ng đ

t bi u th c t

ế  ! (x <= 5)  ! (x > 5)  ! (x > 2 && y!= 3)  ! (x > 2 || y == 3)  ! (x == 1 &&! (x!= 3) || x > 10)  ! (x > 100 || x < 0 &&! (x == 0))

 Câu l nh (Statement, Instruction)

ế ệ ạ t các lo i câu l nh trong “C/C++” ? Cho ví

ệ  Cho bi d .ụ

5454

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ươ

ng trình “C/C+

ể

ủ

ộ 1) M t ch ứ

ứ

+” ch a các khai báo sau:  int i, j;  long ix;  short s;  float x;  double dx;  char c;

 Hãy xác đ nh ki u c a ị ể các bi u th c sau:  i + c  x + c  (int) dx + ix  i + x  s + j  ix + j  s + c  ix + c

5555

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ẳ

 Cho 2 s nguyên M, N. ả

.

ằ

ươ

ng.

ố • N là s âm ch n. ố ẻ • N là s âm l ố ươ ẳ ng ch n. • N là s d ẻ ố ươ . • N là s d ng l ộ ố ủ • N là b i s c a M. ố ủ c s c a M. • N là ồ • N là s t

nhiên g m 3

ướ ố ự ữ ố ỏ ủ ổ

ố ị ừ Hãy mô t các v t logic ứ ể sau b ng các bi u th c logic (theo M, N) t ng ứ ng trong NNLT “C/C+ +”: ố • N là s âm. ố ươ • N là s d ố ẳ • N là s ch n. .ố ẻ • N là s l

ấ ch s th a tính ch t P = ữ ố ”T ng c a các ch s ữ ủ ằ b ng Tích c a các ch s ”.ố

5656

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ố ự

ủ

ạ

3) Cho a, b, c là 3 s t

ứ

ứ

ệ ạ nhiên đ i di n cho 3 c nh c a tam giác ể ằ ề ướ ệ ả các m nh đ d T. Hãy mô t i đây b ng bi u th c logic ươ ng ng trong NNLT “C/C++”: (theo a, b, c) t

ườ • T là tam giác th ng.

• T là tam giác cân.

• T là tam giác vuông.

5757

• T là tam giác vuông cân. • T là tam giác đ u.ề

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ệ

ạ

ạ ề ướ

ứ

ằ

nhiên đ i di n cho 3 c nh c a tam i đây b ng bi u th c

ố ự ệ ả các m nh đ d ứ

ươ

3) Cho a, b, c là 3 s t giác T. Hãy mô t logic (theo a, b, c) t

ủ ể ng ng trong NNLT “C/C++”:

ườ • T là tam giác th ng.

• T là tam giác cân.

• T là tam giác vuông.

5858

• T là tam giác vuông cân. • T là tam giác đ u.ề

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ọ

ệ

ả

nhiên ch năm. Hãy mô t

ỉ ể

ươ

ứ

ằ

ư

ầ

ẵ

ế

ồ

ờ

ượ

ề ị ố ự m nh đ đ nh 4) G i N là s t ứ ầ nghĩa năm nhu n b ng bi u th c logic (theo N) t ng ng trong NNLT “C/C++” nh sau: “Năm nhu n là năm chia ch n ẳ cho 400 ho c n u nó chia ch n cho 4 thì đ ng th i không đ

ặ ẳ c chia ch n cho 100”.

5959

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ấ

ả

ỉ ố 5) Cho M là ma tr n vuông c p n x n, n > 0. G i i, j là các ch s i đây

ướ logic d ứ ươ

ậ ộ ủ ể

ằ

ng ng trong

ọ ị ừ ậ các v t hàng và c t c a ma tr n. Hãy mô t ỉ ố ứ b ng các bi u th c logic (theo các ch s i, j) t NNLT “C/C++”:

ầ ử ằ ầ • Các ph n t n m trên hàng đ u tiên.

ầ ử ằ ố • Các ph n t

ầ ử ằ n m trên hàng cu i cùng. ộ ầ • Các ph n t

ầ ử ằ ố • Các ph n t

6060

ầ ử ằ n m trên c t đ u tiên. ộ n m trên c t cu i cùng. ườ • Các ph n t n m trên đ ng chéo chính.

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ươ ả ơ 6) Vi t ch ng trình làm calculator đ n gi n (+, ,

ế *, /, %)

ế ươ ệ 7) Vi t ch ng trình tính chu vi, di n tích hình tròn.

ệ ế ng trình tính chu vi, di n tích hình tam 8) Vi t ch

ươ giác theo 3 c nh.ạ ươ ị ả ủ t ch

ụ

ế 9) Vi ồ ế ậ ượ ố ng trình in tr đ o ng c c a s nguyên ị ơ ữ ố ữ ố g m 3 ch s (ch s hàng đ n v khác 0). Ví d , n u nh p vào 483 thì in ra 384.

6161

ế ươ ố 10) Vi t ch ổ ị ủ ng trình hoán đ i tr c a 2 s nguyên.

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ươ ố ng trình nh p vào 3 s nguyên. In ra cho

t ch ế ố ớ ậ ố ớ ứ ứ ấ ấ ố ỏ 11) Vi bi ế t s l n th nh t, s l n th hai, và s nh nh t.

ủ

ự

− Mã ASCII c a kí t

đó

ự ứ

ủ

ự

− Kí t

đ ng sau và mã ASCII c a kí t

đó.

ự ứ

ướ

ủ

ự

− Kí t

đ ng tr

c và mã ASCII c a kí t

đó.

ế ươ ự ế 12) Vi t ch ậ ng trình nh p vào 1 kí t . In ra cho bi t:

ế . Sau đó in ra kí

ươ ườ ươ 13) Vi ự t t ch hoa/th ự ậ ng trình nh p vào 1 kí t ượ ạ ứ i. c l ng ng ng ng t

6262

ế ươ ử ệ ử 14) Vi t ch ng trình th nghi m toán t ++, .

&

Ỏ

Ậ

CÂU H I VÀ BÀI T P

VC

BB

ế

ể

ậ

ờ

15) Vi

ờ

ng trình nh p vào 1 th i đi m (gi ế

ể

, phút, giây). ướ

ờ t th i đi m 1 giây sau ? / 1 giây tr

c ?

ậ

ế

16) Vi

ng trình nh p năm y. In ra cho bi

t năm y có

ế t ch ầ

ế

ậ

ế

t ch

17) Vi

ng trình nh p tháng m, năm y. In ra cho bi

t

ố

i đa bao nhiêu ngày ?

ươ t ch In ra cho bi ươ nhu n hay không ? ươ tháng m, năm y có t ươ

ậ

18) Vi

ng trình nh p ngày d, tháng m, năm y. In ra

t ch ế

ậ

ừ

ợ ệ

19) Vi

hay không ? ộ ng trình nh p vào 1 b ngày tháng năm. In ra ấ

t ch ế

20) Vi

ộ ng trình nh p vào 1 b ngày tháng năm. In ra ấ

t ch ế

ế cho bi ế cho bi ế cho bi

t ngày v a nh p có h p l ậ ươ t ngày hôm sau là ngày m y? ậ ươ ướ c là ngày m y? t ngày hôm tr

6363

&

VC

ự

ậ

Bài t p th c hành

BB

6. Nhập năm sinh của một người và tính tuổi của

người đó.

7. Nhập 2 số a và b. Tính tổng, hiệu, tính và

thương của hai số đó.

8. Nhập tên sản phẩm, số lượng và đơn giá. Tính

tiền và thuế giá trị gia tăng phải trả, biết: a. b.

tiền = số lượng * đơn giá thuế giá trị gia tăng = 10% tiền

6464

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ự

ậ

Bài t p th c hành

BB

9. Nhập điểm thi và hệ số 3 môn Toán, Lý, Hóa của một sinh viên. Tính điểm trung bình của sinh viên đó.

10.Nhập bán kính của đường tròn. Tính chu vi và

diện tích của hình tròn đó.

11. Nhập vào số xe (gồm 4 chữ số) của bạn. Cho

biết số xe của bạn được mấy nút?

6565

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

Bài t p 6ậ

BB

#include #include

void main() {

int NamSinh, Tuoi; printf(“Nhap nam sinh: ”); scanf(“%d”, &NamSinh); Tuoi = 2007 – NamSinh; printf(“Tuoi cua ban la %d”, Tuoi); getch();

}

6666

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

Bài t p 7ậ

BB

#include #include

void main() {

int a, b; printf(“Nhap hai so nguyen: ”); scanf(“%d%d”, &a, &b); Tong = a + b; Hieu = a – b; Tich = a * b; Thuong = a / b; printf(“Tong cua a va b: %d”, Tong); printf(“Hieu cua a va b: %d”, Hieu); printf(“Tich cua a va b: %d”, Tich); printf(“Thuong cua a va b: %d”, Thuong);

}

6767

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

Bài t p 8ậ

BB

#include #include

void main() {

int SoLuong, DonGia, Tien; float VAT;

printf(“Nhap so luong va don gia: ”); scanf(“%d%d”, &SoLuong, &DonGia); Tien = SoLuong * DonGia; VAT = Tien * 0.1; printf(“Tien phai tra: %d”, Tien); printf(“Thue phai tra: %.2f”, VAT);

}

6868

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

Bài t p 9ậ

BB

#include #include

void main() {

float T, L, H, DTB; int HsT, HsL, HsH; printf(“Nhap diem Toan, Ly, Hoa: ”); scanf(“%f%f%f”, &T, &L, &H); printf(“Nhap he so Toan, Ly, Hoa: ”); scanf(“%d%d%d”, &HsT, &HsL, &HsH); DTB = (T * HsT + L * HsL + H * HsH) /

(HsT + HsL + HsH);

printf(“DTB cua ban la: %.2f”, DTB);

}

6969

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ậ Bài t p 10

BB

#include #include #define PI 3.14

void main() {

float R, ChuVi, DienTich; printf(“Nhap ban kinh duong tron: ”); scanf(“%f”, &R); ChuVi = 2*PI*R; DienTich = PI*R*R; printf(“Chu vi: %.2f”, ChuVi); printf(“Dien tich: %.2f”, DienTich);

}

7070

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s

&

VC

ậ Bài t p 11

BB

#include #include

void main() {

int n; int n1, n2, n3, n4, SoNut; printf(“Nhap bien so xe (4 so): ”); scanf(“%d”, &n); n4 = n % 10; n = n / 10; n3 = n % 10; n = n / 10; n2 = n % 10; n = n / 10; n1 = n; SoNut = (n1 + n2 + n3 + n4) % 10; printf(“So nut la: %d”, SoNut);

}

7171

ữ ệ

ơ ở

ể NMLT Các ki u d li u c s